Sınır aşan suların kullanımı konusunda uyuşmazlık yaşayan X ve Y devletleri, sorunun çözümü için uluslararası bir tahkim mahkemesine başvurmuştur. Yargılama sürecinde X Devleti, kendi tezini doğrudan Uluslararası Adalet Divanının (UAD) geçmiş yıllarda M ve N devletleri arasındaki benzer bir su uyuşmazlığında verdiği hükme dayandırmıştır. X Devleti, mahkemenin bu emsal kararı iç hukuktaki 'stare decisis' (emsal karara kesin uyma zorunluluğu) ilkesi benzeri bir etkiyle mutlak surette uygulamak zorunda olduğunu ileri sürmüştür.
Uluslararası hukukun kaynakları ve uluslararası yargı kararlarının hukuki niteliği dikkate alındığında, X Devleti'nin iddiası hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi en doğrudur?
- UAD kararları yalnızca davanın tarafları olan M ve N devletlerini ve o somut olayı bağladığından, mevcut uyuşmazlıkta ancak hukuk kurallarının tespitinde yardımcı bir araç olarak dikkate alınabilir.Answer
- BUAD uluslararası toplumun en üst yargı mercii olduğu için, verdiği kararlar tüm devletler açısından bağlayıcı asli bir hukuk kaynağı niteliği taşır ve hakemlik mahkemesinin bu içtihada uyması zorunludur.
- CUAD'nin verdiği hükümler zamanla uluslararası emredici kural (jus cogens) niteliği kazandığından, X Devleti'nin söz konusu kararı mutlak uygulanması gereken bir kural olarak öne sürmesi hukuka uygundur.
- DBenzer uyuşmazlıklarda eşitliği sağlamak amacıyla, hakkaniyet ve nisfet kuralı (ex aequo et bono) gereğince önceki mahkeme içtihatlarının yeni davalara asli kaynak olarak tatbik edilmesi uluslararası hukukun bir gereğidir.
- ETahkim mahkemeleri bağlayıcı karar veremeyen ve sadece uzlaştırma işlevi gören kurumlar olduğundan, UAD gibi kesin hüküm veren organların içtihatlarını inceleme ve referans alma yetkisine sahip değildir.
Answer
Uluslararası yargı kararları emsal karar bağlayıcılığı (stare decisis) kuralına tabi olmayıp, yalnızca davanın taraflarını bağlar ve diğer davalarda hukuk kurallarının tespitinde sadece yardımcı araç olarak işlev görür.
Uluslararası hukukta yargı kararları 'stare decisis' (emsal karara uyma zorunluluğu) ilkesine tabi değildir. Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 59. maddesine göre Divan kararları yalnızca davanın tarafları ve o somut uyuşmazlık için bağlayıcıdır. Ayrıca Statü'nün 38. maddesinde yargı kararları (içtihatlar), uluslararası antlaşmalar veya yapıla-geliş (teamül) kuralları gibi asli bir hukuk kaynağı olarak değil, mevcut hukuk kurallarının belirlenmesinde başvurulacak 'yardımcı bir araç' olarak sınıflandırılmıştır. Bu nedenle, X Devleti'nin daha önceki bir UAD kararının yeni uyuşmazlıkta mutlak surette uygulanması gerektiği yönündeki iddiası hukuken geçersizdir. Söz konusu karar, hakemlik mahkemesi tarafından yargılama sürecinde yalnızca bir kuralın tespiti için referans (yardımcı araç) olarak ele alınabilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Uluslararası Yargı Kararlarının Hukuki Niteliği ve Yardımcı Kaynak Olma İşlevi
Estimated Time:1m 30s