Examkin

Question

Difficulty: MediumUluslararası Örgütlerin Kararları

Uluslararası hukuk kişiliğine sahip olan hükümetlerarası kuruluşların, devletlerden farklı olarak "uzmanlık ilkesi" (principle of speciality) gereği ancak kendilerine devredilen işlevsel yetkilerle sınırlı hareket edebildikleri kabul edilir.

Buna göre, bir örgüt organının tesis ettiği bir işlemin üye devletler bakımından hukuken bağlayıcı bir nitelik taşıyabilmesi için öncelikle hangi hukuki şartın gerçekleşmiş olması gerekir?

  1. Örgütün kurucu antlaşmasında, ilgili organa üye devletler üzerinde bağlayıcı karar alma yetkisinin açıkça tanınmış olmasıAnswer
  2. B
    Kararın, Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesinde belirtilen asli hukuk kaynakları kategorisinde yer alması
  3. C
    Söz konusu kararın içeriğinin, uluslararası hukukta bir "jus cogens" (emredici norm) olarak kabul edilmesi
  4. D
    Kararın, hukukun genel ilkeleri kapsamında değerlendirilerek tüm uluslararası toplum için kendiliğinden bağlayıcılık kazanması
  5. E
    Kararın geçerliliğinin, Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisi çerçevesinde tescil edilmiş olması

Answer

Bir uluslararası örgüt kararının bağlayıcı olabilmesi için o örgütün kurucu antlaşmasında bu yönde açık bir yetkinin tanınmış olması gerekmektedir.
Uluslararası örgütler, devletlerin aksine "asli" değil, "türev" hukuk kişilerine sahiptir. Bu durum, örgütlerin ancak devletler tarafından kendilerine devredilen yetkilerle (uzmanlık ilkesi) işlem yapabileceği anlamına gelir. Dolayısıyla, bir örgüt kararının üye devletler üzerinde bağlayıcı etki yaratabilmesi için bu yetkinin örgütün temel anayasası hükmündeki kurucu antlaşmada açıkça öngörülmüş olması zorunludur. Örneğin, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı karar alma yetkisi BM Şartı'nın 25. maddesine dayanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Uluslararası örgütlerin hukuki statüsünü ve yetki sınırlarını değerlendirin.
Örgütler, devletlerin aksine sınırsız egemenliğe değil, "uzmanlık ilkesi" gereği sınırlı ve fonksiyonel yetkilere sahiptir.
Örgütlerin iradesi, onları kuran devletlerin ortak iradesinden ve kurucu belgeden (statüden) türetilir.
2
Kararların hukuki bağlayıcılığının kaynağını analiz edin.
Bir organın aldığı kararın devletler için yükümlülük doğurması, bu yetkinin kurucu antlaşma ile o organa devredilmesine bağlıdır.
Uluslararası hukukta rıza esastır; devletler ancak önceden rıza gösterdikleri (antlaşma ile) durumlarda örgüt kararlarıyla bağlanırlar.
3
Örgüt kararlarını uluslararası hukukun kaynakları içindeki yeri bakımından sınıflandırın.
Bu kararlar "türev" (ikincil) kaynaklardır ve güçlerini doğrudan "asli" kaynak olan antlaşmalardan alırlar.
UAD Statüsü 38. maddede sayılan kaynaklar arasında bulunmamaları, onların bağlayıcılığının ancak spesifik antlaşma hükümleriyle mümkün olduğunu gösterir.

Key Concept

Uzmanlık İlkesi ve Türev Kaynakların Bağlayıcılığı

Hints

1
Uluslararası örgütlerin yetkilerinin sınırsız olmadığını, sadece kendilerine verilen görevlerle sınırlı olduğunu hatırlayın.
2
Bir örgütün anayasası sayılan kurucu antlaşmanın, o örgütün organlarına hangi güçleri tanıdığını düşünün.

Practice More

BM Güvenlik Konseyi kararlarının bağlayıcılığını sağlayan BM Şartı'nın 25. maddesini ve bu yetkinin Genel Kurul kararlarından farkını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Uluslararası Örgütlerin Kararları