Uluslararası Adalet Divanı () Statüsü'nün maddesinde düzenlenen "Seçimlik Şart" (İhtiyari Kayıt) mekanizması, devletlerin Divan'ın yargı yetkisini önceden ve belirli uyuşmazlık kategorileri için tanıma imkânı sağlamaktadır. Bu mekanizmanın kapsamı, niteliği ve işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Seçimlik Şart beyanı, sadece karşılıklılık esasına dayalı olarak ve Statü'de tahdidi olarak sayılan dört farklı hukuki uyuşmazlık kategorisiyle sınırlı bir yargı yetkisi tesis eder.Answer
- BBirleşmiş Milletler () Şartı'na taraf olan ve dolayısıyla Divan Statüsü'nü kabul eden her devlet, Seçimlik Şart kapsamındaki zorunlu yargı yetkisini kendiliğinden kabul etmiş sayılır.
- CDevletler, Seçimlik Şart beyanında bulunurken uyuşmazlığın konusu veya zamanı bakımından herhangi bir kısıtlama (çekince) koyamazlar; beyan ya tam kabul ya da tam red şeklinde olmalıdır.
- DSeçimlik Şart beyanı, Divan'ın hem hukuki hem de siyasi nitelikteki uyuşmazlıkları çözme yetkisini tesis eder; ancak Divan öncelikle siyasi uyuşmazlıkları incelemekle yükümlüdür.
- ESeçimlik Şart beyanında bulunan bir devlet, bu beyan sayesinde uyuşmazlığın tarafı olmasa dahi her türlü konuda Divan'dan doğrudan "Danışma Görüşü" talep etme hakkı kazanır.
Answer
Seçimlik Şart mekanizması, karşılıklılık esasına dayanan ve sadece Statü'nün maddesinde belirlenen dört hukuki uyuşmazlık kategorisi (antlaşma yorumu, uluslararası hukuk sorunu, yükümlülük ihlali ve onarım) ile sınırlı olan bir yargı yetkisi türüdür.
Seçimlik Şart, devletlerin Divan Statüsü'nün maddesinde yer alan dört hukuki uyuşmazlık kategorisi için Divan'ın zorunlu yargı yetkisini önceden tanıdıkları tek taraflı bir işlemdir. Bu beyan ancak karşılıklılık esasına dayalı olarak, yani diğer tarafın da benzer bir beyanı varsa ve her iki beyanın kapsamı uyuşmazlığı örtüyorsa geçerli olur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Seçimlik Şart (Optional Clause) ve Karşılıklılık İlkesi