Examkin

Question

Difficulty: MediumEş Sesli (Sesteş) Sözcükler

Türkçede sesteş (eş sesli) sözcükler, yazılış ve okunuşları aynı olmasına rağmen anlamları tamamen farklı olan sözcüklerdir. Bu sözcüklerin anlamları arasında hiçbir ilişki bulunmaz. Hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilen ve aralarında anlam ilişkisi barındıran sözcükler ise sesteş değil, ortak (kökteş) kök olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük sesteşlik özelliği göstermez?

  1. A
    Sonbaharda sararan yapraklar, kır yollarını adeta sarı bir halı gibi kaplamıştı.
  2. B
    Bu yaz arkadaşlarıyla birlikte Ege kıyılarını ba��tan başa gezmeyi planlıyor.
  3. C
    Dağların eteklerinden süzülen küçük ��ay, köyün verimli topraklarını besliyordu.
  4. D
    Çocukluk yıllarından beri kurduğu en büyük düş, kendi uçağını tasarlamaktı.
  5. Ustanın duvara büyük bir titizlikle sürdüğü sıva, kısa sürede kuruyarak pürüzsüzleşti.Answer

Answer

Duvar çatlaklarını kapatmakta kullanılan harç anlamındaki 'sıva' sözcüğünün yer aldığı seçenek doğru cevaptır. Bu sözcük 'sıva-' eylemiyle anlam ilişkisi taşıdığı için sesteş değil, ortak (kökteş) köktür.
Duvarları kaplamak için kullanılan harç anlamındaki 'sıva' sözcüğünün yer aldığı seçenek doğrudur. Bu sözcük, 'sıva-' eylemiyle aralarında doğrudan bir anlam ilişkisi barındırır. Aralarında anlam ilişkisi bulunan isim ve fiil kökleri sesteş değil, ortak (kökteş) köktür. Bu nedenle 'sıva' sözcüğü sesteşlik özelliği göstermez.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki koyu yazılmış sözcüklerin (kır, yaz, çay, düş, sıva) sözlük anlamlarını ve sesteş adaylarını belirlemek.
'kır' (yeşillik / kır-mak / renk), 'yaz' (mevsim / yaz-mak), 'çay' (akarsu / içecek), 'düş' (rüya / düş-mek), 'sıva' (harç / sıva-mak) sözcükleri tespit edilir.
Sözcüklerin sesteş mi yoksa ortak kök mü olduğunu ayırt etmek için öncelikle temel ve eylem anlamlarının belirlenmesi gerekir.
2
Belirlenen sözcük çiftlerinin aralarında anlam ilişkisi olup olmadığını incelemek.
'kır', 'yaz', 'çay' ve 'düş' sözcüklerinin farklı anlamları arasında hiçbir ortak bağ bulunmazken; 'sıva' (isim) ve 'sıva-' (fiil) arasında doğrudan bir anlam bağı (harç ve o harçla kaplama eylemi) olduğu görülür.
Eş sesli sözcüklerde anlamlar tamamen bağımsız olmalıdır; anlam ilişkisi varsa bu sözcükler ortak (kökteş) kök kabul edilir.
3
Sesteşlik göstermeyen kökü belirleyerek doğru seçeneği işaretlemek.
'sıva' sözcüğü anlam ilişkisinden dolayı ortak kök olduğundan sesteşlik özelliği göstermez.
Soruda sesteşlik özelliği göstermeyen sözcük istendiği için ortak kök olan sözcük doğru cevaptır.

Key Concept

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler

More questions from this topic