Examkin

Hücre Biyolojisi

277 questions

Question 61Question →

Ökaryotik bir hücrede nükleositoplazmik taşıma süreçleri, nükleer zarf organizasyonu ve nükleolus alt birimlerinin fonksiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Nükleer import sürecinde, sitoplazmada oluşan importin-kargo kompleksi nükleusa girdikten sonra Ran-GTP'nin reseptöre bağlanması kargonun serbest bırakılmasını tetikler.

Answer

Nükleer import sürecinde, sitoplazmada oluşan importin-kargo kompleksi nükleusa girdikten sonra Ran-GTP'nin reseptöre bağlanması kargonun serbest bırakılmasını tetikleyen doğru mekanizmadır.
Nükleer taşıma süreçleri Ran-GTPase döngüsü tarafından kontrol edilir. Nükleer importta, sitoplazmada kargosunu bağlayan importin nükleusa girdiğinde, burada yoğun bulunan Ran-GTP ile karşılaşır. Ran-GTP'nin importine bağlanması, konformasyonel bir değişikliğe yol açarak kargonun nükleoplazmaya serbest bırakılmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Nükleositoplazmik taşıma gradyanını analiz et.
Nükleusta Ran-GTP konsantrasyonu yüksek, sitoplazmada Ran-GDP konsantrasyonu yüksektir.
Ran-GEF nükleusta, Ran-GAP ise sitoplazmada lokalize olduğu için bu gradyan oluşur.
2
İmport (Giriş) mekanizmasını değerlendir.
Importin + Kargo nükleusa girer; burada Ran-GTP importine bağlanır ve kargoyu iter.
Ran-GTP'nin importine afinitesi kargodan daha yüksektir.
3
Eksport (Çıkış) mekanizmasını karşılaştır.
Eksportin + Kargo + Ran-GTP nükleusta birleşerek dışarı çıkar.
Eksportin kargoyu ancak Ran-GTP varlığında bağlayabilir.
4
Nükleer lamina ve nükleolus yapılarını kontrol et.
Lamina iç membranla ilişkilidir ve fosforillenince parçalanır; nükleolusta transkripsiyon fibriller bölgededir.
Hücre döngüsü ve RNA işleme mekanizmalarının spesifik moleküler gereksinimleri mevcuttur.

Key Concept

Ran-GTPase döngüsü ve nükleer taşıma reseptörlerinin (importin/eksportin) kargo bağlanma dinamikleri.

Practice More

Nükleer lamina mutasyonlarının (Lamin A/C) neden olduğu laminopatiler (örn. Hutchinson-Gilford Progeria) ile klinik korelasyon kurabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 62Question →

Peroksizomların biyogenezi, enzim içerikleri ve metabolik fonksiyonları dikkate alındığında, bu organelin biyokimyasal ve yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Sitozolde sentezlenen peroksizomal matriks proteinleri, PTS (Peroksizomal Hedefleme Sinyali) reseptörleri aracılığıyla üç boyutlu yapılarını koruyarak (katlanmış halde) organel lümenine alınırlar.

Answer

Sitozolde sentezlenen proteinlerin katlanmış halde PTS reseptörleri aracılığıyla organel lümenine alınması peroksizomların doğru bir özelliğidir.
Peroksizomlar, protein ithal mekanizması açısından eşsizdir. Sitozolde sentezlenen proteinler, PTS1 (C-terminal) veya PTS2 (N-terminal) sinyal dizileri aracılığıyla Pex5 veya Pex7 reseptörlerine bağlanır. Bu proteinler, diğer organellerin aksine, üçüncül yapısı bozulmadan (katlanmış halde) membran üzerindeki translokon kompleksinden geçerek lümene aktarılırlar.

Step-by-Step Solution

1
Peroksizomal protein transport mekanizmasının analizi.
Proteinlerin PTS1 veya PTS2 sinyalleriyle tanınması.
Mitokondri ve ER'den farklı olarak peroksizomlar tam katlanmış proteinleri lümene alabilir.
2
Enerji metabolizması farklarının değerlendirilmesi.
VLCFA oksidasyonunun ısı üretimiyle sonuçlanması.
Peroksizomlarda ATP sentaz içeren bir iç membran sistemi (krista gibi) bulunmaz.
3
Enzim fonksiyonlarının netleştirilmesi.
Oksidazların H2O2H_2O_2 üretmesi, katalazın parçalaması.
Bu döngü, hücreyi oksidatif stresten koruyan temel peroksizomal mekanizmadır.

Key Concept

Peroksizomal Protein İthali ve Metabolik Farklılıklar

Practice More

PEX gen mutasyonları sonucu oluşan Zellweger sendromundaki 'boş peroksizom' (ghost) görünümünün mekanizmasını inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 63Question →

Hücrede protein metabolizmasının temel basamakları olan sentez ve yıkım süreçlerini yöneten ribozomlar ile proteazomlar hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ökaryotik hücrelerde 40S40S ve 60S60S alt birimlerinden oluşan ribozomlar protein sentezinden sorumluyken; proteazomlar ubikuitin ile işaretlenmiş proteinlerin ATP bağımlı yıkımını sağlar.

Answer

Ökaryotik hücrelerde 40S40S ve 60S60S alt birimlerinden oluşan ribozomlar protein sentezinden sorumluyken; proteazomlar ubikuitin ile işaretlenmiş proteinlerin ATP bağımlı yıkımını sağlar.
Doğru ifade, hem ökaryotik ribozomların yapısal alt birimlerini (40S40S ve 60S60S) doğru belirtmekte hem de proteazomların çalışma prensibi olan ubikuitin işaretlemesi ve ATP bağımlılığını doğru açıklamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Ribozom yapısı ve fonksiyonunun belirlenmesi
Ökaryotik ribozomlar 40S40S (küçük) ve 60S60S (büyük) alt birimlerinden oluşur (80S80S toplam) ve mRNA üzerinden protein sentezini (translasyon) gerçekleştirir.
Hücrenin ana protein sentez merkezlerini tanımlamak için.
2
Proteazom mekanizmasının incelenmesi
Proteazomlar, yıkılacak olan proteinlerin 'ubikuitin' adlı küçük bir proteinle işaretlenmesine ihtiyaç duyar ve bu yıkım süreci enerji (ATP) gerektirir.
Hücre içi kontrollü protein yıkım yolunu ayırt etmek için.
3
Sentez yeri ve yıkım yolu ayrımı
Sitozol proteinleri serbest ribozomlarda, salgı proteinleri ise granüllü ER ribozomlarında sentezlenir; proteazomlar ise lizozomdan farklı olarak sitozol ve nükleusta görev yapar.
Seçeneklerdeki fonksiyonel ve yerleşimsel hataları elemek için.

Key Concept

Ökaryotik protein metabolizması dengesi (Proteostaz)

Practice More

Ubikuitin-Proteazom sisteminin bozulması ile ilişkili olan nörodejeneratif hastalıkları (Alzheimer, Parkinson vb.) inceleyerek klinik korelasyon kurabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 64Question →

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeği (nükleus) içerisinde yer alan, ribozomal RNA (rRNA) sentezinin gerçekleştirildiği ve ribozom alt birimlerinin organize edildiği özelleşmiş bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Nükleolus (Çekirdekçik)

Answer

Hücre çekirdeğinde ribozomal RNA sentezi ve ribozom organizasyonundan sorumlu olan bölge nükleolustur.
Nükleolus (çekirdekçik), nükleus içerisinde membranla çevrili olmayan bir bölgedir ve temel görevi rRNA sentezini gerçekleştirmek ve sitoplazmaya gönderilecek olan ribozom alt birimlerini monte etmektir.

Step-by-Step Solution

1
Nükleus içindeki yapıları ve fonksiyonlarını hatırla.
Nükleus; kromatin, nükleolus, nükleer matriks ve nükleer zar bölümlerinden oluşur.
Soruda istenen spesifik fonksiyonun (rRNA sentezi) hangi bölgeye ait olduğunu belirlemek için temel anatomi bilinmelidir.
2
Ribozomal RNA (rRNA) sentezinin nerede yapıldığını belirle.
rRNA sentezi nükleolusta gerçekleşir.
Nükleolus, rRNA genlerinin yoğunlaştığı ve transkribe edildiği bölgedir.

Key Concept

Nükleolus, rRNA sentezinin ve ribozom biyogenezinin merkezidir.
Estimated Time:30s
Question 65Question →

Hücre zarının akışkan mozaik modelinde, lipid çift katmanının hidrofobik iç kısmıyla doğrudan etkileşim kuran ve zardan ancak deterjan gibi güçlü çözücülerle ayrılabilen protein grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İntegral proteinler

Answer

İntegral proteinler, hücre zarının lipid çift katmanına hidrofobik etkileşimlerle sıkıca bağlı olan ve ancak deterjanlarla ayrılabilen proteinlerdir.
İntegral proteinler, hücre zarının akışkan mozaik modelinde lipid çift katmanının içine tamamen gömülü olan veya zarı boydan boya kat eden (transmembran) proteinlerdir. Bu proteinler, lipidlerin hidrofobik kuyrukları ile hidrofobik etkileşimler kurarlar. Bu nedenle zardan ayrılmaları için lipid tabakasını çözen deterjanlar veya organik çözücüler gereklidir. Glikoforin, eritrosit zarındaki tipik bir integral protein örneğidir.

Step-by-Step Solution

1
Zar proteinlerinin yerleşimini analiz et.
Proteinler yerleşimlerine göre integral ve periferik olarak ikiye ayrılır.
Sınıflandırma, proteinin lipid tabakasıyla olan etkileşim gücüne dayanır.
2
Hidrofobik etkileşimleri ve zardan ayrılma koşullarını değerlendir.
Lipid tabakasının iç kısmına gömülen proteinler hidrofobik bağlar kurar ve zardan ayrılmaları için bu bağların deterjanla koparılması gerekir.
İntegral proteinlerin (örneğin glikoforin) karakteristik özelliğidir.

Key Concept

Hücre zarı proteinlerinin (integral vs periferik) yapısal ve fonksiyonel ayrımı.
Estimated Time:45s
Question 66Question →

Hücre zarını (plazmalemma) oluşturan proteinlerin lipit çift katmanıyla kurduğu etkileşimlerin niteliği ve bu bileşenlerin zar bütünlüğünden ayrılma özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Glikoforin, hidrofobik etkileşimler yoluyla lipit çift katmanına gömülen bir integral proteindir ve zardan ayrılması için deterjan kullanımı gereklidir.

Answer

Glikoforin, hidrofobik etkileşimler yoluyla lipit çift katmanına gömülen bir integral proteindir ve zardan ayrılması için deterjan kullanımı gereklidir.
İntegral proteinler (örneğin glikoforin), lipit çift katmanının hidrofobik iç kısmıyla doğrudan etkileşim kurarlar. Bu proteinleri zar yapısından ayırmak için lipid-lipid ve lipid-protein etkileşimlerini bozabilecek, deterjan gibi amfipatik moleküllerin kullanılması zorunludur.

Step-by-Step Solution

1
Zar proteinlerinin sınıflandırılmasını analiz et.
Glikoforin integral (transmembran), spektrin ise periferik (yüzeyel) bir proteindir.
Proteinlerin zardaki yerleşimi, onlarla yapılacak biyokimyasal işlemlerin temelini oluşturur.
2
Kimyasal etkileşim türlerini değerlendir.
İntegral proteinler hidrofobik etkileşimlerle gömülüyken, periferik proteinler iyonik/hidrojen bağlarıyla tutunur.
Hidrofobik çekirdeği bozmak için deterjan (amfipatik) gerekirken, yüzeyel bağlar için pH/tuz değişimi yeterlidir.
3
Zar asimetrisi ve lipid sallarının özelliklerini kontrol et.
Glikokaliks sadece dış yüzde, lipid salları ise kolesterol zengini ve daha az akışkan bölgelerdir.
Hücre zarının asimetrisi (iç ve dış yüzey farkı) fonksiyonel özelleşme için kritiktir.

Key Concept

Hücre zarı bileşenlerinin moleküler organizasyonu ve izolasyon yöntemleri
Estimated Time:1m 15s
Question 67Question →

Lizozomal enzimlerin büyük çoğunluğu, trans-Golgi ağında (TGNTGN) mannoz-6-fosfat (M6PM6P) reseptörleri tarafından tanınarak endozomal sisteme yönlendirilir. Ancak, β\beta-glukoserebrosidaz gibi bazı spesifik enzimlerin lizozoma hedeflenmesi bu klasik M6PM6P yolundan bağımsızdır. β\beta-glukoserebrosidaz enzimini TGNTGN'de doğrudan bağlayarak lizozoma taşıyan ve eksikliğinde "Action Myoclonus-Renal Failure" (AMRFAMRF) sendromu olarak bilinen tablonun ortaya çıkmasına neden olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: LIMP-2 (SCARB2)

Answer

Beta-glukoserebrosidaz'ı mannoz-6-fosfat reseptöründen bağımsız olarak lizozoma taşıyan protein LIMP-2'dir.
LIMP-2 (SCARB2), lizozom membranının en bol bulunan proteinlerinden biridir ve Beta-glukoserebrosidaz (GBA) enzimini doğrudan bağlayarak trans-Golgi ağından lizozomlara taşınmasını sağlar. Bu süreç, klasik mannoz-6-fosfat (M6PM6P) modifikasyonu ve reseptör sisteminden tamamen bağımsızdır. LIMP-2 eksikliği, GBA'nın lizozoma ulaşamamasına ve sonuçta nörolojik bulgular ile böbrek yetmezliğinin eşlik ettiği Action Myoclonus-Renal Failure (AMRFAMRF) sendromuna yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Lizozomal enzim taşıma yolaklarını analiz et.
Enzimlerin çoğu M6P reseptörü ile taşınırken, bazıları (GBA gibi) alternatif reseptörler kullanır.
Hücre içi trafik mekanizmalarındaki çeşitliliği anlamak için.
2
Beta-glukoserebrosidaz (GBA) enzimine özgü taşıyıcıyı tanımla.
GBA'nın spesifik reseptörünün LIMP-2 (SCARB2) olduğu belirlendi.
LIMP-2'nin GBA'nın luminal bölgesine doğrudan bağlandığı bilinmektedir.
3
Klinik korelasyonu doğrula.
LIMP-2 mutasyonları AMRF sendromuna yol açar, bu da GBA'nın lizozoma ulaşamamasıyla ilişkilidir.
Bilginin patolojik ve klinik önemini pekiştirmek için.

Key Concept

M6P-Bağımsız Lizozomal Hedefleme Yolakları

Practice More

Sortilin aracılı taşınan diğer proteinleri ve I-cell hastalığında neden bazı enzimlerin (GBA gibi) seviyesinin normal kaldığını incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 68Question →

Ökaryotik bir hücrede, granüllü endoplazmik retikulumdan (GERGER) sentezlenen proteinlerin trans-Golgi network (TGNTGN) aracılığıyla uygun hedeflere yönlendirilmesi süreci karmaşık bir moleküler mekanizma ile kontrol edilir. Bu süreçteki veziküler trafik ve post-translasyonel modifikasyonların gerçekleştiği bölmeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Lizozomal enzimlerin mannoz kalıntılarına fosfat grubu eklenmesi cis-Golgi sisternlerinde gerçekleşirken, bu enzimlerin mannoz-6-fosfat (M6PM6P) reseptörlerine bağlanarak klatrin kılıflı veziküllere paketlenmesi trans-Golgi network (TGNTGN) bölgesinde gerçekleşir.

Answer

Lizozomal enzimlerin mannoz-6-fosfat (M6PM6P) ile işaretlenmesi cis-Golgi'de başlar, ancak bu işaretlenmiş enzimlerin reseptörleri ile tanınıp klatrin vezikülleriyle hedeflenmesi TGN'de gerçekleşir.
Golgi aygıtı fonksiyonel olarak bölümlenmiştir. Lizozomal proteinlerin modifikasyonu cis-Golgi'de NN-asetilglukozaminilfosfotransferaz enzimi ile başlar. Ancak bu enzimlerin seçilerek lizozomal yolağa sokulması (sorting), trans-Golgi network (TGNTGN) tabakasındaki M6PM6P reseptörleri ve klatrin adaptör proteinleri aracılığıyla yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Protein modifikasyon bölgelerini belirle
Mannozun fosforillenmesi (M6P oluşumu) erken bir olaydır (cis-Golgi).
Enzimlerin lizozoma yönlendirilmesi için ilk adım bu sinyalin oluşturulmasıdır.
2
Sorting (ayrıştırma) merkezini kontrol et
TGN, proteinlerin gideceği son durağa (lizozom, plazma zarı, salgı) karar verilen yerdir.
M6P reseptörleri TGN'de yoğunlaşmıştır ve klatrin kılıfı burada organize olur.
3
Veziküler kılıf proteinlerini analiz et
COP-II (ER -> Golgi), COP-I (Golgi -> ER veya retrograd), Klatrin (TGN -> Endozom/Lizozom veya Endositoz).
Vezikül tipleri yönlülük ve hedef belirleyicidir.

Key Concept

Golgi Bölmeleri ve Spesifik İşaretleyiciler (M6P, COP, KDEL)

Practice More

I-cell hastalığında (mukolipidoz II) hangi enzim eksikliği nedeniyle lizozomal proteinler M6P ile işaretlenemez?
Estimated Time:1m 30s
Question 69Question →

Hücrede proteinlerin yaşam döngüsü; sentez, katlanma ve gerektiğinde yıkım süreçlerini içerir. Bu süreçlerde görev alan organel ve yapılarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Proteazomlar, ubiquitin adı verilen moleküllerle işaretlenmiş proteinleri tanıyarak yıkıma uğratır.

Answer

Proteazomlar, ubiquitin adı verilen moleküllerle işaretlenmiş proteinleri tanıyarak yıkıma uğratır.
Doğru olan ifade, proteazomların ubiquitin ile işaretlenmiş proteinleri tanıdığıdır. Hücre içinde ömrünü tamamlamış, hasarlı veya hatalı katlanmış proteinler ubikuitin (ubiquitin) adı verilen küçük proteinler ile işaretlenir. Bu işaretleme, 26S26S proteazom kompleksinin proteini tanımasını ve ATP harcayarak onu küçük peptid parçalarına parçalamasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Ökaryotik ribozom yapısını değerlendir.
Ökaryotik ribozomlar 40S40S ve 60S60S alt birimlerinden oluşarak toplam 80S80S büyüklüğündedir.
Yapısal birimlerin doğru tanımlanması protein sentez yerinin belirlenmesi için gereklidir.
2
Proteinlerin sentez yerini ve hedefini eşleştir.
Salgı proteinleri GER'e bağlı ribozomlarda, sitozolik proteinler ise serbest ribozomlarda sentezlenir.
Ribozomların hücre içi yerleşimi, sentezledikleri proteinin akıbetini belirler.
3
Proteazom yıkım mekanizmasını incele.
Hatalı proteinler ubiquitin ile işaretlenir ve 26S26S proteazom kompleksinde ATP kullanılarak yıkılır.
Ubiquitin-proteazom yolu, hücre içi protein dengesinin (proteostazis) temel yıkım mekanizmasıdır.

Key Concept

Ubiquitin-Proteazom Sistemi ve Ribozom Alt Birimleri
Question 70Question →

Hücre membranındaki büyüme faktörü reseptörlerinin 'down-regülasyonu' sürecinde, reseptörler endositozla hücre içine alındıktan sonra geç endozomlara (multivesiküler cisimlere) taşınır. Bu aşamada endozom membranının lümene doğru çökmesiyle oluşan iç veziküllerin (intraluminal veziküller) temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Reseptörün sitozolik kuyruğunun sitoplazmadan yalıtılarak sinyal iletiminin durdurulması

Answer

Reseptörün sitozolik kuyruğunun sitoplazmadan yalıtılarak sinyal iletiminin durdurulması
Geç endozomların (multivesiküler cisimler) en karakteristik özelliği, membranlarının içeriye doğru çökerek çok sayıda intraluminal vezikül (ILV) oluşturmasıdır. Endositozla alınan büyüme faktörü reseptörleri (örn. EGFR) hala aktifse, sitozolik kuyrukları sitoplazmadaki sinyal yolaklarını uyarmaya devam eder. Bu reseptörlerin ILV'lerin içine hapsedilmesi, sitozolik kısımlarının sitoplazmadan fiziksel olarak yalıtılmasını sağlar. Böylece reseptör lizozomda yıkılmadan önce sinyal iletimi sonlandırılmış (down-regüle edilmiş) olur.

Step-by-Step Solution

1
Endositoz yolağını analiz et
Reseptörler erken endozomdan geç endozoma taşınırken, membran içeri doğru tomurcuklanarak multivesiküler cisimleri (MVB) oluşturur.
Bu süreç reseptörlerin kaderini (yıkım veya geri dönüşüm) belirler.
2
İntraluminal veziküllerin (ILV) fonksiyonunu belirle
Transmembran reseptörler bu veziküllerin içine hapsedildiğinde, sitozole bakan kuyruk kısımları artık sitoplazma ile temas edemez.
Reseptörün sinyal üreten kısmı sitozolde kaldığı sürece sinyal devam eder; ILV içine alınması bu sinyali fiziksel olarak keser (susturur).
3
Diğer seçenekleri ele
Geri dönüşüm (tübüler tomurcuklanma), M6P ayrılması (pH değişimi) ve peroksizom (farklı organel) işlevleri ILV oluşumunun temel amacı değildir.
ILV oluşumunun birincil fizyolojik sonucu sinyal sonlandırılması ve lizozomal yıkıma hazırlıktır.

Key Concept

Multivesiküler Cisimler (MVB) ve Reseptör Down-regülasyonu
Question 71Question →

Hücre biyolojisi açısından incelendiğinde; sentezlediği ürünün prekürsörlerini (örneğin kolesterol) sitoplazmik inklüzyonlar şeklinde depolayan ve bu prekürsörleri işlemek için geniş bir tübüler membran ağına sahip olan hücrelerde en gelişmiş olması beklenen organel aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Düz endoplazmik retikulum

Answer

Sentezlediği ürünün öncüllerini lipid damlacıkları olarak depolayan ve steroid sentezi yapan hücrelerde en gelişmiş olan organel düz endoplazmik retikulumdur.
Steroid yapıdaki hormonların sentezlendiği hücrelerde (adrenal korteks, testislerdeki Leydig hücreleri, overdeki teka hücreleri), sitoplazmada kolesterol içeren lipid damlacıkları ve bu kolesterolü işleyecek geniş bir düz endoplazmik retikulum ağı bulunur. Bu organel, granüllü ER'den farklı olarak ribozom içermez ve sisternler yerine birbiriyle bağlantılı tübüllerden oluşan bir ağ yapısı gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Hücrenin fonksiyonel özelliğini belirle
Kolesterol depolayan ve tübüler ağ yapısına ihtiyaç duyan hücreler steroid hormon sentezi yapmaktadır.
Steroid sentezleyen hücreler (örneğin Leydig hücreleri, adrenal korteks hücreleri) kolesterolü lipid damlacıkları şeklinde depolar.
2
Fonksiyona uygun organeli tanımla
Lipid ve steroid sentezinden sorumlu organel düz endoplazmik retikulumdur (DER).
DER, steroidojenik enzimlere ev sahipliği yapar ve elektron mikroskobunda karakteristik tübüler dallanma gösterir.

Key Concept

Steroid sentezleyen hücrelerde düz endoplazmik retikulum (DER) baskınlığı ve tübüler morfolojisi.

Practice More

DER'in diğer önemli fonksiyonları olan detoksifikasyon (hepatositlerde) ve kalsiyum depolama (kas hücrelerinde sarkoplazmik retikulum) özelliklerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 72Question →

Hücre içi organellerden biri, lümeninde yaklaşık nötr (7.07.0) pH değerine sahiptir ve lizozomlardan farklı olarak asit hidrolazlar yerine katalaz ve oksidazlar gibi oksidatif enzimler içerir. Bu özellikleri taşıyan organel aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Peroksizom

Answer

Peroksizomlar, nötr pH değerine ve oksidatif enzim içeriğine sahip organellerdir.
Peroksizomlar, lümen pH'ı nötr olan ve içerisinde oksidatif reaksiyonları yürüten enzimler (başta katalaz) bulunduran organellerdir. Bu özellikleriyle, asidik pH'a sahip olan ve asit hidrolaz içeren lizozomlardan net bir şekilde ayrılırlar.

Step-by-Step Solution

1
Organelin lümen pH değerini değerlendir.
Lümen pH değerinin nötr (7.07.0) olduğu saptandı.
Hücredeki sindirim organelleri (lizozomlar) asidiktir, peroksizomlar ise nötrdür.
2
Enzim içeriğini analiz et.
Organelin oksidatif enzimler (katalaz, oksidazlar) içerdiği görüldü.
Oksidatif enzimler, peroksizomların karakteristik metabolik (H₂O₂ üretimi ve yıkımı) fonksiyonlarını yürütür.
3
Tanımlanan özellikleri organel ile eşleştir.
Tanım peroksizom (mikrocisimcik) organeline uymaktadır.
Hem pH hem de enzim tipi açısından lizozomdan ayrılan bu yapı peroksizomdur.

Key Concept

Peroksizom ve lizozom arasındaki pH ve enzim tipi farkı
Estimated Time:45s
Question 73Question →

Hücre biyolojisinde endoplazmik retikulumun (ER) granüllü (GER) ve düz (DER) bölümleri arasındaki morfolojik farklar, membranöz ve lüminal proteinlerin asimetrik dağılımına dayanır. Bu iki organel bölmesinin lümenleri devamlılık gösterse de, granüllü ER membranının düz ER membranından ayrılmasını sağlayan ve sitoplazmik ribozomların ER membranına tutunarak translokasyon sürecini başlatmasında kritik rol oynayan moleküler bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ribozomların tutunmasını sağlayan 'Riboforin I ve II' proteinleri ile 'Sec61' translokon kompleksinin varlığı

Answer

Granüllü endoplazmik retikulum (GER) membranını düz endoplazmik retikulumdan (DER) ayıran temel moleküler özellik, ribozomların tutunmasını ve polipeptit geçişini sağlayan 'Riboforin I-II' proteinleri ile 'Sec61' translokon kompleksinin varlığıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, GER membranının moleküler kimliğini belirleyen proteinleri ifade eder. Riboforin I ve II, GER membranına özgü transmembran glikoproteinleridir ve ribozomların Sec61 translokon kompleksine tutunmasını stabilize ederler. Bu donanım DER membranında bulunmadığı için DER protein sentezi yapamaz.

Step-by-Step Solution

1
GER ve DER arasındaki yapısal farkı tanımla.
GER sarnıç yapısında ve ribozomla kaplıdır, DER ise tübüler yapıdadır ve ribozom içermez.
Hücre organellerinin fonksiyonel ayrışması membran proteinlerine bağlıdır.
2
Ribozomların membrana nasıl tutunduğunu analiz et.
Ribozomlar, büyük alt birimleri üzerinden 'Sec61' adı verilen bir protein kanalı (translokon) ve 'Riboforin I/II' gibi destekleyici proteinler aracılığıyla GER membranına bağlanır.
Bu proteinler sadece protein sentezinin yapıldığı GER bölgelerinde lokalize olmuştur.
3
DER'e özgü proteinleri ele.
Glikoz-6-fosfataz ve Sitokrom P450 sistemleri DER'e özgü markerlardır.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğruluğu teyit etmek için gereklidir.

Key Concept

GER ve DER'in moleküler kimliği: Riboforin ve Translokon Kompleksi
Question 74Question →

Ökaryotik bir hücrede, salgı proteinlerinin granüllü endoplazmik retikulum (GERGER) lümenine yönlendirilmesi ve translokasyon süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sinyal dizisi translokona transfer edildikten sonra, SRPSRP sentez tamamlanana kadar ribozom üzerinde kalmaya devam ederek polipeptit zincirinin stabilitesini sağlar.

Answer

Sinyal dizisi translokona transfer edildikten sonra sinyal tanıma partikülünün (SRPSRP) ribozom üzerinde kalmaya devam ettiğini belirten ifade yanlıştır.
Sinyal tanıma partikülü (SRPSRP), ribozom translokona (Sec61Sec61) yerleştikten ve sinyal dizisi kanala aktarıldıktan hemen sonra karşılıklı GTPGTP hidrolizi yoluyla ribozomdan ve reseptöründen ayrılarak sitozole döner. Bu sayede yeni bir sinyal dizisini tanımak üzere döngüye tekrar girebilir. Sentezlenen polipeptit zinciri, sentez tamamlanana kadar translokon kanalı içinden geçmeye devam eder ancak bu aşamada artık SRPSRP görev yapmaz.

Step-by-Step Solution

1
SRPSRP'nin sinyal dizisine bağlanması
Elongasyon duraklaması gerçekleşir.
Ribozomun GERGER membranına ulaşması için zaman kazanılır ve proteinin sitozolde prematüre katlanması önlenir.
2
SRPSRP-ribozom kompleksinin SRPSRP reseptörüne (SRSR) bağlanması
Kompleks GERGER membranına kenetlenir.
SRPSRP ve SRSR arasındaki etkileşim, her iki molekülün de GTPGTP bağlı formda olmasını gerektirir.
3
SRPSRP'nin serbest kalması
SRPSRP ve SRSR birbirlerinin GTPGTP hidrolizini uyarır ve ayrılırlar.
SRPSRP döngüsü tamamlanır ve SRPSRP yeni bir sinyal dizisini tanımak üzere sitozole geri döner; sentez sonuna kadar ribozomda kalmaz.
4
Translokonun (Sec61Sec61) açılması
Sinyal dizisi kanala yerleşir ve kanal lümene doğru açılır.
Ribozomun translokona kenetlenmesi ve sinyal dizisinin etkileşimi kanalın konformasyonel değişimini tetikler.
5
Kotranslasyonel translokasyon
Polipeptit zinciri lümene doğru uzar ve sinyal peptidaz tarafından kesilir.
Proteinin lümene girişi sentez ile eş zamanlı olarak tamamlanır.

Key Concept

Sinyal Hipotezi ve SRP Döngüsü
Estimated Time:2m 0s
Question 75Question →

Hücre içi veziküler trafik süreçlerinde, granüllü endoplazmik retikulum (GERGER) lümeninde fonksiyon gören çözünür proteinlerin C-terminalinde bulunan KDELKDEL (Lys-Asp-Glu-Leu) sinyal dizisi, bu proteinlerin yanlışlıkla Golgi aygıtına gitmesi durumunda geri kazanılmasını sağlar. Bu proteinlerin KDELKDEL reseptörlerine bağlanarak Golgi aygıtından GERGER'ye geri dönmesini (retrograd taşıma) sağlayan vezikül kılıf proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: COPICOPI kılıflı veziküller

Answer

Golgi aygıtından Endoplazmik Retikulum'a (ER) doğru gerçekleşen geri kazanım (retrograd) trafiğinde görevli temel molekül COPICOPI kılıflı veziküllerdir.
Çözünür ER proteinleri, yanlışlıkla Golgi'ye taşındıklarında cis-Golgi veya ara bölmelerdeki KDELKDEL reseptörleri tarafından bağlanırlar. Bu reseptör-protein kompleksi, COPICOPI kılıf proteinlerini organize ederek veziküllerin oluşmasını sağlar ve bu veziküller mikrotübüller üzerinden retrograd (geriye doğru) hareketle proteinleri tekrar GERGER'ye taşır.

Step-by-Step Solution

1
Protein üzerindeki sinyal dizisinin analizi.
KDELKDEL dizisi, proteinin bir ER rezidüel (yerleşik) proteini olduğunu gösterir.
Hücre, lümende kalması gereken proteinleri bu özel amino asit dizisi sayesinde tanır.
2
Taşıma yönünün belirlenmesi.
Proteinin yanlışlıkla gittiği Golgi'den asıl yeri olan ER'ye dönmesi gerektiği (retrograd yolak) saptanır.
Yanlış yerleşmiş proteinlerin geri kazanılması ('retrieval') bir kalite kontrol mekanizmasıdır.
3
Retrograd taşımada görevli vezikül kılıfının seçilmesi.
COPICOPI proteinlerinin bu süreçte vezikül oluşumunu sağladığı sonucuna varılır.
COPICOPI retrograd (Geriye), COPIICOPII anterograd (İleriye) taşıma için özelleşmiştir.

Key Concept

Veziküler trafik kılıf proteinlerinin (COPCOP ve Klatrin) spesifik yönelimleri.
Estimated Time:50s
Question 76Question →

Hücre zarı üzerinden gerçekleşen reseptör aracılı endositoz sürecinde, kargo moleküllerinin bağlandığı transmembran reseptörlerin sitoplazmik kuyruklarına tutunarak klatrin triskelionlarını bu bölgeye çeken ve vezikül oluşumunu başlatan adaptör protein kompleksi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Adaptin (AP−2AP-2)

Answer

Adaptin (AP−2AP-2) kompleksi, reseptör aracılı endositozda kargo reseptörleri ile klatrin kafesi arasında bağlantı kuran temel adaptör proteindir.
Doğru seçenek olan adaptör proteinler (Adaptin/AP−2AP-2), veziküler trafikte kargo reseptörlerinin sitoplazmik bölgelerindeki spesifik aminoasit dizilerini tanıyarak bağlanan ve aynı zamanda klatrin triskelionları için bağlanma bölgeleri sunan proteinlerdir. Bu sayede hem içeri alınacak molekülün seçilmesini sağlarlar hem de klatrin kafesinin doğru bölgede oluşmasına aracılık ederler.

Step-by-Step Solution

1
Klatrin aracılı endositozun başlangıç aşamasını analiz et.
Kargo molekülleri (örneğin LDL), hücre zarındaki spesifik reseptörlerine bağlanır.
Sürecin seçici (reseptör aracılı) olması için ilk adım ligand-reseptör etkileşimidir.
2
Reseptörün sitoplazmik yüzündeki sinyal dizilerini tanıyan proteini belirle.
Adaptin proteinleri (AP−2AP-2), reseptörlerin sitoplazmik kuyruklarına bağlanır.
Kargo seçimi ve klatrin birimlerinin o bölgeye toplanması adaptör proteinler sayesinde gerçekleşir.
3
Klatrin kafesinin oluşumunu ve vezikülün tomurcuklanmasını değerlendir.
Adaptinler klatrin triskelionlarını bağlar ve klatrin kafesi (lattice) oluşarak zarı içe doğru büker.
Adaptinler, klatrin polimerizasyonu için gerekli moleküler iskeleyi sağlar.

Key Concept

Klatrin aracılı endositozda adaptinlerin (özellikle AP−2AP-2) kargo seçimi ve klatrin montajındaki kritik rolü.
Question 77Question →

Hücre döngüsünün kontrolünde görevli sitozolik bir proteinin (örneğin siklinler) sentezinin gerçekleştiği ribozom grubu ve fonksiyonunu tamamladıktan sonra yıkımını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Serbest Poliribozomlar — Ubikitin-Proteazom Sistemi

Answer

Söz konusu protein serbest poliribozomlarda sentezlenir ve Ubikitin-Proteazom Sistemi (UPS) ile yıkılır.
Hücre biyolojisinin temel kuralı olan 'Protein Hedefleme' (Sorting) prensibine göre; sitozolde, çekirdekte, mitokondride veya peroksizomda görev yapacak proteinler sitoplazmadaki serbest poliribozomlarda sentezlenir. Bu proteinlerden hücre döngüsü kontrolcüsü olan siklinler gibi kısa ömürlü düzenleyici proteinler, görevleri bittiğinde veya hatalı katlandıklarında ubikitin ile işaretlenerek sitozoldeki 26S Proteazom kompleksi tarafından ATP harcanarak yıkılırlar.

Step-by-Step Solution

1
Proteinin yerleşim yerini belirle
Soru kökünde proteinin 'sitozolik' olduğu ve hücre döngüsünde görev aldığı (yani hücre içinde kalacağı) belirtilmiştir.
Proteinlerin sentezleneceği ribozom türü, proteinin son varış yerine göre belirlenir.
2
Sentez yerini tespit et
Sitozol, çekirdek ve mitokondriye (kısmen) gidecek proteinler sitoplazmada serbest haldeki poliribozomlarda sentezlenir.
Granüllü ER üzerindeki ribozomlar ise salgı, plazma zarı ve lizozom proteinlerini sentezler.
3
Yıkım mekanizmasını belirle
Kısa ömürlü, düzenleyici sitozolik proteinler (siklinler gibi) özgül olarak poli-ubikitinlenerek 26S proteazom kompleksinde yıkılırlar.
Lizozomlar daha çok uzun ömürlü proteinlerin, organellerin (otofaji) ve hücre dışından alınan maddelerin yıkımından sorumludur.

Key Concept

Protein Hedefleme ve Yıkım Yolları

Hints

1
Protein hücre içinde (sitozolde) kalacaksa, zarlı bir organel olan ER'ye girmesine gerek yoktur.
2
Hücre döngüsü proteinleri (siklinler) çok hızlı yıkılmalıdır; bu hassas kontrolü lizozom gibi genel bir 'çöp kutusu' değil, daha spesifik bir moleküler makine yapar.

Practice More

Sinyal peptidi (Signal Peptide) taşıyan proteinlerin sentez süreci ile ilgili bir soru çözerek GER ve serbest ribozom ayrımını pekiştirin.
Estimated Time:1m 0s
Question 78Question →

Hücre zarının akışkan mozaik modeline göre, lipid çift katmanı içerisine yerleşerek zarın akışkanlığını ve mekanik stabilitesini düzenleyen temel steroid molekülü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kolesterol

Answer

Hücre zarının akışkanlığını düzenleyen steroid yapılı temel molekül kolesteroldür.
Kolesterol, hücre zarındaki fosfolipidlerin hidrofobik kuyrukları arasına yerleşerek zarın yüksek sıcaklıklarda çok akışkan olmasını engeller, düşük sıcaklıklarda ise lipidlerin birbirine çok yaklaşarak donmasını (kristalleşmesini) önler. Bu sayede zarın akışkanlığını ve mekanik stabilitesini dengeler.

Step-by-Step Solution

1
Hücre zarının temel bileşenlerini hatırla.
Hücre zarı lipidler (fosfolipidler, kolesterol), proteinler ve karbonhidratlardan oluşur.
Soruda istenen molekül sınıfını daraltmak için temel yapı taşlarını bilmek gerekir.
2
Zarın akışkanlığını (fluidity) neyin etkilediğini belirle.
Zar akışkanlığı doymuş/doymamış yağ asitleri ve kolesterol miktarı ile düzenlenir.
Kolesterol, fosfolipidlerin hidrofobik kuyrukları arasındaki etkileşimleri değiştirerek stabilite sağlar.
3
Seçenekler arasındaki moleküllerin fonksiyonlarını karşılaştır.
Glikoforin ve spektrin proteindir; glikojen karbonhidrattır; kolesterol ise steroid yapıda bir lipiddir.
Steroid yapıda olan ve lipid çift katmanı içinde yerleşen tek seçenek kolesteroldür.

Key Concept

Hücre zarı akışkanlığı ve kolesterolün rolü
Estimated Time:45s
Question 79Question →

Endoplazmik retikulumun (ER) hücresel organizasyonu, nükleus ile olan yapısal ilişkisi ve granüllü (GER) ile düz (DER) bölgeleri arasındaki fonksiyonel ayrımlar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Granüllü endoplazmik retikulum (GER), dış nükleer membran ile morfolojik olarak devamlılık gösterir ve bu sayede perinükleer aralık ER lümeni ile doğrudan bağlantılıdır.

Answer

Granüllü endoplazmik retikulumun dış nükleer membran ile devamlılık göstermesi ve perinükleer aralıkla ER lümeninin bağlantılı olması doğrudur.
Doğru olan ifade, Granüllü Endoplazmik Retikulumun (GER) dış nükleer membran ile fiziksel olarak bir bütünlük içinde olmasıdır. Bu yapısal özellik sayesinde nükleus çevresindeki boşluk (perinükleer aralık) ile GER'in iç boşluğu (lümen) birbirine açılır ve tek bir lüminal sistem oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Endoplazmik retikulumun nükleus ile ilişkisini değerlendir.
GER membranı nükleusun dış membranı ile süreklidir, bu da perinükleer boşluğun ER lümeniyle tek bir kompartman oluşturmasını sağlar.
Hücre içi membran trafiği ve protein sentezi için bu yapısal süreklilik temeldir.
2
GER ve DER arasındaki morfolojik farkları karşılaştır.
GER genellikle yassı keseler (sisterna), DER ise tübüler dallanmalar şeklindedir.
Fonksiyonel özelleşme (yüzey alanı ihtiyacı) farklı morfolojik yapıları gerektirir.
3
Fonksiyonel görev dağılımını analiz et.
Protein sentezi, katlanması ve ilk glikozilasyon GER'de; lipid sentezi, detoksifikasyon ve kalsiyum depolama DER'dedir.
Ribozom varlığı sadece GER'de protein sentezine olanak tanır.

Key Concept

ER yapısı ve nükleer membran sürekliliği
Estimated Time:1m 0s
Question 80Question →

Peroksizomların (mikrocisimcikler) içerisinde bol miktarda bulunan, oksidatif reaksiyonlar sonucu yan ürün olarak açığa çıkan hidrojen peroksiti (H2O2H_2O_2) suya ve oksijene parçalayarak hücreyi toksik etkilerden koruyan marker enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Katalaz

Answer

Katalaz
Peroksizomlar (mikrocisimcikler), içerisinde çok sayıda oksidatif enzim barındıran organellerdir. Bu organellerde gerçekleşen oksidasyon reaksiyonları sonucunda hücre için zararlı olan hidrojen peroksit (H2O2H_2O_2) oluşur. Katalaz enzimi, bu H2O2H_2O_2 moleküllerini hızla suya ve oksijene parçalayarak detoksifikasyon sağlar. Bu nedenle katalaz, peroksizomların en önemli marker (belirteç) enzimidir.

Step-by-Step Solution

1
Peroksizomların temel metabolik işlevini belirleyin.
Peroksizomlar, oksidazlar aracılığıyla çeşitli substratları okside ederken hidrojen peroksit (H2O2H_2O_2) üretirler.
Organelin biyokimyasal kimliğini anlamak için.
2
Oluşan H2O2H_2O_2 molekülünün nasıl uzaklaştırıldığını analiz edin.
Katalaz enzimi, 2H2O2→2H2O+O22H_2O_2 \rightarrow 2H_2O + O_2 reaksiyonunu gerçekleştirerek toksik maddeyi zararsız hale getirir.
Marker enzimin fonksiyonunu doğrulamak için.

Key Concept

Peroksizom marker enzimi olarak Katalazın fonksiyonu

Hints

1
Bu organel 'mikrocisimcik' olarak da bilinir ve detoksifikasyonda kritik rol oynar.
2
Marker enzim, organel isminin kökeni olan 'peroksit' molekülünü parçalamakla görevlidir.
3
2H2O2→2H2O+O22H_2O_2 \rightarrow 2H_2O + O_2 reaksiyonunu katalizleyen en meşhur hücresel enzimi düşünün.

Practice More

Peroksizomların lümen pH değeri ile lizozomların pH değeri arasındaki farkı ve bunun enzim aktivitesi üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:30s
PreviousPage 4 / 14Next
Hücre Biyolojisi Practice Questions — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Page 4 | Examkin