Question

Difficulty: HardÖzne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne)

Cümlede yüklemin bildirdiği işi, oluşu veya durumu üzerine alan ögeye özne denir. Eylemin kim tarafından yapıldığı belli olmayan edilgen çatılı cümlelerde ise işten etkilenen öge özne görevini üstlenir ve buna sözde özne adı verilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yüklemin bildirdiği eylemden etkilenen bir sözde özne kullanılmıştır?

  1. A
    Tarihî yarımadayı gezerken eski konakların önünde bol bol fotoğraf çektik.
  2. B
    Usta sanatçı, son sergisinde tuval üzerine büyük bir heyecanla yağlı boya çalışmış.
  3. Uzun süren restorasyon çalışmalarının ardından tarihî köprü nihayet dün törenle açıldı.Answer
  4. D
    Yıllardır büyük bir titizlikle yürüttüğü bilimsel araştırmalar için kütüphaneden kalın kitaplar getirdi.
  5. E
    Karakışın kendini iyice hissettirdiği bu günlerde sokak hayvanları için kapının önüne yiyecek bıraktık.

Answer

Uzun süren restorasyon çalışmalarının ardından tarihî köprü nihayet dün törenle açıldı.
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem 'açıldı' fiilidir. Bu fiilde edilgenlik eki (-l) bulunmaktadır. Açma eylemini gerçekleştiren kişi veya kişiler belli değildir. Eylemden etkilenen 'tarihî köprü' ögesi ise sözde özne görevini üstlenmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerin yüklemlerini bulmak ve fiil çatısını incelemek.
Seçeneklerdeki yüklemler arasından sadece 'açıldı' fiilinin edilgenlik eki (-l) taşıdığı belirlenir.
Sözde özne, yalnızca edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde bulunabilir.
2
Edilgen yükleme özneyi bulduracak soruyu yöneltmek.
'Açılan ne?' sorusuna 'tarihî köprü' cevabı alınır. Köprü kendi kendine açılamayacağı ve bu işi yapan başkası olduğu için bu öge sözde öznedir.
Edilgen fiillerde gerçek özne bulunmadığı için işten etkilenen nesne unsuru sözde özneye dönüşür.
3
Diğer seçeneklerdeki yanıltıcı belirtisiz nesneleri ayırt etmek.
'Fotoğraf', 'yağlı boya', 'kalın kitaplar' ve 'yiyecek' ögelerinin etken fiillerin önündeki belirtisiz nesneler olduğu görülür.
Yalın haldeki nesnelerin özne sanılması sık yapılan bir hatadır.

Key Concept

Edilgen çatılı cümlelerde işten etkilenen ögenin sözde özne olarak kullanılması
Rate this question