Uluslararası bir krizin yaşandığı dönemde, A ülkesinin B ülkesi başkentindeki büyükelçilik yerleşkesinde gece geç saatlerde büyük bir yangın çıkmış ve alevler bitişikteki sivil binaları tehdit etmeye başlamıştır. Aynı saatlerde, büyükelçiliğe ait resmi plakalı bir araç şehir merkezinde ağır bir trafik kazasına karışmıştır. Kaza yerinde, araçta bulunan diplomatik kuryenin taşıdığı ve üzerinde resmi mühür ile görünür dış işaretler bulunan 'diplomatik torba' ile kuryeye ait hiçbir resmi ibare taşımayan 'şahsi bavulu' yola saçılmıştır.
1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, kabul eden devlet (B ülkesi) makamlarının bu olaylardaki müdahale yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- B ülkesi itfaiyesi, yangın çevreye yayılma tehlikesi gösterse dahi misyon şefinin rızası olmadan büyükelçilik binasına giremez ve kaza yerindeki polisler resmi mühürlü diplomatik torbayı hiçbir gerekçeyle açamaz veya alıkoyamaz.Answer
- BYangının kamu güvenliğini ağır biçimde tehdit etmesi zaruret hali oluşturduğundan B ülkesi itfaiyesi büyükelçilik binasına izinsiz girebilir ancak kuryenin şahsi bavulu dahil hiçbir eşyasına dokunamaz.
- CKaza mahallindeki güvenlik güçleri, haklı bir şüphe bulunması halinde kuryeden resmi diplomatik torbayı açmasını talep edebilir, kurye bu talebi reddederse torba açılmadan A ülkesine iade edilir.
- DB ülkesi makamları kaza nedeniyle kuryeyi derhal istenmeyen kişi (persona non grata) ilan etme hakkına sahip olup, bu ilanla birlikte dokunulmazlık anında kalkacağından kuryeyi yerel mahkemede yargılayabilir.
- EKaza yerindeki polislerin diplomatik aracı arayabilmesi ve evrakları inceleyebilmesi için diplomatik kuryenin olay yerinde kendi bağışıklığından açıkça feragat ettiğini beyan etmesi hukuken yeterlidir.