Aşağıda bilgi felsefesinin (epistemoloji) temel akımları ve bu akımların bilgi edinme sürecine yönelik kuramsal iddiaları verilmiştir. Sol sütunda yer alan felsefi akımları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.
- RasyonalizmGerçek bilginin, deneyin değişkenliğinden ve duyuların yanıltıcılığından uzak, yalnızca zihnin kendi içsel ilkeleri ve mantıksal zorunlulukları temelinde tümdengelimsel olarak inşa edilebileceğini savunan yaklaşım.
- EmpirizmBilginin ham maddesinin dış dünyadan gelen izlenimler olduğunu, zihnin ise bu izlenimleri sadece tasnif edip birleştiren pasif bir alıcı hükmünde olduğunu savunarak doğuştan gelen fikirleri reddeden yaklaşım.
- KritizizmDuyusal deneyimin sağladığı ham verileri yadsımamakla birlikte, bu verilerin zihnin a priori (deney öncesi) kurucu kalıpları tarafından biçimlendirilmediği sürece nesnel bir bilgiye dönüşemeyeceğini öne süren yaklaşım.
- SeptisizmSuje ile obje arasındaki ilişkiyi kuran bilgi aktlarının hiçbirinin nesnenin özünü vermeye yetmeyeceğini, zira duyumların aldatıcı, aklın ise çelişkili olduğunu savunarak hakikat iddialarını askıya alan yaklaşım.
Answer
Rasyonalizm akımı zihnin içsel ilkelerine ve tümdengelime dayanan açıklamayla; Empirizm zihnin doğuştan boş olduğunu ve bilginin dış dünyadaki izlenimlerden geldiğini savunan açıklamayla; Kritizizm deneyi ve a priori zihinsel kalıpları birleştiren açıklamayla; Septisizm ise bilgi aktlarının kesinlik taşımadığını söyleyip yargıyı askıya alan açıklamayla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; Rasyonalizm zihnin içsel ilkelerine ve tümdengelime vurgu yapan dördüncü tanım ile; Empirizm zihni boş bir alıcı kabul edip deneyime dayanan ikinci tanım ile; Kritizizm deney ile a priori zihinsel kategorilerin sentezini savunan üçüncü tanım ile; Septisizm ise bilginin kesinliğini reddedip yargıdan kaçınmayı salık veren birinci tanım ile eşleşmektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Bilgi felsefesinde (epistemoloji) bilginin kaynağı ve sınırlarına yönelik temel akımların ve argümanların ayırt edilmesi.