Birleşmiş Milletler'in temel yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü hükümleri uyarınca; Divan'ın çekişmeli yargı (contentious jurisdiction) ve danışma görüşü (advisory opinion) verme yetkileri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Çekişmeli yargı yetkisi kapsamında sadece Devletler taraf olabilirken; danışma görüşü talepleri yalnızca Birleşmiş Milletler organları ve yetkilendirilmiş uzmanlık kuruluşları tarafından yapılabilir.Answer
- BUluslararası örgütler, Divan'ın çekişmeli yargı yetkisi kapsamındaki davalarda Devletler ile aynı haklara sahip taraf olarak yer alabilirler.
- CDivan tarafından verilen danışma görüşleri, uyuşmazlığın tarafları ve ilgili tüm Birleşmiş Milletler üyeleri için hukuken bağlayıcı ve kesin hüküm niteliğindedir.
- DBireyler, diplomatik koruma yoluna başvurmadan doğrudan Divan'ın çekişmeli yargı yetkisi kapsamında devletlere karşı dava açma ehliyetine sahiptir.
- EDivan'ın hem çekişmeli yargı hem de danışma görüşü yetkisi, Birleşmiş Milletler üyesi olan tüm devletler için kendiliğinden ve zorunlu olarak geçerlidir.
Answer
Çekişmeli yargı yetkisi kapsamında sadece Devletlerin taraf olabilmesi, danışma görüşlerinin ise yalnızca yetkili BM organları ve kuruluşlarınca talep edilebilmesi doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 34. maddesi uyarınca Divan önündeki çekişmeli davalarda (contentious cases) sadece devletler taraf olma ehliyetine sahiptir. Öte yandan, Statü'nün 65. maddesi ve BM Şartı'nın 96. maddesi uyarınca danışma görüşleri (advisory opinions) devletler tarafından değil, yalnızca Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul tarafından yetkilendirilmiş diğer BM organları ile uzmanlık kuruluşları (Specialized Agencies) tarafından talep edilebilir. Bu, Divan'ın iki ana işlevi arasındaki temel kapasite ayrımıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
UAD'nin Kişisel Yetkisi (Ratione Personae)