Examkin

Question

Difficulty: HardSes Dalgaları

Ses dalgaları, titreşim doğrultusu ile yayılma doğrultusu birbirine paralel olan boyuna dalgalardır ve yayılabilmek için maddesel bir ortama ihtiyaç duyan mekanik dalga sınıfındadır; bu nedenle boşlukta yayılamazlar. Ses dalgalarının farklı ortamlardaki ilerleyişi ve algılanış biçimleri; frekans, sürat, genlik (şiddet) ve tını gibi temel fiziksel özelliklerle açıklanır.

Buna göre, sol sütunda verilen durumlar ile sağ sütunda bu durumları doğrudan açıklayan ya da belirleyen fiziksel özellikleri eşleştiriniz.

  • Havadan suya geçen bir ses dalgasının frekansının değişmemesine rağmen, sudaki dalga boyunun havaya göre daha büyük olmasıSesin yayıldığ�� ortamın özellikleri ve yayılma sürati
  • A��ık havada konser veren bir sanatçının sesinin, hoparlörden uzaklaştıkça dinleyiciler tarafından daha az duyulabilmesiSes dalgasının taşıdığı enerji ve genlik değeri
  • Aynı perdeden flüt ve gitarla çalınan bir şarkıda, seslerin hangi enstrümana ait olduğunun insan kulağı tarafından ayırt edilebilmesiSes kaynağının kendine özgü dalga biçimi (tını)
  • Bir kemanın en ince teli ile en kalın teline aynı kuvvetle vurulduğunda üretilen seslerin incelik-kalınlıklarının farklı olmasıSes kaynağının titreşim frekansı (yükseklik)

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Dalga boyunun ortam değişimiyle artması durumu, sesin yayıldığı ortamın özellikleri ve yayılma süratiyle; sesin uzaklaştıkça daha az duyulması durumu, ses dalgasının taşıdığı enerji ve genlik değeriyle; flüt ve gitarın aynı notadaki seslerinin ayırt edilebilmesi durumu, ses kayna��ının kendine özgü dalga biçimiyle (tını); kemanın ince ve kalın tellerinden çıkan seslerin farklılığı durumu ise ses kaynağının titreşim frekansıyla (yükseklik) eşleşir.
Sol sütundaki fiziksel olaylar, sesin temel özellikleriyle bilimsel olarak doğru şekilde eşleştirilmiştir: Havadan suya geçen sesin dalga boyunun artması, ortam değişimine bağlı olarak yayılma süratinin artması ile; uzaklaştıkça sesin az duyulması, genlik ve enerjinin azalması ile; farklı enstrümanların ayırt edilmesi, dalga biçimi (tını) ile; tel kalınlığına göre incelik-kalınlık farkı ise titreşim frekansı ve yükseklik ile açıklanır.

Step-by-Step Solution

1
Havadan suya geçen ses dalgasının davranışını ortam ve sürat ilişkisiyle incelemek.
Sesin hızı yalnızca yayıldığı ortama bağlıdır. Hava ortamından su ortamına geçen dalganın sürati artar. Kaynak değişmediği için frekans sabit kalır. v=f×λv = f \times \lambda bağıntısına göre hızı artan dalganın dalga boyu da artar. Bu durum ortam özellikleri ve yayılma sürati ile eşleşir.
Ses süratinin ortama, frekansın ise yalnızca kaynağa bağlı olduğu temel ilkesini uygulamak.
2
Uzaklaştıkça sesin daha az duyulmasının nedenini dalga genliği bağlamında açıklamak.
Kaynaktan uzaklaştıkça ses dalgalarının genliği (şiddeti/gürlüğü) azalır çünkü enerji daha geniş bir küresel alana dağılır ve ortam tarafından soğurulur. Sesin şiddeti genliğin karesiyle orantılıdır. Bu durum genlik ve enerji taşıma özelliğiyle eşleşir.
Ses şiddetinin genlikle, algılanabilirliğinin ise genlik azalışıyla ilişkisini kurmak.
3
Aynı notayı çalan farklı müzik aletlerinin ayırt edilmesini sağlayan fiziksel niceliği belirlemek.
Aynı frekanstaki ve şiddetteki seslerin dalga biçimlerindeki yapısal farklılık nedeniyle kulak tarafından ayırt edilebilmesi sesin tınısıdır. Bu durum ses kaynağının kendine özgü dalga biçimi ile eşleşir.
Enstrümanlar arasındaki ses kalitesi farkını tını kavramıyla açıklamak.
4
Keman tellerinin çıkardığı seslerin incelik-kalınlık farkının nedenini frekans ile ilişkilendirmek.
Sesin ince veya kalın duyulması fiziksel olarak yüksekliği (frekansı) ile ilgilidir. İnce tel daha yüksek frekansta (tiz), kalın tel ise daha düşük frekansta (pes) titreşir. Bu durum titreşim frekansı ve ses yüksekliği ile eşleşir.
Sesin perdesi/yüksekliği ile titreşim frekansı arasındaki ilişkiyi kurmak.

Key Concept

Ses dalgalarının temel özellikleri olan frekans (yükseklik), sürat, genlik (şiddet) ve tını kavramlarının kaynak ve ortam değişkenlerine bağımlılığı.
Rate this question

Topics

Ses Dalgaları

More questions from this topic