Examkin

Question

Difficulty: HardYargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, iki devlet arasındaki bir uyuşmazlığın temelindeki hukuki meselelere ilişkin Uluslararası Adalet Divanı'ndan (UAD) bir danışma görüşü talep etmiştir. Uyuşmazlığın taraflarından olan ve Divan'ın yargı yetkisini hiçbir şekilde kabul etmemiş olan Devlet A, rızası olmaksızın görüş verilmesinin 'yargısal uygunluk' (judicial propriety) ilkesini zedeleyeceğini ve uyuşmazlığın esasına müdahale teşkil edeceğini ileri sürerek Divan'ın bu talebi reddetmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu durumda, Divan'ın Statüsü ve yerleşik içtihadı (Batı Sahra, Duvar, Chagos kararları) çerçevesinde sergileyeceği hukuki yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Divan, uyuşmazlığın tarafı olan devletin rızasının bulunmamasını, görüş vermeyi reddetmek için 'zorunlu bir hukuki engel' (compelling reason) olarak kabul eder ve talebi reddeder.
  2. Danışma görüşlerinin uyuşmazlık tarafı olan devletleri değil, görüş talep eden organı bağlaması ve Divan'ın BM'nin bir organı olarak kurumsal görevini yerine getirmesi nedeniyle, uyuşmazlık tarafı bir devletin rızasının bulunmaması kural olarak Divan'ın görüş bildirmesine engel teşkil etmez.Answer
  3. C
    UAD Statüsü'nün 36/2.36/2. maddesi uyarınca zorunlu yargı yetkisi (İhtiyari Kayıt) her iki devlet tarafından da kabul edilmediği sürece, uyuşmazlığın esasına temas eden hiçbir konuda görüş bildirilemez.
  4. D
    Divan, uyuşmazlık bir 'siyasi mesele' içerdiği takdirde, uyuşmazlığın tarafları rıza gösterse dahi Statü uyarınca görüş vermekten kaçınmak zorundadır.
  5. E
    Statü uyarınca uyuşmazlık tarafı olan devletin rızası yoksa, Genel Kurul ancak uyuşmazlığın esasına girmeyen 'usuli' sorular hakkında görüş talep edebilir.

Answer

Danışma görüşlerinin BM organlarına sunulan hukuki yardım niteliğinde olması ve devletler için bağlayıcı bir hüküm tesis etmemesi nedeniyle, ilgili devletin rızasının yokluğu Divan'ın görüş bildirmesine engel teşkil etmez.
Doğru seçenek, Uluslararası Adalet Divanı'nın danışma görüşlerini uyuşmazlık tarafları arasındaki rızaya dayalı yargılamadan ayırır. Divan, BM'nin temel yargı organı olarak kurumsal sorumluluğu gereği, BM organlarından gelen hukuki soruları yanıtlama eğilimindedir. Danışma görüşleri uyuşmazlık tarafı devletler üzerinde doğrudan bir 'kesin hüküm' (res judicata) etkisi yaratmadığı için, rıza yokluğu kural olarak Divan'ın görüş vermesini engellemez.

Step-by-Step Solution

1
UAD yetki türleri arasındaki farkı belirle.
Divan'ın 'çekişmeli yargı' (contentious) ve 'danışma' (advisory) olmak üzere iki ana yetkisi vardır.
Rıza ilkesinin her iki yetki türünde farklı uygulanıp uygulanmadığını anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Rıza ilkesinin kapsamını analiz et.
Çekişmeli davalarda devlet rızası zorunludur (36.36. madde), ancak danışma görüşlerinde Divan, BM'nin bir organı olarak 'kurumsal ödev' anlayışıyla hareket eder (65.65. madde).
Rıza yokluğunun bir 'hukuki engel' mi yoksa sadece 'yargısal uygunluk' meselesi mi olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Yerleşik içtihatları değerlendir.
Batı Sahra (19751975), Duvar (20042004) ve Chagos Takımadaları (20192019) kararlarında Divan, devletlerin rızası olmasa dahi görüş bildirebileceğini teyit etmiştir.
Modern uluslararası hukukta rıza ilkesinin danışma görüşü prosedüründe mutlak bir engel teşkil etmediği sonucuna ulaşılır.

Key Concept

Danışma Görüşlerinde Yargısal Uygunluk ve Devlet Rızası İlişkisi
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Yargısal Çözüm ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD)