Genel Embriyoloji

İnsan embriyolojisinde fetal dönemin 20-28. haftaları arasında gerçekleşen organ sistemlerinin olgunlaşma süreçleri ve zamanlamaları, özellikle prematüre doğumların yönetimi açısından kritik önem taşır. Bu dönemdeki fetal gelişimsel olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan embriyosunun gelişiminin ikinci haftasında ("ikiler haftası"), embriyoblast (iç hücre kitlesi) farklılaşarak iki tabakalı bir yapı olan bilaminar germ diskini oluşturur. Bu evrede, yüksek silindirik hücrelerden oluşan ve amniyon boşluğunun tabanını (zeminini) meydana getiren hücre tabakası aşağıdakilerden hangisidir?

Embriyonik gelişim sürecinde primitif bağırsak borusunun oluşumu ve farklılaşması sırasında, organların farklı histolojik tabakaları farklı germ yapraklarından köken alır. Buna göre, ince bağırsağın lümenini döşeyen epitelyum ile duvar yapısında bulunan bağ dokusu ve düz kas tabakalarının embriyolojik kökenleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

İnsanda prenatal gelişimin $9.$ haftasından itibaren başlayan fetal dönemde, hem hacimsel olarak vücudun büyük bir kısmını kaplayan hem de bu evrede ana hematopoetik (kan yapımı) merkez olarak işlev gören organ aşağıdakilerden hangisidir?

Fetal dönemin $21-25.$ haftaları, fetüsün hem morfolojik hem de fizyolojik olarak dış ortama uyum hazırlıklarının hızlandığı kritik bir süreçtir. Bu evrede vücut ağırlığında belirgin bir artış gözlenir ve akciğer gelişiminde kanaliküler evreden terminal sak evresine geçişin temelleri atılır. Bu gelişimsel aralıkta ($21-25.$ haftalar) fetüste gözlenmesi beklenen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Embriyolojik gelişim sürecinde sindirim sistemi organlarının çoğu, primitif bağırsak tüpünün endodermal epiteli ve onu çevreleyen splanknik mezodermin etkileşimiyle gelişir. Ancak bazı organlar, anatomik yerleşimleri gereği bu sistemle ilişkili olsalar da, endodermden tomurcuklanmak yerine farklı bir mezodermal kaynaktan köken alırlar. Aşağıdakilerden hangisi, ön bağırsak (foregut) bölgesinde dorsal mezogastriumun iki yaprağı arasındaki mezankimal hücrelerin proliferasyonu ile gelişen bir organdır?

Matür (term) bir göbek kordonunun ($funiculus$ $umbilicalis$) enine kesitinde izlenen anatomik ve histolojik organizasyonla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsan fertilizasyonu sırasında spermatozoonun oosit çevre yapılarını geçmesi ve oosit plazma membranı ile etkileşimi sürecindeki moleküler olaylar değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İnsan embriyogenezinin ikinci haftasında ($8.$ gün), embriyoblast tabakası farklılaşarak bilaminar germ diskini oluşturur. Bu süreçte blastosist boşluğuna komşu olan ve daha sonra ekzosölom zarı (Heuser zarı) oluşumuna katılan kübik hücre tabakası aşağıdakilerden hangisidir?

Gelişimin üçüncü haftasında nörülasyon süreci gerçekleşirken, ektoderm hücrelerinin farklı doku kaderlerine (nöral plak, nöral krest veya yüzey ektodermi) yönelmesi BMP-4 (Kemik Morfogenetik Protein-4) konsantrasyon gradyanı ile sıkı bir şekilde kontrol edilir. Buna göre, ektoderm hücrelerinin nöral krest hücrelerine dönüşerek epitel-mezankimal dönüşüm başlatabilmesi için gerekli olan moleküler sinyalizasyon düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan embriyonal gelişiminin $1.$ haftasında, fertilizasyon sonrası yaklaşık $4-5.$ günlerde blastokist boşluğu oluştuğunda ortaya çıkan ve ileride embriyonun asıl dokularını oluşturacak olan iç hücre kitlesi (inner cell mass) aşağıdakilerden hangisidir?

İmplantasyon süreci devam ederken trofoblast tabakasının farklılaşmasıyla oluşan, sinsityotrofoblastın iç kısmında yer alan ve belirgin hücre sınırlarına sahip mononükleer hücrelerden meydana gelen katman aşağıdakilerden hangisidir?

Gebe olduğunu henüz bilmeyen bir kadın, fertilizasyondan sonraki $3$. haftada (yaklaşık $17$. gün) çok yüksek miktarda alkol tüketmiştir. Bu dönemde gerçekleşen gastrulasyon süreci sırasında, alkolün kranyal orta hat hücrelerinde (prekordal plak) oluşturduğu harabiyetin; prozensefalonun gelişimini bozarak serebral hemisferlerin ayrılmasını engellediği ve yüzde hipotelorizm veya siklopi gibi ağır orta hat defektlerine yol açtığı bilinmektedir. Buna göre, açıklanan bu klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Şiddetli akne nedeniyle izotretinoin tedavisi alan $27$ yaşındaki bir kadın, gebeliğinin $5$. haftasında (postkonsepsiyonel) tedaviyi bıraktığını ifade etmektedir. Yapılan detaylı ultrasonografik incelemede ve doğum sonrası fizik muayenede bebekte mikrotia (küçük kulak), yarık damak, timus hipoplazisi ve büyük damar transpozisyonu saptanmıştır. Bu klinik tabloda izlenen anomalilerin temelinde yatan ve teratojenik maruziyetten birincil derecede etkilenen gelişimsel süreç aşağıdakilerden hangisidir?

25 yaşındaki bir gebe, gebeliğinin 6. haftasında (post-konsepsiyonel) teratojenik bir ilaca maruz kalmış ve bebeğinde ciddi bir yapısal anomali gelişmiştir. Eğer bu maruziyet gebeliğin 20. haftasında (fetal dönem) gerçekleşmiş olsaydı, bebekte aşağıdakilerden hangisinin saptanma olasılığı en yüksektir?

Embriyolojik gelişim sürecinde sindirim sistemine bağlı birçok bez ve organ, primitif bağırsak tüpünün endodermal epitelinden çevredeki splanknik mezoderme doğru uzanan tomurcuklanmalar (divertiküller) şeklinde gelişir. Ancak bazı abdominal organlar anatomik olarak bu sistemle ilişkili görünse de gelişimsel kökenleri farklıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi primitif bağırsak tüpü endoderminden köken alan epitelyal bir divertikül olarak gelişmeye başlamaz?

$26$ yaşında bir gebe, gebeliğinin postkonsepsiyonel $5.$ haftasında (embriyonik dönem) teratojenik bir maddeye maruz kaldığını öğreniyor. Teratolojinin temel prensipleri ve gelişimsel evreler dikkate alındığında, organogenezin devam ettiği bu dönemdeki maruziyetin en olası sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Embriyonik gelişim sürecinde adrenal (böbrek üstü) bezin korteks ve medulla bölümleri farklı germ yapraklarından köken almaktadır. Buna göre, adrenal medullanın ve buradaki kromaffin hücrelerin embriyolojik kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan embriyosunda bilaminar germ diskinin; ektoderm, mezoderm ve endodermden oluşan üç tabakalı (trilaminar) germ diskine dönüştüğü "gastrulasyon" süreci, gelişimsel zaman çizelgesinde hangi haftanın en belirgin özelliğidir?

Embriyonik gelişim sürecinde kranyumun (kafa iskeleti) oluşumu, hem mezoderm hem de nöral krest hücrelerinin katılımıyla gerçekleşen karmaşık bir süreçtir. Nörokranyumun tabanını (kondrokranyum) oluşturan kıkırdak yapılar incelendiğinde, notokordun rostral ucu (sella turcica seviyesi) bir gelişimsel sınır olarak kabul edilir. Buna göre, notokordun önünde (rostralinde) yer alan prekordal kıkırdak yapıların (trabeküla krani) embriyonik kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?