Examkin

Gerçek Anlam

15 questions

Question 1Question →

Sözcüklerin temel anlamı (gerçek anlam), bir sözcük söylendiğinde zihinde uyanan ilk ve en yaygın anlamdır. Yan anlam ise sözcüğün temel anlamından tamamen kopmadan, şekil veya işlev benzerliği gibi ilişkilerle kazandığı yeni anlamlarken; mecaz anlam sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı soyut anlamdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sarmak" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: İlk yardım görevlisi, kazazedenin yaralı kolunu temiz bir sargı beziyle sarmıştı.

Answer

İlk yardım görevlisinin kazazedenin yaralı kolunu temiz bir sargı beziyle sarması cümlesindeki kullanım gerçek anlamdadır.
Sözcüğün gerçek anlamı, akla gelen ilk ve temel anlamıdır. Kazazedenin yaralı kolunun temiz bir sargı beziyle sarılması ifadesinde, 'sarmak' sözcüğü 'bir şeyin çevresini başka bir şeyle dolayarak örtmek, bağlamak' şeklindeki ilk ve temel anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
'Sarmak' sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk ve en yaygın anlam (temel anlam) belirlenir.
Sözcüğün temel anlamı 'bir şeyin çevresini başka bir şeyle dolayarak örtmek, bağlamak, sarmalamak'tır.
Gerçek anlam, sözcüğün sözlükdeki ilk anlamıdır ve bu tanım temel alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki 'sarmak' sözcüklerinin bağlam içindeki anlamları incelenir.
Köşkün duvarlarını sarmaşıkların sarmasında çevreleme (yan anlam); sessizliğin insanları sarmasında etki altına alma (mecaz anlam); kitabın okuyucuyu sarmasında ilgi uyandırma (mecaz anlam); mutluluğun memleketi sarmasında yayılma ve ad aktarması söz konusudur. Kolun sargı beziyle sarılmasında ise doğrudan dolayarak örtme ve bağlama anlamı vardır.
Bağlamsal analiz yapılarak gerçek, yan ve mecaz anlamlar birbirinden ayırt edilmelidir.
3
Temel anlamla birebir örtüşen cümle tespit edilerek doğru sonuca ulaşılır.
Yaralı kolun sargı beziyle sarılması ifadesi temel anlamı doğrudan karşılar.
Gerçek anlamı taşıyan tek seçenek bu cümledir.

Key Concept

Gerçek Anlam (Temel Anlam)
Question 2Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "soğuk" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kış aylarında bu bölgede oldukça soğuk rüzgarlar eser.

Answer

Kış aylarında bu bölgede oldukça soğuk rüzgarlar eser.
Doğru cevap olan 'Kış aylarında bu bölgede oldukça soğuk rüzgarlar eser.' cümlesinde 'soğuk' sözcüğü, ısının düşük olmasını ifade edecek şekilde ilk ve temel anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün temel anlamını tanımlama.
'Soğuk' sözcüğünün gerçek (temel) anlamı, ısısı düşük olan, sıcağın karşıtıdır.
Gerçek anlamı bulmak için kelimenin akla gelen ilk anlamını belirlemek gerekir.
2
Cümlelerdeki kullanımları analiz etme.
Seçeneklerde geçen 'soğuk' kelimelerinin bağlamları incelenir. Davranış, şaka, ortam ve anlatım için kullanılan 'soğuk' ifadelerinin mecaz anlam taşıdığı belirlenir.
Kelimelerin mecaz anlamlarını eleyerek gerçek anlamı taşıyan bağlamı ayırt etmek hedeflenir.
3
Doğru cümleyi belirleme.
Rüzgarın sıcaklığının düşük olduğunu belirten cümlede 'soğuk' sözcüğü fiziksel ısıyı ifade ettiğinden gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Sözcüğün ilk ve temel anlamına uygun tek seçenek doğru cevap olacaktır.

Key Concept

Gerçek Anlam (Temel Anlam)
Question 3Question →

Sözcüğün akla gelen ilk anlamı, onun temel (gerçek) anlamıdır. Diğer anlamlar ise bu temel anlamla doğrudan ya da dolaylı ilişkisine göre yan veya mecaz anlam olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kör" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Geçirdiği kaza sonrasında tek gözü kör olan yaşlı adam, köydeki küçük atölyesinde ahşap oymacılığı yapmaya devam ediyordu.

Answer

Geçirdiği kaza sonrasında tek gözü kör olan yaşlı adamın ahşap oymacılığı yapmaya devam ettiğini belirten cümle
'Kör' sözcüğü, görme yeteneği olmayan canlıları nitelemek amacıyla kullanıldığında gerçek (temel) anlamını taşır. Tek gözü kör olan yaşlı adamdan bahsedilen cümlede bu sözcük, doğrudan görme organının işlevini yitirmesi anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
'Kör' sözcüğünün sözlükteki ilk ve temel (gerçek) anlamını belirlemek.
Kör sözcüğünün gerçek anlamı 'görme engeli olan, görmeyen' canlıları ifade eder.
Sözcüğün gerçek anlamını bulabilmek için zihinde uyanan ilk fiziksel anlama odaklanmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerde geçen 'kör' sözcüğünün bağlamlarını incelemek.
'Tek gözü kör olan yaşlı adam' ifadesinde görme yetisinin kaybı (gerçek anlam), 'kör balta' ve 'kör kuyu' ifadelerinde fiziksel benzerlik/işlev kaybı (yan anlam), 'kör kalan aydınlar' ve 'kör bir inat' ifadelerinde ise tamamen soyutlaşarak mecaz anlamda kullanıldığı görülür.
Cümledeki kullanımın gerçek, yan veya mecaz olduğunu belirlemek için sözcüğün temel anlamıyla olan ilişkisinin derecesine bakılır.
3
Gerçek anlamda kullanılan tek seçeneği tespit etmek.
Gözün görme yetisini kaybetmesini anlatan cümlenin doğru yanıt olduğu belirlenir.
Diğer seçeneklerdeki kullanımlar temel anlamdan uzaklaşarak yan veya mecaz anlam kazanmıştır.

Key Concept

Gerçek Anlam
Estimated Time:1m 30s
Question 4Question →

Türkçede bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve temel anlama gerçek anlam denir. Sözcükler zamanla bu temel anlamlarından tamamen uzaklaşarak mecaz anlamlar kazanabileceği gibi, temel anlamla olan bağını koparmadan benzerlik ya da işlev ilişkisiyle yeni anlamlar (yan anlam) da üstlenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'keskin' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tasarım atölyesindeki kumaşları düzgünce kesebilmek için masanın üzerindeki keskin makası eline aldı.

Answer

Tasarım atölyesindeki kumaşları düzgünce kesebilmek için masanın üzerindeki keskin makası eline aldı.
Tasarım atölyesindeki kumaşları kesmek için kullanılan makasın 'keskin' olması, sözcüğün sözlükteki ilk ve temel anlamı olan 'iyi kesen, körelmemiş' anlamını tam olarak karşılamaktadır. Bu nedenle bu cümledeki kullanım gerçek anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün temel anlamı (gerçek anlamı) belirlenir.
'Keskin' sözcüğünün gerçek anlamı, kesici araçlar için kullanılan 'iyi kesen, körelmemiş' anlamıdır.
Sözcüğün gerçek anlamını diğer mecaz veya yan anlamlardan ayırt etmek için öncelikle ilk ve temel sözlük anlamına odaklanılması gerekir.
2
Cümlelerdeki 'keskin' sözcüklerinin bağlamları incelenir.
Zekâ, koku, viraj, makas ve tavır kelimeleriyle kurulan anlam ilişkileri değerlendirilir.
Sözcüğün cümle içinde kazandığı yeni anlamları (mecaz, yan, terim vb.) doğru sınıflandırabilmek için bağlamsal ipuçları analiz edilmelidir.
3
'Keskin' sözcüğünün temel anlamıyla doğrudan ilişkili olduğu cümle tespit edilir.
'Keskin makas' ifadesindeki makasın kesme işlevi fiziksel ve temel niteliğiyle doğrudan ilişkili olduğundan bu kullanımın gerçek anlam olduğu belirlenir. Diğer seçeneklerdeki zekâ (mecaz), koku (mecaz/duyular arası aktarım), viraj (yan anlam) ve tavır (mecaz) kullanımları elenir.
Makasın keskinliği doğrudan fiziksel ve işlevsel ilk anlama karşılık gelirken; zekâ, koku, viraj ve tavır kelimeleriyle kurulan birliktelikler yan veya mecaz anlam sınırları içindedir.

Key Concept

Sözcükte Anlam (Gerçek Anlam, Yan Anlam ve Mecaz Anlam ilişkisi)
Question 5Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yumuşak" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yumuşak bir yatakta uyumak sırt ağrılarına iyi gelmiyormuş.

Answer

Yumuşak bir yatakta uyumak sırt ağrılarına iyi gelmiyormuş cümlesindeki "yumuşak" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Yumuşak bir yatakta uyumak sırt ağrılarına iyi gelmiyormuş cümlesinde geçen "yumuşak" sözcüğü, dokunulduğunda kolayca esneyen, sert karşıtı olan nesneleri nitelediği için gerçek (temel) anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
"Yumuşak" sözcüğünün sözlükteki ilk ve temel anlamı belirlenir.
"Yumuşak" sözcüğünün gerçek anlamı; dokunulduğunda, üzerine basıldığında kolayca esneyen, sert karşıtıdır.
Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve fiziksel dünyadaki temel anlamıdır.
2
Seçeneklerdeki cümleler incelenerek "yumuşak" sözcüğünün hangi anlamlarda kullanıldığı tespit edilir.
Yatak ile birlikte kullanılan "yumuşak" fiziksel niteliği (kolayca esneyen) karşılar. Diğer seçeneklerdeki "yumuşak davranmak", "yumuşak tavır", "yumuşak hava" ve "yumuşak üslup" ifadeleri ise soyut durumları, uysallığı veya sakinliği ifade eden mecaz anlamlardadır.
Sözcüğün bağlam içindeki anlamı, gerçek anlam tanımına uygunluğu üzerinden doğrulanmalıdır.

Key Concept

Gerçek Anlam
Question 6Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kuru" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sonbaharın gelişiyle bahçedeki kuru yaprakları süpürüp bir araya topladılar.

Answer

Sonbaharın gelişiyle bahçedeki kuru yaprakları süpürüp bir araya topladılar.
Kuru yaprakları ifadesinde geçen kuru sözcüğü nemini veya suyunu yitirmiş, ıslak olmayan nesneleri karşıladığı için sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamı olan gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde geçen "kuru" sözcüklerinin bağlam içindeki anlamlarını belirlemek.
Sözcüklerin temel ve mecaz anlam sınırları tespit edildi.
Gerçek anlamı bulabilmek için kelimenin ilk akla gelen temel anlamı ile mecaz anlamlarını ayırt etmek gerekir.
2
"Kuru" sözcüğünün temel sözlük anlamını hatırlamak.
"Nemli, ıslak veya sulu olmayan, suyunu yitirmiş olan" anlamı temel anlam olarak belirlendi.
Sözcüğün gerçek anlamını bulmak için zihinde uyandırdığı ilk fiziksel karşılığı esas alınmalıdır.
3
Kuru yapraklar ifadesindeki anlamı temel anlamla karşılaştırmak.
Yaprakların nemini ve suyunu yitirmiş olmasını ifade ettiği için bu kullanımın gerçek anlamda olduğu belirlendi.
Fiziksel olarak nemini kaybetmiş bir nesneyi nitelediği için gerçek anlama doğrudan uymaktadır.

Key Concept

Gerçek Anlam
Estimated Time:45s
Question 7Question →

Mutfaktaki işlerini bitiren kadın, tezgâhın üzerinde duran sarımsaklardan birkaç diş (I) ayıklayarak yemeğe katmak üzere hazırladı. Ardından çeşmenin ağzını (II) sıkıca kapatıp bahçeye çıktı. Bahçe duvarının dibindeki yabani otları tek tek yoldu (III) ve kenara yığdı. Bu sırada sokaktan geçen çocukların oluşturduğu uzun kuyruk (IV), mahalledeki şenliğin başladığını haber veriyordu. Kadın, elindeki işi bırakıp şenliği düzenleyen komiteye yardım etmek amacıyla etkinliklerin koordinasyon kolunda (V) görev almaya karar verdi.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi gerçek (temel) anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: III

Answer

Numaralanmış sözcüklerden üçüncüsü olan 'yoldu' eylemi, 'bir şeyi çekip koparmak' şeklindeki ilk ve temel anlamıyla kullanıldığı için gerçek anlamlıdır.
Numaralanmış sözcüklerden üçüncüsü olan 'yoldu' eylemi, 'bir şeyi çekip koparmak' anlamında kullanılmıştır. Bu anlam, 'yolmak' fiilinin akla gelen ilk ve temel anlamı olduğu için sözcük gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki anlamlarını tek tek belirlemek.
Sözcüklerin temel (gerçek) ve yan anlamları tespit edilir.
Gerçek anlamın tespiti için her sözcüğün bağlamdaki anlamı incelenmelidir.
2
Birinci ('diş') ve ikinci ('ağzını') sözcükleri incelemek.
Bu sözcüklerin organ adlarının şekil ve işlev benzerliğiyle cansız varlıklara aktarılmasıyla yan anlam kazandığı görülür.
Yan anlam ile gerçek anlamı ayırt etmek.
3
Üçüncü ('yoldu') sözcüğü incelemek.
Bu sözcüğün 'bir şeyi çekip koparmak' şeklindeki ilk ve temel anlamıyla kullanıldığı görülür.
Sözcüğün gerçek (temel) anlamını tespit etmek.
4
Dördüncü ('kuyruk') ve beşinci ('kolunda') sözcükleri incelemek.
Bu sözcüklerin de benzer şekilde yan/mecaz anlam taşıdığı belirlenir.
Diğer çeldiricilerin gerçek anlamda olmadığını doğrulamak.

Key Concept

Gerçek Anlam (Temel Anlam)
Question 8Question →

"Ağır" sözcüğü, Türkçede nesnelerin tartıdaki ağırlığını ifade eden temel anlamının yanı sıra mecaz ve yan anlamlarda da sıklıkla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ağır" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kamyon kasasına yüklenen ağır çuvallar, aracın rampada zorlanarak ilerlemesine neden oldu.

Answer

Kamyon kasasına yüklenen ağır çuvalların anlatıldığı cümle
Kamyon kasasındaki çuvallardan bahsedilen cümlede geçen sözcük, fiziksel olarak tartıda çok çeken, kütlesi fazla olan nesneleri belirtmektedir. Bu kullanım, kelimenin akla gelen ilk ve temel anlamı olduğu için gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerde geçen hedef sözcüğün cümle içindeki bağlamlarını tek tek incelemek.
Sözcüğün her bir cümlede hangi anlamı (fiziksel ağırlık, kırıcı söz, yoğun koku, ciddi tavır, güç iş) karşıladığı tespit edilir.
Sözcüğün gerçek veya mecaz anlamda olup olmadığını saptamak için bağlam analizi gereklidir.
2
Sözcüğün ilk ve temel anlamı olan "tartıda çok çeken, kütlesi fazla olan" anlamını aramak.
Kamyon kasasındaki çuvalların fiziksel ağırlığından bahsedilen cümlenin bu tanıma tam olarak uyduğu görülür.
Gerçek anlam, bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk, somut ve temel anlamdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kullanımların mecazi anlamlar içerdiğini doğrulayarak çelişkileri gidermek.
Davranışın ağırlığı (ciddiyet), kokunun ağırlığı (yoğunluk), görevin ağırlığı (zorluk) ve konuşmanın ağırlığı (kırıcılık) gibi soyut kullanımların mecaz anlam grubuna girdiği kesinleştirilir.
Çeldiricilerin elenmesiyle doğru cevaba güvenli bir şekilde ulaşılır.

Key Concept

Gerçek anlam (temel anlam), bir kelimenin söylendiğinde akla gelen ilk, somut ve genel anlamıdır. Kelimelerin bu temel anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara ise mecaz anlam denir.
Estimated Time:1m 30s
Question 9Question →

Sözcüklerin dil içerisindeki gelişim sürecinde kazandığı ilk, temel ve nesnel anlam 'gerçek anlam' olarak adlandırılır. Gerçek anlam, sözcüğün tek başına düşünüldüğünde akla gelen ilk anlamı olup genellikle somut bir durumu karşılar. Bu temel anlamla ilişkisini tamamen koparmadan kazandığı yeni anlamlar 'yan anlam' olarak değerlendirilirken; kelimenin bu temel anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir nitelik kazanması ise 'mecaz anlam'ı oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sönmek' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Rüzgârın şiddetlenmesiyle sokak lambası ansızın söndü ve her yer karanlığa büründü.

Answer

Rüzgârın şiddetlenmesiyle sokak lambası ansızın söndü ve her yer karanlığa büründü.
Sokak lambasının ışık vermez duruma gelmesi, 'sönmek' sözcüğünün temel/ilk anlamı olan 'yanmakta veya ışık vermekte olan bir şeyin ışığının gitmesi' tanımına tam olarak uymaktadır. Bu nedenle sokak lambasının söndüğünü belirten cümle doğru yanıtı oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
'Sönmek' sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk ve temel anlamı belirlemek.
Sözcüğün gerçek anlamı 'yanmakta veya ışık vermekte olan bir şeyin yanma veya ışık verme durumunun son bulması'dır.
Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve somut anlamıdır.
2
Seçeneklerde geçen 'sönmek' sözcüklerinin bağlamsal anlamlarını analiz etmek.
Sokak lambasının sönmesi durumunda gerçek anlam; bisiklet tekerleğinin havasının boşalmasında yan anlam; yazma arzusu, tartışma ve coşkunun bitmesinde ise mecaz anlam vardır.
Sözcüklerin gerçek anlamıyla mı yoksa yan/mecaz anlamıyla mı kullanıldığını anlamak için cümle içindeki bağlama bakılmalıdır.
3
Gerçek anlamı karşılayan seçeneği belirlemek.
Sokak lambasının sönmesini içeren cümle gerçek anlamı taşımaktadır.
Sokak lambası ışık veren bir araç olduğundan, onun ışığının gitmesi sözcüğün temel anlamıyla birebir örtüşür.

Key Concept

Gerçek Anlam
Question 10Question →

Sınıfta sözcükte anlam konusunu işleyen Türkçe öğretmeni, tahtaya "derin" sözcüğünün farklı anlamlarda kullanıldığı beş cümle yazmıştır. Öğretmen, öğrencilerinden bu sözcüğün "dibi yüzeyinden veya ağzından uzak olan" şeklindeki gerçek anlamıyla kullanıldığı cümleyi bulmalarını istemiştir.

Buna göre, öğrencilerin doğru yanıt olarak belirlemesi gereken cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Bahçenin köşesindeki derin kuyudan su çekmek için eski ve paslı bir kova kullanıyorlardı.

Answer

Bahçenin köşesindeki derin kuyudan su çekmek için eski ve paslı bir kova kullanıyorlardı.
Bahçenin köşesindeki derin kuyudan su çekilmesi ifadesinde geçen "derin" sözcüğü, bir boşluğun ya da çukurun dibinin yüzeyine olan uzaklığını ifade etmektedir. Bu anlam, "derin" sözcüğünün zihinde uyandırdığı ilk ve temel (gerçek) anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki "derin" sözcüklerinin bağlam içindeki anlamlarını belirlemek.
Sözcüğün her bir cümlede temel, yan veya mecaz anlamlardan hangisini kazandığı tespit edilir.
Doğru cevaba ulaşmak için kelimelerin anlamsal özelliklerini ayırt etmek gerekir.
2
Sözcüğün gerçek (ilk/temel) anlamını karşılayan cümleyi seçmek.
Kuyu kelimesiyle kullanılan ve fiziksel derinliği ifade eden cümlenin gerçek anlamda olduğu belirlenir.
Gerçek anlam, sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve nesnel anlamdır.

Key Concept

Gerçek Anlam
Estimated Time:1m 30s
Question 11Question →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ince" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmı��tır?

Show answer & explanation

Answer: Bahçedeki ağacın ince dalları rüzgârın şiddetine dayanamayıp kırıldı.

Answer

"Bahçedeki ağacın ince dalları rüzgârın şiddetine dayanamayıp kırıldı." cümlesinde geçen "ince" sözcüğü, kalınlığı az olan anlamında gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamıdır. Ağacın dalının fiziksel kalınlığından (kalın karşıtı) bahsedilen cümlede "ince" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen "ince" sözcüklerinin bağlam içerisindeki anlamlarını analiz etmek.
"ince davranış" nezaket, "ince ayrıntı" detay, "ince hesap" kurnazlık, "ince dal" fiziksel boyut/kalınlık, "ince eleştiri" ise iğneleyicilik bildirmektedir.
Sözcüklerin gerçek anlamda mı yoksa mecaz anlamda mı kullanıldığını anlamak için cümle içindeki kullanım bağlamı kontrol edilmelidir.
2
Sözcüğün temel/ilk fiziksel anlamı olan kalın karşıtı anlamına uygun olan seçeneği belirlemek.
Ağacın dalının fiziksel kalınlığından bahseden ifadenin gerçek anlamlı olduğu saptanmıştır.
Gerçek anlam, sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve nesnel anlamdır.

Key Concept

Gerçek Anlam
Estimated Time:45s
Question 12Question →

Eski konağın salonunda otururken (I) derin düşüncelere dalmış, geçmişin (II) acı günlerini anımsıyordu. Bahçedeki çeşmenin (III) ağzından sızan sular, saksıdaki kurumuş toprağı (IV) beslerken sokaktan geçen çocukların (V) sesleri odanın sessizliğini dağıttı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: V

Answer

Çocukların sesleri ifadesindeki 'ses' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Çocukların çıkardığı fiziksel titreşimleri, yani işitsel dalgaları ifade eden 'ses' sözcüğü, akla gelen ilk ve temel anlamıyla (gerçek anlam) kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin sözlükteki ilk anlamları (temel anlamları) ile cümledeki bağlamsal anlamları karşılaştırılır.
Sözcüklerin temel ve mecaz/yan anlam ilişkileri belirlenir.
Gerçek anlamın tespiti için sözcüğün akla gelen ilk anlamını koruyup korumadığını belirlemek gerekir.
2
Çeşmenin 'ağzı' ifadesindeki organ ismi transferi incelenir.
Bu kullanımın şekil ve işlev benzerliğine dayanan bir 'yan anlam' olduğu saptanır.
Yan anlam ile gerçek anlamı karıştırma eğilimini (özellikle çeşmenin ağzı gibi somut benzetmeleri gerçek anlam sanma yanılgısını) ayırt etmek önemlidir.
3
Düşüncelerin 'derin' olması, günlerin 'acı' olması ve toprağın 'beslenmesi' gibi soyut aktarımlar analiz edilir.
Bu sözcüklerin tamamen temel anlamlarından uzaklaşarak mecazlaştığı belirlenir.
Soyutlama yoluyla yeni anlamlar kazanan sözcüklerin mecaz anlam kapsamında olduğunu doğrulamak gerekir.
4
Çocukların 'sesleri' ifadesindeki fiziksel işitsel dalgalar anlamı doğrulanır.
Bu kelimenin akla gelen ilk ve nesnel anlamını (gerçek anlam) koruduğu kesinleştirilir.
Diğer seçeneklerin elenmesiyle kulağın duyabildiği titreşimleri ifade eden bu sözcüğün doğru yanıt olduğu netleşir.

Key Concept

Gerçek Anlam (Temel Anlam)
Estimated Time:2m 0s
Question 13Question →

Gazeteci ve yazar olan Ahmet Bey, hazırladığı makalede kelimelerin yan ve mecaz anlamlarından ziyade, kelimelerin sözlükteki ilk ve temel anlamlarını öne çıkararak duru bir anlatım yakalamak istemiştir.

Buna göre Ahmet Bey'in kaleme aldığı aşağıdaki cümlelerin hangisinde "boş" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tezgâhın üzerindeki boş bardağı alıp içine taze sıkılmış portakal suyundan doldurdu.

Answer

Tezgâhın üzerindeki boş bardağı alıp içine taze sıkılmış portakal suyundan doldurdu.
Doğru seçenekte yer alan "boş bardak" ifadesindeki "boş" sözcüğü, "içinde hiçbir şey bulunmayan, dolu karşıtı" anlamında kullanılmıştır. Bu anlam, kelimenin fiziksel dünyadaki ilk ve temel karşılığı olup gerçek (temel) anlamı yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
"Boş" sözcüğünün sözlükteki ilk, temel ve nesnel anlamını (gerçek anlam) belirleme.
"Boş" sözcüğünün gerçek anlamı, "içinde veya üzerinde hiçbir şey bulunmayan, dolu karşıtı"dır.
Gerçek anlam, bir sözcüğün mecaz veya yan anlam kazanmadan önceki temel anlamıdır.
2
Seçeneklerdeki cümlelerde geçen "boş" sözcüklerinin anlamlarını bağlam üzerinden analiz etme.
Projenin boş çıkması (sonuçsuz kalması - mecaz), boş lakırdılar (yararsız konuşmalar - mecaz), boş gün (uygun/işi olmayan gün - yan/mecaz), boş gözler (anlamsız bakış - mecaz) olarak belirlenir. Boş bardak ise "içinde sıvı ya da başka bir nesne bulunmayan bardak" anlamına gelmektedir.
Kelimelerin anlamı kullanıldıkları cümlelerin bağlamına göre değişiklik gösterdiğinden, her cümlenin bağlamı ayrı ayrı incelenmelidir.
3
Elde edilen analiz sonuçlarını karşılaştırarak gerçek anlamda kullanılan tek seçeneği tespit etme.
"Tezgâhın üzerindeki boş bardağı alıp içine taze sıkılmış portakal suyundan doldurdu." cümlesindeki kullanımın doğrudan dolu karşıtı (içinde portakal suyu veya su olmayan) anlamında olduğu görülür.
Bu kullanım, kelimenin temel anlam sınırları içinde kalan tek seçenektir.

Key Concept

Gerçek Anlam (Temel Anlam)
Question 14Question →

Yeni projesiyle ilgili planlarını anlatırken içindeki heyecanı gözlerinden okumak (I) mümkündü. Ancak kurul üyelerinin konuya soğuk (II) yaklaşması, onun bütün hevesini kırdı (III). Yaşadığı bu hayal kırıklığıyla odasına çekilip masanın üzerindeki dağın��k (IV) evrakları çantasına yerleştirmeye başladı. O an, bu tıkanıklığı aşabilmek için daha aydınlık (V) fikirlere ihtiyacı olduğunu anladı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV

Answer

Parçada geçen IV numaralı 'dağınık' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır.
Parçadaki 'dağınık evraklar' ifadesinde geçen 'dağınık' sözcüğü, sözlükteki ilk anlamı olan 'bir araya getirilmemiş, düzensiz biçimde serpilmiş olan' anlamını tam olarak karşılamaktadır. Bu yüzden sözcük gerçek (temel) anlamıyla kullanılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin cümle içinde kazandıkları anlamları tek tek analiz etmek.
Sözcüklerin gerçek anlamlarından uzaklaşıp uzaklaşmadığı incelenir.
Gerçek anlam, sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve en temel anlamdır.
2
Seçeneklerdeki kelimelerin ilk anlamlarını belirlemek.
'Okumak' kelimesinin yazıyı okumak, 'soğuk' kelimesinin ısısı düşük olmak, 'kırmak' kelimesinin parçalamak, 'aydınlık' kelimesinin ışık alan olmak, 'dağınık' kelimesinin ise düzensiz biçimde serpilmiş olmak anlamına geldiğini hatırlamak.
Gerçek anlam karşılaştırması yapabilmek için sözlük tanımlarını bilmek gerekir.
3
Temel anlamlar ile cümledeki kullanımları eşleştirmek.
Yalnızca 'dağınık evraklar' ifadesindeki 'dağınık' kelimesinin temel anlamıyla birebir örtüştüğünü, diğer sözcüklerin ise soyutlanarak mecaz anlam kazandığını görmek.
Doğru cevaba ulaşmak için somut/soyut anlam değişimlerini saptamak gerekir.

Key Concept

Gerçek anlam (temel anlam), bir sözcük söylendiğinde zihinde uyanan ilk ve en yaygın anlamdır. Sözcüklerin somut ve birincil özellikleri gerçek anlam kapsamında değerlendirilir.
Estimated Time:1m 30s
Question 15Question →

Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk ve temel çağrışım, o sözcüğün gerçek (temel) anlamıdır. Diğer anlamlar ise bu temel anlamdan yola çıkılarak zamanla kazanılan yan veya mecaz anlamlardır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çürümek" sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Kasaların dip kısımlarında kalan ve nem yüzünden çürüyen limonlar tüm depoyu kokutmuştu.

Answer

Kasaların dip kısımlarında kalan ve nem yüzünden çürüyen limonlar tüm depoyu kokutmuştu.
Limonların bozulması fiziksel, kimyasal ve biyolojik bir bozunmayı ifade eder. Bu durum, "çürümek" sözcüğünün sözlükteki ilk ve en yaygın anlamı olan biyolojik bozunmaya tam olarak uymakta ve gerçek anlamı karşılamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüğün sözlükteki ilk ve en temel anlamını (gerçek anlam) belirleyin.
"Çürümek" eyleminin gerçek anlamı, organik maddelerin nem, ısı ve mikroorganizmaların etkisiyle bozulup kokmasıdır (örneğin meyvelerin bozulması).
Gerçek anlam, bir sözcük söylendiğinde zihinde beliren ilk, fiziksel ve temel anlamdır.
2
Cümlelerde geçen "çürümek" sözcüklerinin anlamlarını bağlamlarına göre analiz edin.
Limonların bozulması fiziksel ve biyolojik bir süreci (gerçek anlamı) ifade ederken; teori, ortaklık, insan yaşamı veya iddialar için kullanılan çürümek sözcükleri soyut durumlara yönelik olup değerini yitirmek, geçersizleşmek anlamlarındadır.
Sözcüklerin cümle içindeki anlamları (gerçek, yan veya mecaz) ancak cümlenin bütünü incelenerek tespit edilebilir.
3
Gerçek anlamda kullanılan tek seçeneği saptayın.
Limonların nemden ötürü bozulmasını anlatan cümlenin doğru cevap olduğu görülür.
Diğer tüm seçeneklerdeki çürümek sözcükleri soyut anlamlar taşıyan mecazi kullanımlardır.

Key Concept

Gerçek anlam, bir sözcüğün temel ve ilk anlamıdır. Mecaz anlam ise kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlamları ifade eder.
Estimated Time:1m 30s
Gerçek Anlam Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin