Examkin

Hidrolojik Kökenli Ekstrem Doğa Olayları

2 questions

Question 1Question →

Kuraklık; yavaş gelişen, başlangıcı ve bitişi net olarak tespit edilemeyen ancak etkileri uzun yıllar süren hidrolojik kökenli ekstrem bir doğa olayıdır. Yağış yetersizliği ile başlayan bu sürecin zamanla farklı aşamalara evrildiği bilinmektedir.

Buna göre, kuraklığın başlangıcından itibaren ortaya çıkan aşağıdaki aşamaları ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kuraklık aşamalarının gelişim sırası: ilk olarak ya��ışların azalması (meteorolojik kuraklık), ardından toprak neminin kaybolması (tarımsal kuraklık), daha sonra yüzey ve yer altı sularının azalması (hidrolojik kuraklık) ve son olarak da bu durumun beşerî ve ekonomik faaliyetleri etkilemesi (sosyoekonomik kuraklık) şeklindedir.
Kuraklığın gelişim süreci incelendiğinde; ilk olarak atmosferik olaylara bağlı olan meteorolojik kuraklık (yağış azlığı) meydana gelir. Yağış yetersizliğinin devam etmesiyle toprak nemi kaybolur ve tarımsal kuraklık başlar. Sürecin daha da uzaması yüzey ve yer altı su rezervlerinin azalmasına, yani hidrolojik kuraklığa yol açar. En nihayetinde su kıtlığı tarım, enerji ve sanayi gibi beşerî faaliyetleri etkileyerek sosyoekonomik kuraklığa dönüşür.

Step-by-Step Solution

1
Meteorolojik kuraklık evresinin belirlenmesi
Kuraklık sürecinin ilk olarak atmosferik nem eksikliği ve uzun süreli yağış azlığı ile başladığı tespit edilir.
Kuraklık olayının ana tetikleyicisi iklimsel parametrelerdeki sapmalardır.
2
Tarımsal kuraklık evresine geçişin analizi
Yağış yetersizliğinin öncelikle toprak nemini etkilediği ve tarımsal üretimi sınırlandırdığı belirlenir.
Toprak, yağış azlığından atmosferden hemen sonra doğrudan etkilenen ilk unsurdur.
3
Hidrolojik kuraklık aşamasının konumlandırılması
Toprak nemindeki kayıpların ve sızmanın azalmasının akarsu, göl ve yer altı sularını besleyemediği saptanır.
Hidrolojik rezervlerin (akarsu, göl, yer altı suyu) tükenmesi zaman alır ve toprak nemi kaybından sonra belirginleşir.
4
Sosyoekonomik kuraklığın son aşama olarak belirlenmesi
Fiziksel su yetersizliğinin insan faaliyetlerine yansıyan nihai boyutu analiz edilir.
Toplumsal ve ekonomik etkiler, su kaynaklarının tükenmesinin doğrudan bir sonucu olarak en son ortaya çıkar.

Key Concept

Kuraklık türlerinin gelişim sırası ve hidrolojik ekstrem olayların gelişim aşamaları
Question 2Question →

Bir bölgede aşırı kuraklığın başlangıcından sosyoekonomik etkilerinin ortaya çıkışına kadar olan süreci göz önüne alarak, aşağıda verilen kuraklık aşamalarını ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kuraklık gelişim aşamalarının doğru sıralaması sırasıyla; yağış miktarlarının azalması (meteorolojik kuraklık), toprak neminin azalması (tarımsal kuraklık), yüzey ve yeraltı su kaynaklarının azalması (hidrolojik kuraklık) ve su kıtlığının toplumu etkilemesi (sosyoekonomik kuraklık) şeklindedir.
Kuraklığın aşamalı olarak ilerlemesinde sırasıyla yağış azlığı (meteorolojik), toprak neminin azalması (tarımsal), akarsu ve göl seviyelerinin gerilemesi (hidrolojik) ve nihayetinde toplumsal/ekonomik hayatın etkilenmesi (sosyoekonomik) gerçekleşir. Bu nedenle doğru sıralama meteorolojik kuraklık, tarımsal kuraklık, hidrolojik kuraklık ve sosyoekonomik kuraklık şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Meteorolojik kuraklık aşamasını belirleme
İlk olarak yağış miktarının normal değerlerin altına inmesi (meteorolojik kuraklık) süreci başlatır.
Kuraklık atmosferik nem ve yağış eksikliğiyle başlayan bir doğa olayıdır.
2
Tarımsal kuraklık aşamasını belirleme
Yağış azlığı toprak neminin tükenmesine ve bitkilerin susuz kalmasına (tarımsal kuraklık) yol açar.
Toprağın üst tabakasındaki su eksikliği doğrudan bitki gelişimini ve tarımsal üretimi vurur.
3
Hidrolojik kuraklık aşamasını belirleme
Uzun süren kuraklık yeraltı suyu, akarsu debileri ve göller gibi hidrolojik rezervlerin azalmasıyla (hidrolojik kuraklık) devam eder.
Yüzey ve yeraltı su kaynaklarının beslenmesi yağış ve sızmaya bağlı olduğu için gecikmeli olarak bu kaynaklar da kurur.
4
Sosyoekonomik kuraklık aşamasını belirleme
En son aşamada su kıtlığı içme suyu sıkıntısı, enerji üretimi düşüşü ve gıda fiyatlarının artması gibi sosyoekonomik etkilere dönüşür.
Ekonomik ve sosyal sistemlerin su kısıtından doğrudan zarar görmesi sürecin son boyutudur.

Key Concept

Kuraklık hidrolojik kökenli, yavaş gelişen ve aşamalı olarak ilerleyen ekstrem bir doğa olayıdır.
Hidrolojik Kökenli Ekstrem Doğa Olayları Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin