4 yaşındaki erkek hasta, son 6 aydır devam eden kronik ishal ve ilerleyici kilo kaybı nedeniyle getiriliyor. Fizik muayenede ağırlık/boy oranının -3 SD'nin altında olduğu, deri altı yağ dokusunun tamamen kaybolduğu, kaburgaların belirginleştiği ve 'ihtiyar adam yüzü' görünümü olduğu saptanıyor. Pretibial ödem bulunmayan hasta, etrafa karşı ilgili ancak huzursuz bir görünüme sahiptir. Bu hastanın metabolik adaptasyonu ve yönetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Redüktif adaptasyon nedeniyle bazal metabolizma hızı düşüktür; ilk haftada ani ve yüksek kalorili beslenme refeeding sendromunu tetikleyebilir.Answer
- BHastada saptanan hipokrom mikrositer anemiyi düzeltmek ve doku oksijenasyonunu artırmak için tedavinin ilk günü terapötik dozda oral demir başlanmalıdır.
- CLaboratuvar tetkiklerinde hiponatremi saptanması, total vücut sodyumunun eksik olduğunu gösterir ve hızla intravenöz sodyum replasmanı gerektirir.
- DSerum insülin düzeyi yüksek, kortizol düzeyi düşüktür; bu hormonal tablo kas proteinlerinin korunmasını sağlar ancak yağ dokusunu eritir.
- EDehidratasyon bulgusu olmasa bile, böbrek konsantrasyon yeteneği bozulduğundan günlük idame sıvısı %50 artırılarak (hiperhidrasyon) verilmelidir.
Answer
Redüktif adaptasyon nedeniyle bazal metabolizma hızı düşüktür; ilk haftada ani ve yüksek kalorili beslenme refeeding sendromunu tetikleyebilir.
Bu hasta klinik olarak Marasmus tablosundadır. Ağır malnütrisyonda vücut, enerji tasarrufu için tüm sistemleri yavaşlatır (redüktif adaptasyon). Hücre içi elektrolitler (Potasyum, Magnezyum, Fosfor) azalmıştır ancak serum düzeyleri normal görünebilir. Tedavinin başında (stabilizasyon fazı) agresif kalori verilmesi ani insülin salınımına, bu da elektrolitlerin hücre içine kaçışına (refeeding sendromu) ve akut kalp yetersizliğine neden olur. Bu yüzden beslenme yavaşça artırılmalı, 'düşük başla, yavaş git' prensibi uygulanmalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Ağır malnütrisyonda 'Redüktif Adaptasyon' mekanizması, bazal metabolizmayı yavaşlatarak hayatta kalmayı sağlar. Tedavinin stabilizasyon fazında (ilk hafta) bu dengeyi bozacak agresif beslenme, sıvı yüklemesi veya kontrolsüz sodyum/demir verilmesi mortaliteyi artırır.