Bilgi Felsefesinin Temel Kavramları ve Soruları

Bahçede duran bir ağaç insan zihninden bağımsız bir şekilde var olduğu için bir gerçekliktir. Ancak 'Bahçede yeşil yapraklı bir ağaç vardır.' ifadesi dış dünyadaki bu durumla uyuşuyorsa doğru, uyuşmuyorsa yanlıştır.

Buna göre, bilgi felsefesindeki 'doğruluk' kavramını 'gerçeklik' kavramından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Gökyüzünde parıldayan Güneş, insan zihninden bağımsız olarak dış dünyada var olan somut bir varlıktır. Buna karşılık, 'Güneş ısı ve ışık kaynağıdır.' ifadesi, bu varlık hakkında ortaya konan ve gerçeklikle uyuşan bir yargıdır.

Bu parçada sırasıyla bilgi felsefesinin hangi iki temel kavramı örneklendirilmiştir?

Bir sanat tarihçisi, müzede sergilenen bir tablonun Rembrandt’a ait olduğunu iddia ettiğinde bu iddiasını tablonun tuval yapısı, kullanılan boyanın kimyasal analizi ve Rembrandt’ın diğer eserlerindeki fırça teknikleriyle olan uyumu üzerinden gerekçelendirir. Eğer tarihçi sadece "Bu tablo Rembrandt’a ait çünkü içimden öyle geçiyor" deseydi, iddiası bir kişisel kanı olmaktan öteye geçemezdi. Felsefi açıdan bir iddianın salt bir iddia ya da inan�� olmaktan çıkıp bilgi statüsü kazanması, onun mantıksal, deneysel ya da rasyonel dayanaklarla desteklenmesini gerektirir.

Bu parçada anlatılan durum, bilgi felsefesinin aşağıdaki temel kavramlarından hangisinin işlevini ve önemini örneklendirmektedir?

Bir dedektif, olay yerindeki kanıtları incelemeden, tamamen kişisel önsezilerine dayanarak failin kırmızı şapkalı bir adam olduğunu öne sürer. Yapılan soruşturma sonucunda failin gerçekten de kırmızı şapkalı bir adam olduğu ortaya çıkar. Ancak dedektifin bu tahmini, rastlantısal bir isabetten ibarettir. Diğer yandan, dosyayı devralan savcı; parmak izi analizleri, kamera kayıtları ve görgü tanıklarının ifadelerini inceleyerek failin kırmızı şapkalı adam olduğunu rasyonel kanıtlarla ortaya koyar.

Bu parçada anlatılan durumdan yola çıkılarak bilgi felsefesinin temel kavramlarına dair aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Bir coğrafyacı, Türkiye fiziki haritasında Van Gölü'n��n yerini inceler. Van Gölü, insan zihninden tamamen bağımsız olarak yeryüzünde yer kaplayan somut bir varoluşa sahiptir. Öte yandan, coğrafyacının hazırladığı raporda geçen 'Van Gölü, Türkiye'nin en büyük sodalı gölüdür.' ibaresi ise bu nesnel durum hakkındaki zihinsel bir yargıyı yansıtır.

Buna göre parçada örneklendirilen durumdan yola çıkılarak bilgi felsefesinin temel kavramlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Bir tarihçi, kütüphanenin tozlu raflarında yaptığı araştırmalar sırasında Osmanlı dönemine ait el yazması bir eser bulur. Bu eserin somut bir nesne olarak kütüphanede bulunması ile tarihçinin 'Bu eser Lale Devri'ndeki sosyal yaşamı anlatmaktadır.' şeklindeki iddiası bilgi felsefesinin iki farklı kavramına karşılık gelmektedir. Tarihçi, bu iddiasını kanıtlamak için eserin kağıt türünü, mürekkep yapısını ve dönemin diğer tarihi belgeleriyle olan uyumunu ortaya koyan bilimsel bir rapor hazırlar.

Buna göre parçada sırasıyla bilgi felsefesinin hangi temel kavramları örneklendirilmektedir?

Bir bilgisayar yazılımcısı, fiziksel dünyadaki kütle ��ekim yasasını simüle eden bir bilgisayar oyunu tasarlamaktadır. Bu süreçte, kütle çekiminin doğada nesnel olarak bulunması ve insan zihninden bağımsız bir şekilde işlev görmesi birinci durumu; yazılımcının kodlama yaparken kullandığı 'Dünya'da kütle çekim ivmesi yaklaşık $9.8\text{ m/s}^2$ düzeyindedir.' önermesinin dış dünyadaki bu durumla uyuşması ise ikinci durumu oluşturur.

Buna göre, parçada belirtilen birinci ve ikinci durum sırasıyla bilgi felsefesinin aşağıdaki hangi temel kavramlarına karşılık gelmektedir?

Bir botanikçinin Amazon yağmur ormanlarında yaptığı saha çalışmasında daha önce tıp literatüründe yer almayan mavi yapraklı bir bitkiyle karşılaşmasıyla başlayan süreç şu şekilde gelişmiştir:

- Bitkinin kendisi, insan zihninden bağımsız bir şekilde doğada var olmaya devam etmektedir.
- Botanikçi, bu bitkinin özünün ağrı kesici bir etkiye sahip olduğunu iddia etmiştir.
- Botanikçi, bu iddiasını kanıtlamak için bitkiyi laboratuvarda analiz etmiş, kimyasal bileşenlerini ayrıştırmış ve elde ettiği verilerle iddiasını destekleyen bilimsel bir rapor hazırlamıştır.

Buna göre, botanikçinin bu çalışmasında sırasıyla bilgi felsefesinin hangi temel kavramları örneklendirilmiştir?