Question

Difficulty: MediumEvrensel Ahlak Yasasını Nesnel Temelde Kabul Edenler

Ahlak felsefesinde evrensel ahlak yasasının varlığını nesnel (objektif) temelde kabul eden filozoflar, bu yasanın temelini ve ölçütünü insanın öznel duygu, arzu ve çıkarlarından bağımsız olan mutlak bir alanda aramışlardır.

Buna göre, sol sütundaki temel ahlaki ilkeler ile sağ sütundaki felsefi yaklaşımların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıd��r?

  • Ahlaki eylemin değerini, hiçbir kişisel çıkar veya sonuca bağlamadan, yalnızca aklın bir buyruğu olan ödev bilincine dayandıran yaklaşım.Evrensel ahlak yasasını akla dayalı ödev bilinci ve koşulsuz buyruk (kategorik imperatif) ile nesnelleştiren Kant'ın etik anlayışı.
  • Erdemi ve doğru eylemi, duyusal dünyanın ötesinde yer alan aşkın, değişmez ve mutlak bir gerçeklik olan 'İyi İdeası'na yönelmek olarak tanımlayan yaklaşım.Ahlaki değerleri duyusal dünyanın dışındaki aşkın ve mutlak bir gerçeklik olan İdealar Dünyası'na dayandıran Platon'un etik anlayışı.
  • Ahlak yasasını, insanın tutkularından sıyrılarak doğanın ve evrenin rasyonel, zorunlu düzeniyle (Tanrı ile) bütünleşmesinde bulan yaklaşım.Ahlakı, doğa yasalarının rasyonel zorunluluğuna uyum sağlama ve panteist bir Tanrı anlayışıyla bütünleşme olarak temellendiren Spinoza'nın etik anlayışı.
  • İnsanın nihai mutluluğunu ve ahlaki olgunluğunu, kozmik düzenin kaynağı olan Etkin Akıl ile bağ kurarak en yüksek iyiye ulaşmasında gören yaklaşım.Ahlaki erdemi, insanın akli gücünü kullanarak kozmik akılla (Etkin Akıl) uyumlanması ve böylece en yüksek mutluluğa erişmesi olarak temellendiren Farabi'nin etik anlayışı.

Answer

Sol sütundaki ödev bilincine dayanan ilke Kant'ın etik anlayışıyla; İyi İdeası'nı temel alan ilke Platon'un etik anlayışıyla; doğa ve zorunlu düzenle bütünleşmeyi savunan ilke Spinoza'nın etik anlayışıyla; Etkin Akıl ile bağ kurarak en yüksek iyiye ulaşmayı hedefleyen ilke ise Farabi'nin etik anlayışıyla eşleşmektedir.
Eşleştirme, nesnel ahlak yasasını kabul eden filozofların temel kavramsal temellerine dayanmaktadır. Ödev bilinci ve koşulsuz buyruk Kant'a; mutlak aşkın İyi İdeası Platon'a; panteist doğa zorunluluğu Spinoza'ya; Etkin Akıl ile temellenen ahlaki yetkinlik ise Farabi'ye aittir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ilkedeki anahtar kavram olan 'ödev bilinci' incelenir.
Ödev bilinci, eylemin sonucundan bağımsız olarak aklın koşulsuz buyruğuna dayanır ve bu görüş Kant'a aittir. Birinci ilke Kant'ın etik anlayışıyla eşleşir.
Kant, ahlaki eylemin doğruluğunu sadece ödeve uygun niyetle yapılmış olmasına dayandırarak nesnelleştirir.
2
İkinci ilkedeki anahtar kavram olan 'İyi İdeası' incelenir.
İyi İdeası, Platon'un metafizik sisteminin en üst basamağıdır ve ahlaki değerlerin nesnel kaynağıdır. İkinci ilke Platon'un etik anlayışıyla eşleşir.
Platon'a göre gerçek ve değişmez değerler duyular evreninde değil, yalnızca akılla kavranabilen İdealar Dünyası'ndadır.
3
Üçüncü ilkedeki 'doğanın/evrenin zorunlu düzeniyle bütünleşme' kavramı incelenir.
Tanrı ile doğayı bir tutan panteist felsefesinde Spinoza, ahlakı doğanın rasyonel zorunluluğunun kavranması ve ona boyun eğilmesi olarak görür. Üçüncü ilke Spinoza'nın etik anlayışıyla eşleşir.
Spinoza'ya göre insan, tutkularından kurtulup evrensel düzenin (Tanrı'nın) zorunlu yasasını anladığı ölçüde ahlaklı ve özgür olur.
4
Dördüncü ilkedeki 'Etkin Akıl' kavramı incelenir.
Farabi'nin sudur teorisine ve kozmolojisine dayanan bu görüşte, insanın en yüksek mutluluğu ve ahlaki yetkinliği Etkin Akıl ile temas kurarak sağlanır. Dördüncü ilke Farabi'nin etik anlayışıyla eşleşir.
Farabi'de nesnel ahlak yasasının kaynağı, evrensel düzeni düzenleyen ve aydınlatan aşkın bir ilke olan Etkin Akıl'dır.

Key Concept

Evrensel Ahlak Yasasının Nesnel Temelleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question