Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü

365 questions

Question 361Question

Uluslararası bir uyuşmazlıkta, uyuşmazlığa doğrudan taraf olmayan üçüncü bir devletin müdahalesi; sadece tarafları masa etrafında toplamak, haberleşmeyi kolaylaştırmak ve görüşmelerin başlaması için uygun bir ortam sağlamakla sınırlı kalmıştır. Söz konusu üçüncü devlet, uyuşmazlığın esasına dair herhangi bir çözüm önerisi sunmamış ve görüşmelerin içeriğine aktif olarak katılmamıştır.

Buna göre, üçüncü tarafın bu 'iyiniyet hizmeti' (dostça girişim) aşamasından sonra uyuşmazlık taraflarının bizzat ve doğrudan yürüttükleri diplomatik süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Müzakere

Answer

Uyuşmazlık taraflarının üçüncü bir tarafın sadece iletişim ortamı sağladığı bir aşamadan sonra bizzat yürüttükleri süreç müzakere usulüdür.
Senaryoda tanımlanan durumda üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturtmuş (dostça girişim), ancak uyuşmazlığın esasına girmemiştir. Bu noktadan itibaren uyuşmazlığın çözümü için bizzat tarafların doğrudan yürüttüğü süreç 'müzakere' (görüşme) olarak adlandırılır. Müzakere, herhangi bir üçüncü tarafın uyuşmazlık içeriğine müdahale etmediği tek barışçıl çözüm yoludur.

Step-by-Step Solution

1
Senaryoda belirtilen üçüncü tarafın (devletin) faaliyetlerini değerlendirmek.
Üçüncü tarafın sadece haberleşmeyi sağladığı ve ortam hazırladığı, yani 'dostça girişim' (good offices) yaptığı anlaşılmaktadır.
Üçüncü tarafın çözüm önerisi sunmaması ve içeriğe müdahale etmemesi, bu faaliyetin dostça girişim sınırlarında kaldığını gösterir.
2
Dostça girişimin ardından başlayan süreci tanımlamak.
Dostça girişim tarafları masaya oturttuktan sonra, tarafların uyuşmazlığın esası üzerine yaptıkları doğrudan görüşmeler müzakere adını alır.
Müzakere, dış müdahale olmaksızın tarafların uyuşmazlık üzerindeki egemen iradelerini kullanarak yürüttükleri süreçtir.
3
Diğer diplomatik yöntemlerle karşılaştırma yaparak doğru yöntemi teyit etmek.
Arabuluculukta çözüm önerisi varken, müzakerede çözüm önerisini bizzat taraflar geliştirir.
Müzakereyi diğer yöntemlerden ayıran en temel yapısal fark, üçüncü bir kişinin uyuşmazlık içeriğine dahil olmamasıdır.

Key Concept

Müzakerenin diplomatik yöntemler arasındaki merkezi yeri ve 'dostça girişim' ile 'arabuluculuk' kavramlarından ayrılan yönü (üçüncü tarafın rolü).

Hints

1
Üçüncü tarafın çözüm önerisi sunup sunmadığına dikkat edin.
2
Dostça girişim (good offices), tarafları sadece görüştürmeye yönelik bir ortam hazırlar.
3
Üçüncü taraf aradan çekildiğinde veya sadece gözlemci kaldığında, uyuşmazlığın bizzat taraflarca tartışıldığı yöntem müzakeredir.

Practice More

Müzakere yükümlülüğünün 'sonuç' değil 'davranış' yükümlülüğü (obligation of conduct) olduğunu hatırlatan soruları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 362Question

Birleşmiş Milletler (BMBM) Şartı çerçevesinde uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözümü ve uluslararası barışın korunması sürecinde Genel Sekreter'in (GSGS) sahip olduğu yetkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Genel Sekreter, uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehdit edebileceğini düşündüğü her konuyu Güvenlik Konseyi'nin dikkatine sunabilir.

Answer

Genel Sekreter'in uluslararası barış ve güvenliği tehdit eden konuları Güvenlik Konseyi'ne sunabilmesi
Doğru yanıt olan seçenek, BM Şartı'nın 9999. maddesini doğrudan yansıtmaktadır. Bu madde uyarınca Genel Sekreter, kendi görüşüne göre uluslararası barış ve güvenliğin korunmasını tehdit edebilecek her konuyu Güvenlik Konseyi'nin dikkatine sunabilir. Bu, uyuşmazlıkların barışçı çözümünde Genel Sekreter'e verilen en güçlü siyasi araçtır.

Step-by-Step Solution

1
Genel Sekreter'in BM Şartı'ndaki hukuki ve siyasi konumunu belirlemek.
Genel Sekreter sadece idari bir memur değil, aynı zamanda siyasi inisiyatif alabilen bir diplomattır.
Şart'ın 9999. maddesi bu yetkinin temelini oluşturur.
2
Uyuşmazlık çözümünde 'başlatma' yetkisini analiz etmek.
Genel Sekreter, uyuşmazlıkları Güvenlik Konseyi'nin gündemine taşıyarak süreci başlatabilir.
Konsey'in uyuşmazlıktan haberdar edilmesi, çözüm sürecinin ilk adımıdır.
3
Genel Sekreter'in yetkilerini diğer organların (BMGK, Genel Kurul, UAD) yetkileriyle karşılaştırmak.
Genel Sekreter'in kararları bağlayıcı değildir ve UAD'da taraf olamaz.
BM organları arasında yetki paylaşımı ve hiyerarşi (özellikle Madde 1212) kesindir.

Key Concept

BM Şartı Madde 99 ve Genel Sekreter'in Siyasi İnisiyatifi

Hints

1
Genel Sekreter'in sadece idari değil, aynı zamanda siyasi bir figür olduğunu hatırlayın.
2
BM Şartı'nın 9999. maddesi, Genel Sekreter'e Güvenlik Konseyi'ni harekete geçirme yetkisi verir.
3
Genel Sekreter'in 'inisiyatif alma' yetkisi, barışı tehdit eden konuları Konsey gündemine taşımakla ilgilidir.

Practice More

Genel Sekreter'in 'iyiniyet hizmeti' (goodgood officesoffices) ile 'arabuluculuk' arasındaki farkları inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 363Question

1899 ve 1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri ile kurulan ve uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözümünde köklü bir geçmişe sahip olan Daimi Hakemlik Mahkemesi (Permanent Court of Arbitration) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Esas itibarıyla yerleşik bir yargı heyeti olmayıp; hakem listesi, idari büro (sekreterlik) ve idari konseyden oluşan bir mekanizmadır.

Answer

Daimi Hakemlik Mahkemesi, yerleşik bir yargı heyeti olmayıp; bir hakem listesi, idari büro ve idari konseyden oluşan kurumsal bir altyapıdır.
Doğru seçenek, Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin gerçek hukuki statüsünü yansıtmaktadır. Bu kurum 1899 yılında kurulduğunda, devletlerin uyuşmazlık çıktığında hızlıca güvenilir hukukçulara ulaşabilmesini sağlamak amacıyla bir 'liste sistemi' olarak tasarlanmıştır. Sürekli bir mahkeme binası ve sekreterliği olsa da, uyuşmazlığı çözecek olan hakemler her vaka için listeden taraflarca seçilirler.

Step-by-Step Solution

1
Tahkim ve yargısal çözüm (mahkeme) yapıları arasındaki farkı belirlemek.
Tahkimde hakimler sürekli görevde değildir; uyuşmazlık çıktığında taraflarca seçilirler.
Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) isminin 'Mahkeme' olmasına rağmen ad-hoc tahkimi destekleyen bir kurum olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin (PCA) kurumsal bileşenlerini analiz etmek.
PCA; bir hakem listesi (members of the court), bir Sekreterlik (International Bureau) ve bir İdari Konsey'den oluşur.
Kurumun gerçek işleyiş mantığını kavramak, yanlış 'sürekli mahkeme' algısını ortadan kaldırır.
3
Tahkim kararlarının niteliğini ve rıza ilkesini kontrol etmek.
Tahkim kararları bağlayıcıdır ve süreç tarafların rızasına dayanır.
Seçeneklerdeki 'tavsiye niteliği' veya 'zorunlu yetki' gibi yaygın hataları elemek için kritiktir.

Key Concept

Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin (PCA) Kurumsal Niteliği

Hints

1
Daimi Hakemlik Mahkemesi ile Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) hem kuruluş yılları hem de yargıç yapıları birbirinden farklıdır.
2
İsminde 'Mahkeme' geçmesine rağmen, bu kurum aslında uyuşmazlık anında kurulacak 'geçici' (ad hoc) tahkim heyetlerine altyapı sunan bir sistemdir.

Practice More

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile Daimi Hakemlik Mahkemesi (PCA) arasındaki temel farkları bir tablo üzerinden çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 364Question

Birleşmiş Milletler (BMBM) üyesi bir devletin, diğer iki devlet arasında Uluslararası Adalet Divanı (UADUAD) önünde görülmekte olan bir davaya, uyuşmazlığın temelini oluşturan çok taraflı bir sözleşmenin yorumuyla ilgili olarak müdahale etmesi (interventionintervention) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Statü'nün 6363. maddesi uyarınca, sözleşmeye taraf olan devletlerin müdahale hakkı vardır ve Divan tarafından yapılan yorum müdahale eden devlet için de bağlayıcı olur.

Answer

Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 63. maddesi kapsamında, uyuşmazlığın tarafları dışındaki devletlerin taraf olduğu bir sözleşmenin yorumu söz konusu olduğunda bu devletlerin müdahale hakkı bulunur ve bu durumda yapılan yorum müdahale eden devlet için de bağlayıcıdır.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 6363. maddesine göre, bir davada taraflar dışındaki devletlerin de taraf olduğu bir sözleşmenin yorumlanması söz konusuysa, bu devletler davaya müdahale etme hakkına sahiptir. Bu hak kullanıldığında, Divan'ın sözleşmeye ilişkin yaptığı yorum müdahale eden devlet açısından da hukuken bağlayıcı bir nitelik kazanır.

Step-by-Step Solution

1
UAD Statüsü'ndeki müdahale türlerini belirleme
Statü'de iki tür müdahale vardır: Madde 62 (Hukuki menfaat) ve Madde 63 (Sözleşme yorumu).
Soruda sorulan 'sözleşme yorumu' durumunun hangi madde kapsamında olduğunu tespit etmek gerekir.
2
Madde 63'ün şartlarını ve hukuki niteliğini analiz etme
Sözleşmeye taraf olan diğer devletlerin müdahale etme 'hakkı' vardır (ihtiyari müdahaleden daha güçlü bir statü).
Müdahalenin bir izin talebi mi yoksa bir hak mı olduğunun belirlenmesi KPSS düzeyi için kritiktir.
3
Müdahalenin sonucunu değerlendirme
Müdahale eden devlet, Divan'ın sözleşme maddesine verdiği anlamı kabul etmiş sayılır ve bu yorum onun için de bağlayıcı hale gelir.
Yargısal çözümün asli niteliği olan bağlayıcılık ilkesinin müdahale kurumuna yansımasını doğrulamak gerekir.

Key Concept

UAD'da Müdahale Mekanizmaları (Özellikle Madde 63)

Hints

1
UAD Statüsü'nün 62. ve 63. maddeleri arasındaki temel farkları hatırlayın.
2
Çok taraflı bir sözleşmenin yorumlanması söz konusu olduğunda diğer tarafların sözleşmenin anlamı üzerindeki menfaatlerini düşünün.
3
Statü Madde 63, müdahaleyi bir hak olarak tanır ancak bunun bedeli Divan'ın yorumunun müdahil devlet için de kesinleşmesidir.

Practice More

UAD Statüsü Madde 62 kapsamındaki 'hukuki nitelikteki menfaat' (legal interestlegal \ interest) şartı ile Madde 63'teki 'sözleşme yorumu' farkını vakalar (örneğin Haya de la Torre vakası) üzerinden incelemek konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 365Question

Uluslararası uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları kapsamında; uyuşmazlığın tarafları arasındaki diplomatik temasların koptuğu bir ortamda, üçüncü bir tarafın sadece tarafları bir araya getirmek, görüşmelerin başlaması için uygun bir mekân sağlamak veya iletişim kanallarını yeniden açmak amacıyla yürüttüğü, ancak uyuşmazlığın esasına yönelik herhangi bir çözüm önerisi sunmadığı usul aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Dostça girişim (İyiniyet hizmeti)

Answer

Dostça girişim (İyiniyet hizmeti), üçüncü tarafın uyuşmazlığın esasına müdahale etmeksizin tarafları müzakereye teşvik ettiği usuldür.
Dostça girişim (iyiniyet hizmeti) usulünde, üçüncü tarafın temel amacı uyuşmazlığın taraflarını bir araya getirerek aralarındaki kopmuş olan iletişimi yeniden tesis etmektir. Üçüncü taraf, taraflara uyuşmazlığın nasıl çözülmesi gerektiğine dair bir plan sunmaz; sadece müzakerelerin başlayabileceği tarafsız bir ortam sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Üçüncü tarafın müdahale düzeyini analiz edin.
Müdahalenin sadece tarafları bir araya getirmek ve iletişimi başlatmakla sınırlı olduğu görülmektedir.
Dostça girişimde üçüncü tarafın rolü pasif ve usuli bir nitelik taşır.
2
Esasa yönelik çözüm önerisi sunulup sunulmadığını kontrol edin.
Soru kökünde 'esasa yönelik herhangi bir çözüm önerisi sunmadığı' vurgulanmıştır.
Bu özellik, dostça girişimi arabuluculuktan ayıran en temel kriterdir.
3
Tanımlanan özellikleri barışçıl çözüm yollarıyla eşleştirin.
Tanım 'Dostça Girişim' (İyiniyet Hizmeti) kavramına tam olarak uymaktadır.
Dostça girişim, müzakerelerin başlaması için zemin hazırlar ve müzakereler başladığında genellikle sona erer.

Key Concept

Dostça girişimde üçüncü tarafın pasif ve kolaylaştırıcı rolü

Hints

1
Üçüncü tarafın uyuşmazlık konusuna (esasına) müdahale edip etmediğine dikkat edin.
2
Bu yöntemde amaç sadece tarafları müzakere masasına oturtmaktır; masa kurulduktan sonra üçüncü tarafın işi biter.

Practice More

Arabuluculuk ve dostça girişim arasındaki farkı pekiştirmek için her iki yöntemin de uygulandığı tarihi örnekleri inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
PreviousPage 19 / 19
Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü Practice Questions — KPSS Uluslararası İlişkiler — Page 19 | Examkin