Soru

Zorluk: Çok zorParagraf Tamamlama

Edebi eser, okur tarafından alımlandığı sürece varlık kazanır. Roman veya şiir, yazarın kurguladığı sözcükler yığınından ibaret değildir; metinde bilinçli olarak bırakılmış boşluklar, okurun hayal gücüyle doldurulmayı bekler. Wolfgang Iser’in "boşluk" kavramına göre bu belirsizlik alanları, okura metnin inşasında aktif bir rol sunar. Boşlukların varlığı, metnin anlamını sabitlemek yerine onu sürekli devinim halinde tutar. Başka bir deyişle, yazar her şeyi açıkça söylemiş olsaydı, okur sadece edilgen bir alıcı konumuna indirgenecekti. ----. İşte bu yüzden edebi metnin estetik değeri, doğrudan aktarılan bilgilerde değil, okurun kendi zihinsel emeğiyle biçimlendirdiği bu alımlama sürecinde gizlidir.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A
    Oysa yazarın kendi zihnindeki mutlak doğruyu okura dayatması, metnin alımlanma sürecini baltalayan en büyük etkendir.
  2. B
    Bu yönüyle edebiyat, okurun metindeki çok anlamlılığı çözerek yazarın gizli niyetini keşfetmesini hedefleyen bir süreçtir.
  3. Metindeki boşluklar ise okuru kendi deneyim dünyasını işe koşmaya zorlayarak onu kurmacanın ortak yaratıcısı haline getirir.Cevap
  4. D
    Dolayısıyla metnin anlaşılırlığı arttıkça, okurun esere yönelik estetik beğenisi ve okuma motivasyonu da aynı ölçüde artacaktır.
  5. E
    Nitekim yazarın metne yerleştirdiği her sembol, okurun metin dışı gerçeklikle bağ kurmasını kolaylaştıran birer köprü vazifesi görür.

Cevap

Metindeki boşluklar ise okuru kendi deneyim dünyasını işe koşmaya zorlayarak onu kurmacanın ortak yaratıcısı haline getirir.
Doğru yanıt, metindeki boşlukların okuru kendi deneyim dünyasını işe koşmaya zorlayarak ortak yaratıcı haline getirdiğini belirten ifadedir. Bu cümle, öncesindeki 'yazar her şeyi açıkça söyleseydi okur edilgen olurdu' yargısıyla 'ise' bağlacı üzerinden anlamlı bir karşıtlık kurmakta ve sonrasındaki 'işte bu yüzden estetik değer okurun kendi zihinsel emeğindedir' yargısına mantıksal bir gerekçe sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana fikrini ve konusunu belirleme.
Paragrafta Wolfgang Iser'in alımlama kuramına atıfla, edebi metinlerdeki boşlukların okuru aktif kıldığı ve metnin anlamını çoğullaştırdığı savunulmaktadır.
Sorunun genel bağlamını doğru oturtmak için konunun sınırlarını çizmek gerekir.
2
Boşluktan önceki cümleyi analiz etme.
Boşluktan önce 'yazar her şeyi açıkça söylemiş olsaydı, okur sadece edilgen bir alıcı konumuna indirgenecekti' ifadesiyle olumsuz/edilgen bir durum tasvir edilmiştir.
Boşluğa gelecek cümlenin bu edilgenliğe karşıt bir alternatif (aktif okur) sunması gerektiğini saptamak.
3
Boşluktan sonraki cümleyi analiz etme.
Boşluktan sonra 'İşte bu yüzden edebi metnin estetik değeri... okurun kendi zihinsel emeğiyle biçimlendirdiği bu alımlama sürecinde gizlidir' ifadesi yer almaktadır.
Boşluğa gelecek cümlenin, okurun aktif zihinsel emeğini gerekçelendiren bir geçiş sağlaması gerektiğini belirlemek.
4
Seçenekleri karşılaştırarak en uygun köprü cümleyi seçme.
'Metindeki boşluklar ise...' ile başlayan cümlenin 'ise' karşıtlık bağlacıyla edilgenlikten aktif yaratıcılığa geçiş yaptığı ve sonraki cümlenin gerekçesini oluşturduğu görülür.
Anlamsal ve yapısal tutarlılığı en yüksek olan seçeneği nihai cevap olarak belirlemek.

Anahtar Kavram

Paragraf Tamamlama

İpuçları

1
Boşluğun hem öncesindeki 'edilgen okur' uyarısına hem de sonrasındaki 'okurun kendi zihinsel emeği' vurgusuna dikkat edin.
2
Seçeneklerdeki geçiş ifadelerine (ise, oysa, nitekim, dolayısıyla) odaklanarak, cümlenin yönünü edilgenlikten aktifliğe çeviren bağlacı bulun.
3
Önceki cümlede yazarın her şeyi söylemesinin okuru pasifleştirdiği söylenmiştir. Boşluğa, boşlukların okuru aktifleştirdiğini söyleyen ve sonraki 'işte bu yüzden' ifadesine zemin hazırlayan cümle getirilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Edebi metinlerde anlam üretimi ve okur merkezli kuramlarla ilgili benzer boşluk doldurma soruları çözerek paragrafın anlamsal tutarlılığını test etme becerinizi geliştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Metin analizi yaparken boşluktan önceki ve sonraki cümlelerin özne ve yüklem yüklerini karşılaştırın. Önceki cümle 'edilgen alıcı' derken, sonraki cümle 'zihinsel emek' demektedir. Bu durum araya 'okurun aktif katılımını' sağlayan bir köprünün girmesini zorunlu kılar.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla