Birleşmiş Milletler’in (BM) temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) yargı yetkisinin (jurisdiction) niteliği ve bu yetkinin tesisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Divan’ın yargı yetkisi devletlerin rızasına dayanır ve bir devletin Divan Statüsü’ne taraf olması, Divan’ın yargı yetkisini uyuşmazlıklar için kendiliğinden kabul ettiği anlamına gelmez.Answer
- BBirleşmiş Milletler Şartı'na taraf olan her devlet, Divan Statüsü'ne de kendiliğinden taraf olduğu için, diğer BM üyeleriyle arasındaki tüm hukuki uyuşmazlıklarda Divan’ın yargı yetkisini ek bir rıza beyanı olmaksızın zorunlu olarak kabul etmiş sayılır.
- CDivan tarafından verilen danışma görüşleri (advisory opinion), görüşü talep eden Birleşmiş Milletler organları ve ilgili devletler için hukuken bağlayıcı ve kesin bir hüküm niteliğindedir.
- DDivan Statüsü’nün . maddesinde yer alan Seçimlik Kural’ı (Optional Clause) kabul eden bir devlet, bu beyanıyla karşılıklılık (reciprocity) şartı aranmaksızın tüm BM üyelerine karşı Divan’ın yargı yetkisini tanımış olur.
- EUluslararası örgütler, taraf oldukları uluslararası antlaşmalardan doğan uyuşmazlıklarda devletlerle eşit statüde çekişmeli yargı (contentious) davası açma ehliyetine sahiptir.
Answer
Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi devletlerin rızasına dayanır ve Statü'ye taraf olmak, yargı yetkisinin kabulü için yeterli değildir.
Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisi 'rıza' (consent) esasına dayanır. Bir devletin BM üyesi olması ve dolayısıyla UAD Statüsü'ne taraf olması, o devlete Divan önünde dava açma veya kendisine dava açılabilme 'ehliyeti' kazandırır; ancak Divan'ın somut bir davada 'yetkili' olabilmesi için ilgili devletlerin bu yetkiyi açıkça kabul etmiş olmaları şarttır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
UAD Yargı Yetkisinin İhtiyari Niteliği ve Rıza İlkesi
Practice More
UAD'nin 'Forum Prorogatum' (zımni rıza) kurumu ile Seçimlik Kural arasındaki farkları gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s