Merkez atomlarının hibritleşme türleri ve üzerlerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri, m… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Merkez atomlarının hibritleşme türleri ve üzerlerindeki ortaklanmamış elektron çiftleri, moleküllerin VSEPR gösterimini ve geometrik yapısını doğrudan etkiler.

Aşağıdaki tabloda ikinci periyot elementlerinin hidrojen ( $_1H$ ) atomu ile oluşturduğu bazı moleküllerin özellikleri verilmiştir:

Molekül	VSEPR Gösterimi	Molekül Geometrisi	Yaklaşık Bağ Açısı
$BeH_2$	$AX_2$	Doğrusal	$180^\circ$
$BH_3$	$AX_3$	Düzlem üçgen	$120^\circ$
$CH_4$	$AX_4$	Düzgün dörtyüzlü	$109,5^\circ$
$NH_3$	$AX_3E$	Üçgen piramit	$107,3^\circ$
$H_2O$	$AX_2E_2$	Kırık doğru	$104,5^\circ$

(Merkez atomların atom numaraları: $_4Be$ , $_5B$ , $_6C$ , $_7N$ , $_8O$ )

Bu moleküller ve tablodaki verilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A
Moleküllerin merkez atomlarından $Be$ atomu $sp$ , $B$ atomu $sp^2$ , $C$ , $N$ ve $O$ atomları ise $sp^3$ hibritleşmesi yapmıştır.
B
$NH_3$ ve $H_2O$ moleküllerindeki merkez atomların değerlik kabuğunda bağ yapımına katılmayan elektron çiftleri bulunduğundan bu moleküller polar yapıdadır.
C
Merkez atomlarındaki ortaklanmamış elektron çiftlerinin bağ yapan elektronları itmesiyle oluşan itme kuvveti sırası; ortaklanmamış çift-ortaklanmamış çift > ortaklanmamış çift-bağlayıcı çift > bağlayıcı çift-bağlayıcı çift şeklindedir.
VSEPR gösterimindeki ortaklanmamış elektron çiftini temsil eden $E$ sayısı arttıkça bağ elektronlarına uygulanan itme kuvveti azaldığından, moleküllerdeki bağ açıları arasındaki ilişki $H_2O > NH_3 > CH_4$ şeklindedir.Answer
E
Merkez atomun bağ yapımına katılmayan elektron çiftlerinin varlığı, $NH_3$ ve $H_2O$ moleküllerinin bağ açılarının ideal tetrahedral açı olan $109,5^\circ$ değerinden daha küçük olmasına yol açar.

Answer

VSEPR gösterimindeki ortaklanmamış elektron çiftini temsil eden

E

sayısı arttıkça bağ elektronlarına uygulanan itme kuvveti azaldığından, moleküllerdeki bağ açıları arasındaki ilişki

H_2O > NH_3 > CH_4

şeklindedir ifadesi yanlıştır.

Ortaklanmamış elektron çiftleri bağ elektronlarını daha fazla iter, bu nedenle ortaklanmamış elektron çifti sayısı arttıkça bağ açısı küçülür. Doğru bağ açısı sıralaması

CH_4 (109,5^\circ) > NH_3 (107,3^\circ) > H_2O (104,5^\circ)

olmalıdır. İfade bu yönüyle yanlıştır ve aranan seçenektir.

Step-by-Step Solution

Merkez atomlarının değerlik elektron sayılarını belirleme ve Lewis yapılarını oluşturma

_4Be: 2

_5B: 3

_6C: 4

_7N: 5

_8O: 6

_1H: 1

değerlik elektronuna sahiptir. Bu değerlere göre moleküllerin Lewis yapıları ve merkez atomlardaki ortaklanmamış elektron çiftleri tespit edilir.

VSEPR gösterimi yazılırken merkez atom etrafındaki doğrultular ve ortaklanmamış elektron çiftleri temel alınır.

VSEPR gösterimlerini çıkarma ve molekül geometrilerini belirleme

BeH_2

için

AX_2

(doğrusal),

BH_3

için

AX_3

(düzlem üçgen),

CH_4

için

AX_4

(düzgün dörtyüzlü),

NH_3

için

AX_3E

(üçgen piramit),

H_2O

için

AX_2E_2

(kırık doğru) geometrileri elde edilir.

Formüldeki A merkez atomu, X bağlı atom sayısını, E ise merkez atomun ortaklanmamış elektron çifti sayısını temsil eder.

Ortaklanmamış elektron çiftlerinin itme kuvvetini ve bağ açılarına etkisini analiz etme

VSEPR kuramına göre ortaklanmamış elektron çiftlerinin (

E

) bağlayıcı elektron çiftlerini itme gücü, bağlayıcı çiftlerin birbirini itme gücünden büyüktür. Bu nedenle merkez atomdaki ortaklanmamış elektron çifti sayısı arttıkça (

CH_4 \rightarrow NH_3 \rightarrow H_2O

), bağlar birbirine daha çok yaklaşır ve bağ açısı daralır. Bağ açıları sıralaması

CH_4 (109,5^\circ) > NH_3 (107,3^\circ) > H_2O (104,5^\circ)

şeklindedir.

İtme kuvvetinin büyüklüğü ile bağ açısı arasındaki ters orantılı ilişkiyi saptamak.

Key Concept

VSEPR Gösterimi ve Molekül Geometrisi

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Topics

More questions from this topic