Examkin

Question

Difficulty: MediumDeyim ve Atasözü Yanlışları

(I) Son yıllarda kaleme aldığı biyografik eserlerle adından söz ettiren yazar, edebiyat dünyasında kalıcı bir yer edindi. (II) Son kitabında da ele aldığı tarihî şahsiyetin yaşamını titizlikle incelemiş, kılı kırk yaran bir araştırmacı kimliği ortaya koymuştu. (III) Kendisinden beklentisi yüksek olan okurlarının güvenini boşa çıkarmamış, bu son çalışmasıyla da onların yüzünü kara çıkarmıştı. (IV) Kitabın tanıtım toplantısında yaptığı samimi konuşmayla salondakilerin beğenisini kazandı ve uzun süre alkışlandı. (V) Edebiyat eleştirmenleri, onun bu eserinin türünün en nitelikli örneklerinden biri olduğunu belirterek yazara övgüler yağdırdı.

Bu par��adaki numaralanmış cümlelerin hangisinde deyimin yanlış kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIIAnswer
  4. D
    IV
  5. E
    V

Answer

Üçüncü cümlede geçen 'yüzünü kara çıkarmak' deyimi yerine 'yüzünü ak çıkarmak' deyimi kullanılmalıdır.
Üçüncü cümlede kullanılan 'yüzünü kara çıkarmak' deyimi, birini utandırmak veya mahcup etmek anlamına gelir. Ancak cümlenin ilk kısmında yazarın okurlarının güvenini boşa çıkarmadığı belirtilmiştir. Dolayısıyla yazarın okurların yüzünü kara çıkarması değil, 'yüzünü ak çıkarması' veya onları gururlandırması gerekir. Deyim, cümlenin anlamıyla çelişecek şekilde yanlış kullanıldığı için anlatım bozukluğu oluşmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış cümlelerde yer alan deyimler belirlenir.
Birinci cümlede 'adından söz ettirmek' ve 'yer edinmek'; ikinci cümlede 'kılı kırk yarmak'; üçüncü cümlede 'yüzünü kara çıkarmak'; dördüncü cümlede 'beğenisini kazanmak'; beşinci cümlede 'övgüler yağdırmak' deyimlerinin kullanıldığı tespit edilir.
Deyim ve atasözü yanlışlarını bulmak için öncelikle cümlelerdeki deyimlerin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen deyimlerin anlamları ile cümlelerin bağlamı karşılaştırılır.
Üçüncü cümledeki 'okurların güvenini boşa çıkarmamak' (olumlu bir durum) ile 'yüzünü kara çıkarmak' (utanılacak duruma düşürmek, olumsuz bir durum) ifadelerinin birbiriyle çeliştiği görülür.
Deyimlerin cümlenin genel anlam ve bağlamıyla uyuşup uyuşmadığını kontrol etmek, anlamca yanlış deyim kullanımını belirlemenin temel adımıdır.
3
Çelişkiyi gidermek için cümlenin anlamına uygun olan doğru deyim belirlenir ve cümle düzeltilir.
Olumlu anlamı karşılaması için 'yüzünü kara çıkarmak' yerine 'yüzünü ak çıkarmak' veya 'göğsünü kabartmak' deyiminin getirilmesi gerektiği belirlenir.
Anlatım bozukluğunun kaynağını netleştirerek doğru alternatifi bulmak, çözümün doğruluğundan emin olmayı sağlar.

Key Concept

Deyimlerin kalıplaşmış anlamlarının cümlenin bağlamına veya anlamına uygun olmaması durumunda deyim yanlışlığından kaynaklanan anlatım bozukluğu meydana gelir.
Rate this question

Topics

Deyim ve Atasözü Yanlışları

More questions from this topic