Question

Difficulty: MediumSel ve Taşkınlar: Oluşumu, Etkileri ve Korunma Yolları

Bir akarsu havzasında meydana gelen sel ve taşk��n olaylarının sıklığı ve yıkıcı etkileri üzerinde hem doğal süreçler hem de çeşitli beşerî faaliyetler etkilidir. İnsanların doğal çevreye yaptığı müdahaleler, drenaj sistemlerini bozarak taşkın riskini önemli ölçüde artırmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sel ve taşkınların oluşmasında veya afete dönüşmesinde etkili olan beşerî (insan kaynaklı) faktörlerden biri de��ildir?

  1. A
    Dere yataklarının daraltılması ve çevresinin imara açılarak yerleşime dönüştürülmesi
  2. B
    Akarsu yataklarından kontrolsüz ve düzensiz şekilde kum-çakıl alınması
  3. C
    Havza genelinde orman örtüsünün çeşitli amaçlarla tahrip edilmesi
  4. D
    Kentsel alanlarda yüzeyin asfalt ve beton gibi geçirimsiz malzemelerle kaplanması
  5. Havzanın litolojik yapısında killi ve geçirimsiz kayaçların geniş yer kaplamasıAnswer

Answer

Havzanın litolojik yapısında killi ve geçirimsiz kayaçların geniş yer kaplaması
Havzanın litolojik yapısı, yani kayaçların geçirgenlik düzeyi ve killi yapıda olması tamamen doğal jeolojik süreçlerin bir sonucudur. İnsan müdahalesiyle oluşmayan bu durum, suların yer altına sızmasını engelleyerek yüzeysel akışa geçmesini hızlandırır ve taşkın riskini doğal olarak artırır.

Step-by-Step Solution

1
Doğal ve beşerî faktörlerin ayrımını yapmak.
Kayaç özellikleri jeolojik (doğal) bir yapıyken; dere yatağı müdahaleleri, ormansızlaşma, kum-çak��l alımı ve asfaltlaşma beşerî (insan kaynaklı) faaliyetlerdir.
Soruda beşerî olmayan (doğal olan) etkenin belirlenmesi istenmektedir.
2
Litolojik yapının sel oluşumundaki etkisini analiz etmek.
Killi ve geçirimsiz kayaçların varlığı yağış sularının yer altına sızmasını zorlaştırır, yüzeysel akışı hızlandırır. Bu durum taşkın riskini artırır.
Geçirimsizlik, havzanın fiziksel özelliklerine bağlı doğal bir duyarlılıktır.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Litolojik yapıda killi ve geçirimsiz kayaçların geniş yer kaplaması seçeneği doğal bir etkeni ifade ettiğinden doğru cevaptır.
Beşerî olmayan tek seçenek killi ve geçirimsiz kayaç yapısıdır.

Key Concept

Sel ve taşkınların oluşumunda etkili olan doğal (klimatik, jeomorfolojik, litolojik) ve beşerî (arazi kullanımı, drenaj müdahaleleri) faktörlerin ayırt edilmesi.
Rate this question