Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde yargı kararlarının 'hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç' olarak nitelendirilmesi ile 59. maddesindeki 'kararların yalnızca davanın tarafları ve o dava için bağlayıcı olması' kuralı arasındaki ilişki bağlamında, yargı kararlarının uluslararası hukukun kaynakları arasındaki yeri ve etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- UAD kararları, Statü gereği yeni bir hukuk normu yaratma yetkisine sahip olmasa da, mevcut olan uluslararası yapılageliş (teamül) kurallarının varlığını ve kapsamını otoriter bir şekilde saptayarak bu kuralların belirlenmesinde en yetkin kanıt işlevi görür.Answer
- BDivan tarafından verilen kararlar, Statü'nün 38. maddesi uyarınca 'hukukun genel ilkeleri' ile aynı hiyerarşik düzeyde yer alan asli bir hukuk kaynağıdır ve benzer nitelikteki tüm uyuşmazlıklarda tüm devletler için genel bir emsal teşkil eder.
- CUluslararası hukukta 'stare decisis' ilkesi temel bir kural olduğundan, Divan'ın bir uyuşmazlıkta ulaştığı hukuki sonuç, Statü'nün 59. maddesine bakılmaksızın tüm uluslararası toplum için bağlayıcı bir norm haline gelir.
- DYargı kararlarının bir hukuk kaynağı olarak kabul edilebilmesi ve Divan'ın önceki içtihatlarına atıf yapabilmesi için, uyuşmazlığın taraflarının Divan'a 'hakkaniyet ve nisfet' çerçevesinde karar verme yetkisini tanımış olması şarttır.
- EStatü'nün 59. maddesindeki sınırlama sadece çekişmeli davalar için geçerli olduğundan, Divan'ın danışma görüşleri (advisory opinions) uluslararası hukukun asli kaynakları arasında yer alır ve genel bağlayıcılığa sahiptir.
Answer
Uluslararası Adalet Divanı kararları, hukuk normu yaratma yetkisine sahip olmasa da mevcut kuralların (özellikle teamülün) tespiti ve belirlenmesinde en yetkin kanıt aracını oluşturmaktadır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38(1)(d) maddesi, yargı kararlarını hukukun 'asli' değil 'yardımcı' bir kaynağı olarak tanımlar. Bu, Divan'ın bir yasama organı gibi davranıp yeni hukuk kuralları yaratamayacağı anlamına gelir. Ancak Divan, uyuşmazlıkları çözerken mevcut antlaşmaları yorumlar ve özellikle devlet uygulamaları ile 'opinio juris' unsurlarını analiz ederek bir kuralın uluslararası yapılageliş (teamül) hukuku haline gelip gelmediğini saptar. Statü'nün 59. maddesi, bir kararın hukuki sonucunun sadece o davanın taraflarını bağlamasını öngörerek 'stare decisis' ilkesini dışlar. Dolayısıyla, doğru cevapta belirtildiği üzere yargı kararları, mevcut hukuk kurallarının içeriğini ve varlığını belirleyen en yüksek otoriteye sahip 'kanıt' araçlarıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yargı kararlarının tespit edici (declaratory) niteliği ve yardımcı kaynak işlevi