Examkin

Question

Difficulty: MediumDolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı tümleç görevindeki söz öbeği bir isim tamlamasıdır?

  1. Genç yazar, romanının ilk taslağını çalışma odasının çekmecesine saklamıştı.Answer
  2. B
    Sabahın erken saatlerinde yola çıkan kafile, yorgunluktan ilk kasabada dinlendi.
  3. C
    Sanatçı, uzun bir aradan sonra açtığı sergideki eserleri gönülden öven konuklara teşekkür etti.
  4. D
    Son günlerde yaşanan olaylar yüzünden canı sıkılan ihtiyar, derin bir sessizliğe gömülmüştü.
  5. E
    Yıllardır görmediği eski dostunu aniden karşısında bulunca heyecandan ne yapacağını şaşırdı.

Answer

Dolaylı tümlecin zincirleme isim tamlamasından oluştuğu cümle: 'Genç yazar, romanının ilk taslağını çalışma odasının çekmecesine saklamıştı.'
Doğru cümlede yükleme sorulan 'Nereye saklamıştı?' sorusuna 'çalışma odasının çekmecesine' cevabı alınmaktadır. Bu öge cümlenin yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Yapı bakımından incelendiğinde 'çalışma odasının çekmecesi' bir zincirleme isim tamlamasıdır. Bu nedenle dolaylı tümleç bir isim tamlamasından oluşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini ve dolaylı tümleçleri bulmak için yükleme yöneltilecek soruları belirlemek.
Cümlelerin yüklemleri sırasıyla 'saklamıştı', 'dinlendi', 'teşekkür etti', 'gömülmüştü' ve 'şaşırdı' olarak saptanır. Bu yüklemlere yöneltilecek 'nereye', 'nerede', 'kime', 'neye' gibi yer bildiren sorular belirlenir.
Cümlenin ögelerini bulmak için önce yüklem belirlenmeli ve ardından doğru sorular sorulmalıdır.
2
Her cümledeki dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) öbeklerini saptamak.
Cümlelerdeki dolaylı tümleçler şunlardır: Birinci cümlede 'çalışma odasının çekmecesine', ikinci cümlede 'ilk kasabada', üçüncü cümlede 'uzun bir aradan sonra açtığı sergideki eserleri gönülden öven konuklara', dördüncü cümlede 'derin bir sessizliğe'. Beşinci cümlede ise yer tamlayıcısı yoktur.
Yer tamlayıcısının yapısal türünü belirleyebilmek için öncelikle ögenin sınırlarını tam olarak çizmek gerekir.
3
Saptanan dolaylı tümleçlerin sözcük grubu yapılarını analiz etmek.
'çalışma odasının çekmecesine' öbeği, 'çalışma odası' (belirtisiz isim tamlaması) ve 'çalışma odasının çekmecesi' (zincirleme isim tamlaması) yapısındadır. Diğer cümlelerdeki dolaylı tümleçler ise sıfat tamlaması ('ilk kasaba', 'derin bir sessizlik') veya sıfat-fiil grubu yapısındadır.
Soruda istenen isim tamlaması yapısındaki yer tamlayıcısına ulaşmak için söz öbeklerinin türlerini karşılaştırmak gerekir.

Key Concept

Dolaylı tümlecin (yer tamlayıcısının) cümledeki görevini bulma ve söz öbeği (isim tamlaması) yapısını analiz etme.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)

More questions from this topic