İklim Elemanları: Rüzgarlar
7 questions
Aşağ��daki şemada, deniz seviyesinden yükselen nemli bir hava kütlesinin bir dağ sırasını aşarak diğer yamaçta fön rüzgarına dönüşüm süreci gösterilmiştir.
Bu hava kütlesi sıcaklıkla deniz kıyısından () harekete başlamış, yükseltide yoğuşarak yağış bırakmaya başlamış ve yükseltideki dağın zirvesini aşarak arka yamaçtaki yükseltide bulunan düzlüğe fön rüzgarı olarak ulaşmıştır. (Yoğuşma seviyesinden sonraki adiyabatik soğuma oranı , kuru adiyabatik sıcaklık değişim oranı ise olarak alınacaktır.)
Buna göre, şemada gösterilen hava hareketi ve bu süreçte meydana gelen termodinamik değişimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük dönüşü, rüzgarların esiş yönlerinde sapmalara neden olmaktadır.
Buna göre, Kuzey Yarım Küre'de yer alan bir yüksek basınç merkezinden çevreye doğru esen rüzgarların sapma yönü aşağıdakilerden hangisidir?
Yer şekillerinin uzanış doğrultusu ile rüzgarların esme sıklığı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Rüzgarlar, genellikle boğazlar, vadiler veya düzlükler boyunca daha kolay ve sık eserken, y��ksek dağ sıralarının bulunduğu yönlerde esiş sıklığı azalır. Ayrıca rüzgarlar estikleri yönün coğrafi özelliklerini (denizellik, karasallık vb.) ulaştıkları yerlere taşırlar.
Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yer alan iki farklı meteoroloji istasyonunun yıllık rüzgar frekans güllerine ait yönlere göre esme sayıları verilmiştir:
| İstasyon | Kuzey | Kuzeydoğu | Doğu | Güneydoğu | Güney | Güneybatı | Batı | Kuzeybatı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K | 120 | 1850 | 180 | 110 | 130 | 1920 | 190 | 115 |
| L | 150 | 180 | 2100 | 160 | 140 | 170 | 2350 | 190 |
Bu istasyonların coğrafi özellikleri ve etkili olan rüzgar sistemleri dikkate alındığında;
I. K istasyonu, Çanakkale veya İstanbul Boğazı gibi Kuzeydoğu-Güneybatı uzanışlı bir su geçidinde yer alıyor olabilir.
II. L istasyonuna doğu yönünden esen rüzgarların sıcaklık üzerindeki düşürücü etkisi, batı yönünden esenlere göre her mevsim daha fazladır.
III. K istasyonunda güneybatı yönünden esen rüzgar kışın sıcaklığı artırarak kar erimelerine yol açarken, L istasyonuna batı yönünden esen rüzgar nem taşıyarak yağış ihtimalini artırır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Rüzgarlar estikleri bölgelerin sıcaklık özelliklerini etkilerler. Türkiye'de etkili olan rüzgarlardan bazıları mutlak (matematik) konumlarının (enlem) gereği sıcaklığı düşürür ya da yükseltirken; bazıları ise göreceli (özel) konum koşullarının etkisiyle sıcaklık üzerinde belirgin bir değişim yapar. Buna göre, aşağıdaki rüzgarlardan hangisinin sıcaklık üzerindeki etkisi enlem etkisi ile açıklanamaz?
Gündüz vakti güneş ışınlarını doğrudan alan dağ yamaçları, güneş ışınlarının doğrudan ulaşamadığı vadi tabanlarına göre daha hızlı ve fazla ısınır. Bu durum yamaçlar ile vadi tabanı arasında yerel basınç farklarına yol açarak vadi meltemi adı verilen rüzgarların oluşmasını sağlar.
Buna göre, vadi meltemlerinin oluşum süreci ve özellikleri ile ilgili;
I. Gündüz vadi tabanında yüksek basınç alanı, dağ yamaçlarında ise alçak basınç alanı konumlanır.
II. Gece saatlerinde sıcaklık farkının yön değiştirmesiyle rüzgarın esiş yönü dağ yamaçlarından vadi tabanına doğru döner.
III. Bu rüzgarlar, nemli deniz havasını dağ yamaçlarına taşıdığı için estikleri bölgeye bol orografik (yamaç) yağış bırakırlar.
yargılarından hangileri doğrudur?
Nemli bir hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselerek yağış bırakması ve ardından diğer yamaçtan aşağıya doğru hareket ederek fön rüzgârı karakteri kazanması sürecinde yaşanan coğrafi değişimler göz önüne alındığında, fön rüzgârlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Rüzgarlar, yeryüzündeki basınç farklarına bağlı olarak yatay yönlü meydana gelen hava hareketleridir. Karaların ve denizlerin gün içinde ya da yıl boyunca farklı ısınma özelliklerine sahip olması, dönemsel olarak yön değiştiren rüzgar sistemlerinin oluşmasına neden olur.
Meltem ve muson rüzgarlarının özellikleri göz ön��nde bulundurulduğunda;
I. Her iki rüzgar grubu da gün içinde yön değiştirerek esiş doğrultularını tersine çevirir.
II. Muson rüzgarları geniş alanları etkileyip belirgin bir iklim tipi oluştururken, meltem rüzgarlarının iklim üzerindeki etkisi oldukça yerel ve sınırlıdır.
III. Meltem rüzgarlarının temel nedeni Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük hareketi iken, muson rüzgarlarının temel nedeni eksen eğikliği ve yıllık harekettir.
yargılarından hangileri doğrudur?