Examkin

Tarih Yazıcılığının Gelişimi ve Türleri

2 questions

Question 1Question →

Tarih yazıcılığının tarihsel süreçteki gelişim evrelerini ve bu süreçteki önemli temsilcileri araştıran bir öğrenci, şu tespitleri yapmıştır:

I. Hitit krallarının tanrıya hesap vermek amacıyla yazdırdığı anallar (yıllıklar), tarafsız tarihi bilgi içermesi yönüyle birinci elden kaynak niteliğindedir ancak olayları neden-sonuç bağlamında nesnel yöntemlerle analiz eden modern araştırmacı tarih yazıcılığının ilk temsilcileri olarak kabul edilmelidir.
II. Thukydides'in Peloponnesos Sava��ları'nı ele aldığı eseri; olayları yalnızca kronolojik olarak aktarmakla kalmayıp, geçmişteki gelişmelerden siyasi dersler çıkararak geleceğe yön vermeyi amaçlayan öğretici tarih anlayışının öncü eseri olarak kabul edilir.
III. Herodot'un 'Historia' (Tarih) adlı çalışması; yer ve zaman göstererek olayları aktarması yönüyle hikayeci tarih yazıcılığının kurucu eseri sayılsa da içerisinde efsanevi unsurlara ve mitolojik anlatılara yer vermesi nedeniyle araştırmacı tarih yönteminden ayrılır.

Buna göre, öğrencinin yaptığı tespitlerden hangileri tarih bilimi açısından doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

Öğrencinin tespitlerinden ikinci ve üçüncü öncüller doğrudur. Thukydides, öğretici (pragmatik) tarih yazıcılığının öncüsüyken; Herodot, hikayeci tarih yazıcılığının ilk temsilcisidir ve eserinde mitolojik unsurlar barındırır. Hitit analları ise araştırmacı tarih değil, kronik tarih yazıcılığı kapsamındadır.
İkinci ve üçüncü yargılarda belirtilen tespitler tarih bilimi metodolojisine uygundur. Thukydides, eserinde olayları faydacı ve ders çıkarıcı bir üslupla sunarak pragmatik tarih yazıcılığını başlatmıştır. Herodot ise Historia adlı eserinde olayları aktarırken hikayeci anlatı yolunu seçmiş, mitlere ve efsanelere de yer vermiştir. Bu yüzden bu iki yargı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Öncüllerde yer alan tarih yazıcılığı türleri ve tanımları analiz edilir.
Hitit analları, Thukydides'in öğretici tarzı ve Herodot'un hikayeci tarzı belirlenir.
Tarih yazıcılığı türlerinin ayırt edici özelliklerini kavramak doğru sonuca ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Birinci öncülün doğruluğu incelenir.
Hitit anallarının modern anlamda araştırmacı (neden-nasılcı) değil, kronik tarih yazıcılığı türünde olduğu saptanır. Bu nedenle birinci öncül elenir.
Araştırmacı tarih yazıcılığının bilimsel metot ve neden-sonuç ilişkisine dayanarak çok daha sonraki yüzyıllarda kurulduğunu bilmek gerekir.
3
İkinci öncülün doğruluğu incelenir.
Thukydides'in pragmatik (öğretici) tarih yazımında geleceğe ders verme amacı taşıdığı bilgisi doğrulanır.
Pragmatik tarih yazıcılığının fayda odaklı yapısı ve Thukydides ile ilişkisi tarih ders müfredatının temel kazanımlarındandır.
4
Üçüncü öncülün doğruluğu incelenir.
Herodot'un Historia eserinin hikayeci tarihin başlangıcı olduğu, ancak bilimsel araştırmacı yöntemlerden uzak efsanevi ögeler taşıdığı bilgisi doğrulanır.
Hikayeci tarih yazıcılığının efsane barındırma özelliği ve araştırmacı tarihten farkı bu öncülü doğrular.
5
Elde edilen doğru öncüller birleştirilerek nihai sonuca ulaşılır.
Doğru yargıların ikinci ve üçüncü öncüller olduğu görülür.
Sadece doğru öncülleri içeren seçeneğin belirlenmesi sağlanır.

Key Concept

Tarih yazıcılığı türlerinin (hikayeci, öğretici, kronik, araştırmacı) özellikleri ve tarihsel gelişim süreçleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question →

"Benim amacım; geçmişte ne olduğunu sadece aktarmak değil, geleceğin devlet adamlarına ve komutanlarına askeri ve siyasi kararlarında rehberlik edecek dersler sunmaktır. Bu nedenle eserimde kahramanların erdemlerini ön plana çıkardım ki okuyanlar onlardan feyzalsın, yapılan büyük hataları da gösterdim ki aynı yanlışlara tekrar düşülmesin."

Buna göre, açıklamayı yapan tarihçinin benimsediği tarih yazıcılığı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Öğretici (Pragmatik) tarih yazıcılığı

Answer

Öğretici (Pragmatik) tarih yazıcılığı
Öğretici (pragmatik) tarih yazıcılığı, tarihsel olaylardan ders çıkararak toplumun ahlak ve karakter yapısını geliştirmeyi, okuyucuya milli ve manevi duygular aşılamayı hedefler. Metindeki 'rehberlik etmek', 'dersler sunmak' ve 'hatalardan kaçınmak' vurguları bu yazım tarzının en belirgin nitelikleridir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar ifadelerin analiz edilmesi
Metinde geçen 'dersler sunmak', 'rehberlik etmek', 'kahramanların erdemlerini öne çıkarmak' ve 'yanlışlara düşmemek' ifadeleri belirlendi.
Tarihçinin amacını ve yöntemsel yaklaşımını ortaya koymak için metnin odak noktası tespit edilmelidir.
2
Tarih yazıcılığı türlerinin tanımlarıyla karşılaştırma yapılması
Tarih yazımında ahlaki ders vermeyi, topluma fayda sağlamayı ve kahramanlıkları örnek göstermeyi ilke edinen türün öğretici (pragmatik) tarih yazıcılığı olduğu belirlendi.
Öncüldeki niteliklerin hangi tarih yazımı ekolüne ait olduğunu saptamak için kavramsal bilgi kullanılır.

Key Concept

Öğretici (Pragmatik) Tarih Yazıcılığı
Estimated Time:1m 30s
Tarih Yazıcılığının Gelişimi ve Türleri Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin