Paragraf Oluşturma

33 soru

Soru 21Soru

I. Literatürde "kentsel ısı adası" olarak adlandırılan bu olay, sadece sıcaklık artışıyla sınırlı kalmayıp yerel rüzgâr düzenini de etkiler.
II. Dolayısıyla kentsel planlamada yeşil alanların artırılması, hem bu ısınma etkisini hafifletmek hem de hava kirliliğini önlemek adına kritik bir önem taşır.
III. Beton ve asfalt gibi yapay yüzeylerle kaplı olan kentler, kırsal alanlara kıyasla güneş enerjisini daha fazla soğurma eğilimindedir.
IV. Sıcaklık farklarının tetiklediği bu hava hareketleri, kent üzerindeki kirli havanın dağılmasını zorlaştırarak hava kalitesini düşürür.
V. Soğurulan bu ısı, özellikle geceleri atmosfere geri salınarak şehirlerin çevresine göre belirgin şekilde sıcak kalmasına yol açar.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında, baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Baştan üçüncü cümle I numaralı cümledir.
Paragrafın anlam bütünlüğü ve dil bilgisel bağlantıları incelendiğinde, III numaralı cümlenin kendisinden önce bir anlatı gerektirmeyen bağımsız yapısıyla giriş cümlesi olduğu görülür. Ardından, III numaralı cümledeki 'soğurma' eylemine atıfta bulunan V numaralı cümle ('Soğurulan bu ısı...') gelir. V numaralı cümledeki sıcaklık durumunu 'kentsel ısı adası' olarak adlandıran ve yerel rüzgârlara değinen I numaralı cümle ise üçüncü sırada yer alır. I numaralı cümledeki rüzgâr konusunu 'bu hava hareketleri' ifadesiyle sürdüren IV numaralı cümle dördüncü, son olarak tüm süreci özetleyen 'Dolayısıyla' bağlaçlı II numaralı cümle ise beşinci sırada bulunur. Bu doğrultuda sıralama III - V - I - IV - II şeklinde gerçekleşir ve baştan üçüncü cümle I numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesini belirleyin.
Giriş cümlesinin III numaralı cümle olduğu tespit edilir.
Çünkü bu cümle kendisinden önce bir anlatıma gönderme yapan veya bağlayıcı olan herhangi bir ifade barındırmayan tek bağımsız yargıdır.
2
İkinci cümleyi tespit etmek için anahtar kelime takibi yapın.
III numaralı cümledeki 'soğurma' ifadesinden sonra V numaralı cümledeki 'Soğurulan bu ısı' ifadesi gelir, böylece ikinci cümle V olur.
Metindeki kavramsal akış ve dil bilgisel bağlantılar bu iki cümle arasında doğrudan bir ilişki kurar.
3
Üçüncü cümleyi belirlemek için anlam akışını sürdürün.
V numaralı cümledeki şehirlerin sıcak kalması durumunu 'bu olay' olarak tanımlayan ve 'kentsel ısı adası' kavramını sunan I numaralı cümle üçüncü sırada yer alır.
Olay zincirinin devamı ve yeni bir kavramın (yerel rüzgâr düzeni) tanıtılması için bu sıralama gereklidir.
4
Kalan cümlelerin yerini doğrulayarak sıralamayı tamamlayın.
I numaralı cümledeki 'rüzgâr düzeni' ifadesi IV numaralı cümledeki 'bu hava hareketleri' ifadesiyle devam eder. II numaralı cümle ise 'Dolayısıyla' ile başlayan bir sonuç cümlesi olarak en sona (beşinci sıraya) yerleşir. Sıralama III - V - I - IV - II olur.
Paragrafın mantıklı bir bütün oluşturması için neden-sonuç ve tümdengelim ilişkilerinin doğru kurulması gerekir.

Anahtar Kavram

Paragraf oluştururken cümleler arasındaki anlamsal bağları (kohezyon ve koherans) takip etme ve giriş-gelişme-sonuç yapısını çözümleme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru

I. Diğer tüm duyusal bilgiler beyne ulaşmadan önce talamus adı verilen bir tür yönlendirme merkezinde işlenir.
II. Ancak koku duyusu bu istasyonu tamamen atlayarak doğrudan beynin koku soğanına ve oradan da hafıza ile duyguların yönetildiği bölgelere ulaşır.
III. Bu doğrudan bağlantı, geçmişe ait bir kokunun bizi anında o anı yaşayan çocukluğumuza veya eski bir anımıza götürmesini açıklar.
IV. İnsan hafızasının en güçlü tetikleyicilerinden biri olan koku, diğer duyularımıza kıyasla geçmişe dair çok daha canlı anıları canlandırma gücüne sahiptir.
V. Nitekim amigdala ve hipokampus gibi duygu ve bellek merkezleriyle kurulan bu yakın temas, kokuların zihnimizde yarattığı güçlü duygusal etkiyi de beraberinde getirir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında baştan üçüncü cümle II numaralı cümle olur.
Verilen cümleler anlam akışına göre sıralandığında IV - I - II - V - III sırası elde edilir. Bu sıralamada ilk olarak kokunun güçlü bellek tetikleyici özelliği vurgulanır (IV). Ardından genel duyusal bilgilerin talamusta işlendiği söylenir (I). 'Ancak' bağlacıyla başlayan cümle, koku duyusunun bu talamus istasyonunu atladığını belirtir (II). Bu durumun amigdala ve hipokampusla kurduğu yakın temas vurgulanır (V) ve son olarak bu doğrudan bağlantının kokuların bizi geçmişe götürmesindeki rolü açıklanarak paragraf tamamlanır (III). Dolayısıyla baştan üçüncü cümle II numaralı cümle olur.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş cümlesi tespit edilir.
IV numaralı cümle, herhangi bir kendinden önceki cümleye referans veren bağlayıcı unsur içermediği ve konuyu genel olarak tanıttığı için giriş cümlesidir.
Paragraf oluşturulurken ilk adım, anlamsal olarak bağımsız ve konuyu başlatan cümleyi bulmaktır.
2
Giriş cümlesinden sonra gelebilecek mantıksal devam cümlesi bulunur.
I numaralı cümle, koku duyusunun diğer duyularla karşılaştırılması yönündeki mantıksal akışı sürdürür ve genel duyusal bilginin işlenme merkezi olan talamusu tanıtır.
Giriş cümlesindeki karşılaştırma ifadesini desteklemek için diğer duyuların işleyiş şekli açıklanmalıdır.
3
Anahtar kelimeler ve zamirler takip edilerek bir sonraki cümle belirlenir.
II numaralı cümle, 'bu istasyon' ifadesiyle I numaralı cümledeki 'talamus' yönlendirme merkezine gönderme yaparak akışı devralır. Bu cümle baştan üçüncü sıradadır.
Metin içi dil bilgisel ve anlamsal köprüler (istasyon -> talamus) ardışık cümleleri belirlemede en güçlü kanıttır.
4
Geriye kalan cümlelerin mantıksal sıralaması tamamlanır.
V numaralı cümle 'bu yakın temas' ifadesiyle II numaralı cümledeki anatomik bölgelere gönderme yapar (baştan dördüncü). III numaralı cümle ise 'Bu doğrudan bağlantı' diyerek tüm süreci özetler ve konuyu giriş cümlesine bağlayarak sonlandırır (baştan beşinci).
Metnin tamamında tutarlı bir anlamsal bütünlük kurmak için kalan cümleler de bağlayıcı ögelerine göre sıralanmalıdır.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlam akışı, giriş cümlesinin tespiti ve cümleler arası geçişi sağlayan bağlayıcı ögelerin (zamirler, bağlaçlar, işaret sıfatları) takibi.

İpuçları

1
Cümlelerin ilk kelimelerine ve bağlayıcı ifadelere (ancak, nitekim, bu doğrudan bağlantı vb.) dikkat ederek kendisinden önce bir açıklama gerektirmeyen bağımsız cümleyi (giriş cümlesini) bulun.
2
Giriş cümlesi IV numaralı cümledir. I numaralı cümledeki 'talamus' kelimesi ile II numaralı cümledeki 'bu istasyon' ifadesi arasındaki anlamsal köprüyü kurarak sıralamayı oluşturmaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Benzer paragraf oluşturma sorularında özellikle 'bu', 'şu', 'böylece', 'nitekim', 'oysa' gibi işaret ve bağlama kelimelerinin bir önceki cümlede hangi kavrama karşılık geldiğini çizerek çalışmak hızınızı artıracaktır.

Alternatif Yöntem

Cümleleri sıralarken 'ikili gruplar' oluşturabilirsiniz. Örneğin, I numaralı cümledeki talamus kavramı, II numaralı cümledeki 'bu istasyon' ifadesi ile eşleştiği için (I-II) ayrılmaz bir bütündür. Aynı şekilde II numaralı cümledeki beyin bölgeleri açıklaması V numaralı cümledeki 'bu yakın temas' ile bağlandığından (II-V) grubu oluşur. Bu grupları birleştirdiğinizde anlamlı sıralamaya ulaşmak kolaylaşır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 23Soru

I. Günümüzde ise bakterilerin antibiyotiklere karşı geliştirdiği direnç küresel bir sağlık krizine dönüşünce, araştırmacılar bu unutulmuş tedavi yöntemine yeniden yönelmişlerdir.
II. Bu seçici yapısı sayesinde tedavi, vücuttaki yararlı bakterilere zarar vermeden sadece hastalığa yol açan enfeksiyon odağını hedef alabilmektedir.
III. Bakteriyofajlar, yani sadece bakterileri enfekte eden virüsler, antibiyotiklerin keşfinden çok önce, 20. yüzyılın başlarında bilim dünyasının dikkatini çekmiştir.
IV. Ancak penisilinin bulunması ve seri üretimiyle birlikte bu mikroorganizmaların tedavi edici potansiyeli Batı tıbbında uzun süre göz ardı edilmiştir.
V. Faj terapisi adı verilen bu yöntem, bakteriyofajların hedef bakteriyi doğrudan bulup yok etme yeteneğine dayanmaktadır.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan dördüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı cümle (Faj terapisi adı verilen bu yöntem, bakteriyofajların hedef bakteriyi doğrudan bulup yok etme yeteneğine dayanmaktadır.)
Verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir paragraf oluşturacak biçimde sıralanışı III - IV - I - V - II şeklindedir. Bu dizilimde baştan dördüncü sırada yer alan cümle, bir önceki cümledeki tedavi yöntemini isimlendiren ve çalışma prensibini açıklayan V numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
III numaralı cümle giriş cümlesidir.
Kendinden önceki bir yargıya atıfta bulunmayan, konuya bağımsız bir tanım ve tarihsel süreçle giriş yapan tek ifade III numaralı cümledir.
2
İkinci cümlenin belirlenmesi
IV numaralı cümle ikinci sırada yer almalıdır.
III numaralı cümledeki 'antibiyotiklerin keşfinden çok önce' ifadesi, IV numaralı cümledeki 'Ancak penisilinin bulunması...' karşıtlık bağlantısı ile sürdürülmüş ve fajlar 'bu mikroorganizmalar' ifadesiyle karşılanmıştır.
3
Üçüncü cümlenin belirlenmesi
I numaralı cümle üçüncü sırada yer almalıdır.
IV numaralı cümledeki tarihsel süreç ve göz ardı edilme durumu, I numaralı cümledeki 'Günümüzde ise...' ifadesiyle bugünün koşullarına bağlanmış ve 'bu unutulmuş tedavi yöntemi' şeklinde nitelenmiştir.
4
Dördüncü cümlenin belirlenmesi
V numaralı cümle dördüncü sırada yer almalıdır.
I numaralı cümlede geçen 'unutulmuş tedavi yöntemi' ifadesi, V numaralı cümlede 'Faj terapisi adı verilen bu yöntem' olarak adlandırılmış ve mekanizması açıklanmıştır.
5
Son cümlenin belirlenmesi
II numaralı cümle son sırada yer almalıdır.
V numaralı cümledeki 'hedef bakteriyi doğrudan bulup yok etme yeteneği' ifadesi, II numaralı cümlede 'Bu seçici yapısı sayesinde' şeklinde nitelenerek paragrafı anlamca tamamlamıştır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluştururken cümleler arası anlamsal köprüleri, kronolojik akışı ve zamir/sıfat gibi işaret ve geçiş unsurlarını analiz etme.
Soru 24Soru

I. Hapsolan bu organik maddeler, havanın yıkıcı etkilerinden tamamen korunarak milyonlarca yıl bozulmadan kalabilir.
II. Böylece bilim insanları, geçmiş jeolojik dönemlerde yaşamış canlıların anatomik yapılarını en ince ayrıntısına kadar inceleme fırsatı bulurlar.
III. Ağaçların kendilerini böceklerden ve mantarlardan korumak için salgıladığı reçine, zamanla sertle��erek kehribara dönüşür.
IV. Bu incelemeler sayesinde de nesli tükenmiş türlerin evrimsel gelişimleri ve o dönemlerin iklim koşulları hakkında önemli bilgilere ulaşılır.
V. Bu sertleşme sürecinde, reçinenin üzerine konan küçük canlılar veya bitki kalıntıları salgının içinde hapsolur.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Doğru sıralama III - V - I - II - IV şeklinde olup baştan üçüncü cümle I numaralı cümledir.
Doğru sıralama III - V - I - II - IV şeklindedir. Paragraf, genel bir yargıyla konuyu başlatan III numaralı cümleyle açılır. Bu cümledeki sertleşme durumuna gönderme yapan V numaralı cümle ikinci sırada gelir. V numaralı cümledeki hapsolma durumunu sürdüren I numaralı cümle ise üçüncü sıradadır. Bu durumun sonucunu açıklayan II numaralı cümle dördüncü, incelemelerin faydasını belirten IV numaralı cümle ise son sırada yer alır. Dolayısıyla baştan üçüncü olan cümle I numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş cümlesi belirlenir.
III numaralı cümle, herhangi bir önceki yargıya veya bağlama gönderme yapmadığı ve konuyu (reçinenin kehribara dönüşümü) başlattığı için giriş cümlesidir.
Paragraf oluşturulurken ilk olarak bağımsız ve konuyu tanıtan bir giriş cümlesi bulunmalıdır.
2
Giriş cümlesinden sonra gelecek olan ve dil bilgisel bağlantılar içeren cümle tespit edilir.
V numaralı cümledeki 'Bu sertleşme sürecinde' ifadesi, III numaralı cümledeki 'sertleşerek' kelimesine bağlandığı için ikinci sırada yer alır.
Paragrafın anlam bütünlüğü için cümleler arasındaki zamansal ve eylemsel bağlantılar takip edilmelidir.
3
Üçüncü sırada yer alacak cümleyi bulmak için bir sonraki mantıksal bağlantı aranır.
V numaralı cümlede geçen 'hapsolur' eyleminden yola çıkarak, I numaralı cümledeki 'Hapsolan bu organik maddeler' ifadesi takip edilir. Böylece I numaralı cümle baştan üçüncü sırada yer alır.
Cümlelerin anahtar kelimeleri ve kelime grupları arasındaki ardışık ilişkiler sıralamayı belirler.
4
Sıralamanın kalan kısmı doğrulanır.
I numaralı cümlede korunan maddelerin bilim insanlarınca incelenmesine değinen II numaralı cümle baştan dördüncü, bu incelemelerin sonuçlarını bildiren IV numaralı cümle ise baştan beşinci (sonuncu) sıraya yerleşir.
Paragrafın sonuç cümlesiyle mantıksal ve dil bilgisel akış tamamlanır.

Anahtar Kavram

Paragrafı oluşturan cümlelerin anlam ve biçim yönünden birbirine bağlanması, giriş cümlesinin ve anahtar kelime takibinin yapılması.
Soru 25Soru

I. Ancak bu mineral zenginliğinin kaynağı yerel topraklar değil, binlerce kilometre uzaktaki Sahra Çölü'dür.
II. Amazon Yağmur Ormanları, sahip olduğu devasa bitki çeşitliliğini korumak için topraktaki yoğun fosfor ve mineral desteğine ihtiyaç duyar.
III. Rüzgârlarla taşınan bu devasa toz bulutları, Atlas Okyanusu'nu aşarak Amazon havzasına ulaşır ve yağmurlarla toprağa karışır.
IV. Her yıl tonlarca çöl tozu, rüzg��rların etkisiyle havaya yükselerek uzun bir yolculuğa hazırlanır.
V. Böylece Sahra’nın kurak kumları, dünyanın en nemli ve verimli ormanlarından birinin besin ihtiyacını karşılayan hayati bir gübreye dönüşür.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Baştan üçüncü sırada yer alması gereken cümle IV numaralı cümledir.
Verilen cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında doğru düzen II - I - IV - III - V şeklindedir. Paragraf, Amazon Yağmur Ormanları'nın minerale olan ihtiyacını dile getiren bağımsız bir yargı (II) ile başlar. Ardından bu mineral zenginliğinin kaynağının Sahra Çölü olduğunu belirten cümle (I) gelir. Üçüncü sırada ise Sahra'dan kalkan tozların yolculuğa çıkışını anlatan cümle (IV) yer alır. Bu nedenle baştan üçüncü sırada yer alan cümle IV numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle giriş cümlesi olarak seçilir.
Kendinden önce bir yargı gerektirmeyen, bağımsız bir yargı içeren tek cümle II numaralı cümledir.
2
İkinci cümlenin belirlenmesi
I numaralı cümle ikinci sıraya getirilir.
I numaralı cümledeki 'bu mineral zenginliği' ifadesi, II numaralı cümledeki 'fosfor ve mineral desteğine' atıfta bulunarak anlamsal köprü kurmaktadır.
3
Üçüncü cümlenin belirlenmesi
IV numaralı cümle üçüncü sıraya getirilir.
I numaralı cümlede bahsedilen 'Sahra Çölü' ifadesinden sonra, Sahra'dan kalkan çöl tozunun yolculuğunun başlangıcını anlatan cümle IV numaralı cümledir.
4
Sonraki cümlelerin sıralanması ve bütünlüğün doğrulanması
Sıralama II - I - IV - III - V şeklinde tamamlanır.
IV numaralı cümledeki tozların Atlas Okyanusu'nu aşması III numaralı cümlede anlatılmakta, süreç V numaralı sonuç cümlesiyle tamamlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluşturulurken cümlelerin birbirine dil bilgisel ve anlamsal bağlayıcılarla (bu nedenle, ancak, böylece gibi) bağlanması ve giriş, gelişme, sonuç sırasının gözetilmesi gerekir.
Soru 26Soru

I. Toplanan cam atıklar ilk aşamada renklerine göre ayrıştırılır.
II. Bu ayrıştırma işleminin amacı, geri dönüşümden elde edilecek yeni ürünün kalitesini artırmaktır.
III. Cam, kalitesini kaybetmeden sonsuz kez geri dönüştürülebilen benzersiz bir malzemedir.
IV. Ardından, temizlenen ve renklerine göre ayrılan bu camlar eritilmek üzere dev fırınlara gönderilir.
V. Fırınlardan çıkan erimiş sıvı ise yeni kalıplara dökülerek cam şişe veya kavanozlara dönüştürülür.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Sıralamada baştan üçüncü sırada yer alan II numaralı cümledir.
Doğru yanıt olan II numaralı cümle, kendisinden önceki I numaralı cümlede bahsedilen ayrıştırma işlemine 'Bu ayrıştırma işleminin amacı...' ifadesiyle bağlanarak bu işlemin gerekçesini açıklamaktadır. Giriş cümlesi olan III numaralı cümleden ve sürecin ilk adımı olan I numaralı cümleden sonra gelerek paragrafta baştan üçüncü sırada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş cümlesini belirlemek.
III numaralı cümle, herhangi bir önceki cümleye atıfta bulunmayan genel bir yargı içerdiği için giriş cümlesi olarak seçilir.
Giriş cümlesi, kendisinden önce başka bir cümlenin varlığını gerektiren bağlaçlar ya da işaret sıfatları içermemelidir.
2
Sürecin ilk adımını tespit etmek.
Camın geri dönüşümünden bahsedildiği için sürecin ilk adımı olan atıkların toplanıp renklerine göre ayrıştırılmasını anlatan I numaralı cümle ikinci sıraya yerleştirilir.
Genel girişten sonra konunun ilk uygulamasına veya aşamasına geçiş yapılır.
3
Ayrıştırma işleminin amacını açıklayan cümleyi bulmak.
I numaralı cümledeki 'renklerine göre ayrıştırılır' ifadesine doğrudan bağlı olan ve bu işlemin amacını açıklayan II numaralı cümle ('Bu ayrıştırma işleminin amacı...') üçüncü sıraya yerleşir.
Anlam akışı, bir önceki cümlede geçen anahtar ifadelere ('ayrıştırılır' -> 'Bu ayrıştırma işlemi') doğrudan atıfta bulunarak devam ettirilmelidir.
4
Kalan cümlelerin mantıksal sırasını tamamlamak.
Eritme aşamasını anlatan IV numaralı cümle dördüncü sıraya, eriyen camın yeni kalıplara dökülmesini anlatan V numaralı cümle ise son sıraya konur.
Kronolojik ve mantıksal süreç sırası (ayrıştırma -> eritme -> kalıba dökme) korunmalıdır.

Anahtar Kavram

Paragrafta Anlam Akışı ve Cümle Sıralama Mantığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru

I. Bu canlılar, çevre koşulları tamamen normale dönene kadar metabolizmalarını neredeyse tamamen durdurarak "kriptobiyoz" adı verilen yarı ölüm uykusuna yatarlar.
II. Tardigradlar, mikroskop altında tombul ve yavaş hareket eden sekiz bacaklı sevimli ayıcıkları andırdıkları için halk arasında "su ayıları" olarak da bilinirler.
III. Bu olağanüstü dayanıklılığın sırrı ise onların zorlu dış çevre şartlarında vücutlarındaki suyun neredeyse tümünü kaybetmelerinde yatmaktadır.
IV. Nemli ve ıslak ortamlarda yaşayan bu mikroskobik canlılar, dondurucu soğuklardan aşır�� sıcaklara ve hatta uzay boşluğuna kadar en ekstrem ortamlara bile meydan okuyabilmektedir.
V. Yeniden suya kavuştuklarında ise adeta yeniden doğmuş gibi canlanarak normal yaşamsal aktivitelerine kaldıkları yerden devam ederler.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında, baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı cümle
Verilen cümleler mantıksal bir sıraya konduğunda II - IV - III - I - V akışı elde edilir. Bu akışta baştan üçüncü sırada yer alan cümle III numaralı cümledir. Bu cümle, kendisinden önce gelen dayanıklılık konusunu, kendisinden sonra gelen kriptobiyoz durumunun tetikleyicisi olan su kaybına bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle ilk sıradadır.
Kendinden önce bir açıklamaya gönderme yapmayan, bağımsız ve genel yargı bildiren tek cümle II. cümledir.
2
Gelişme bölümünün ilk cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümleyi IV numaralı cümle takip eder.
II. c��mledeki genel tanıtımdan sonra, 'bu mikroskobik canlılar' ifadesiyle konuya devam edilmiş ve dayanıklılıkları örneklendirilmiştir.
3
Düşünce akışını sürdüren köprü cümlenin bulunması
IV numaralı cümleden sonra III numaralı cümle gelir.
IV. cümlenin sonundaki 'ekstrem ortamlara bile meydan okuyabilmektedir' ifadesi, III. cümlenin başındaki 'Bu olağanüstü dayanıklılığın sırrı' ifadesiyle doğrudan bağlanmaktadır.
4
Nedensellik bağının kurulması
III numaralı cümleden sonra I numaralı cümle gelir.
III. cümledeki 'suyun neredeyse tümünü kaybetmeleri' durumunun bir sonucu olarak, I. cümlede metabolizmanın durdurulup 'kriptobiyoz' uykusuna geçilmesi anlatılmaktadır.
5
Sonuç cümlesinin belirlenmesi
I numaralı cümleden sonra V numaralı cümle gelir.
V. cümledeki 'Yeniden suya kavuştuklarında...' ifadesi, canlının normale dönme sürecini (döngüyü) tamamlayarak paragrafı sonlandırmaktadır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluştururken cümleler arasındaki anlamsal, dilsel ve mantıksal bağları (atıf sözcükleri, zamirler, bağlaçlar vb.) takip ederek kronolojik veya nedensel bir sıra kurma.
Soru 28Soru

I. Atmosfere giren bu parçacıklar, kutup bölgelerinde oksijen ve azot gazı molekülleriyle çarpışır.
II. Güneş'te meydana gelen devasa patlamalar, uzay boşluğuna yüklü parçacıkların yayılmasına yol açar.
III. Bu çarpışmalar sırasında enerji kazanan gaz molekülleri, fazla enerjilerini ışık dalgaları şeklinde etrafa yaymaya başlar.
IV. Dünya'nın güçlü manyetik alanı, gezegenimize doğru yaklaşan bu tehlikeli parçacıkları yakalayarak kutuplara doğru sürükler.
V. Gökyüzünde yeşil, mor ve kırmızı renkli şölenler oluşturan bu ışıma, kutup ışıklar�� (aurora) olarak adlandırılır.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü cümle aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı cümle
Anlamlı bir bütün oluşturulduğunda sıralama II - IV - I - III - V şeklindedir. Güneş'ten yayılan parçacıkların Dünya'nın manyetik alanıyla kutuplara çekilmesi, bu parçacıkların atmosferdeki gazlarla çarpışması, çarpışan moleküllerin ışık yayması ve bu ışımanın kutup ışığı olarak adlandırılması mantıksal bir zincir oluşturur. Bu zincirde baştan üçüncü sırada yer alan cümle 'I' numaralı cümledir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
Giriş cümlesi II numaralı cümledir.
Paragrafın giriş cümlesi kendinden önce bir anlatım olduğunu düşündürecek bağlayıcı unsurlar içermemelidir. II numaralı cümle, konuyu başlatan genel bir yargı niteliğindedir.
2
Olay akışına göre diğer cümlelerin sıralanması
Sıralama II - IV - I - III - V şeklinde gerçekleşir.
II numaralı cümledeki 'yüklü parçacıkların yayılması' ifadesi, IV numaralı cümledeki 'bu tehlikeli parçacıkları' ifadesiyle bağlanır. IV numaralı cümledeki 'kutuplara doğru sürükler' ifadesinden sonra, I numaralı cümledeki 'Atmosfere giren bu parçacıklar... çarpışır' ifadesi gelir. I numaralı cümledeki 'çarpışır' eylemi, III numaralı cümledeki 'Bu çarpışmalar sırasında...' ifadesiyle devam eder. Son olarak, III numaralı cümledeki 'ışık dalgaları' ifadesi, V numaralı cümledeki 'bu ışıma, kutup ışıkları olarak adlandırılır' sonucuyla bağlanır.
3
Baştan üçüncü cümlenin tespit edilmesi
Baştan üçüncü cümle I numaralı cümledir.
Oluşturulan anlamlı bütünde sıralama II - IV - I - III - V olduğuna göre baştan üçüncü sırada I numaralı cümle yer alır.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlam akışı ve cümleler arası yapısal ve anlamsal bağlar aracılığıyla anlamlı bir bütün oluşturma.
Soru 29Soru

I. Bu kimyasal tepkime sırasında üretilen ışık enerjisi, neredeyse hiç ısı yaymadığı için "soğuk ışık" olarak adlandırılır.
II. Biyolüminesans, bazı canlıların kimyasal reaksiyonlar yoluyla kendi ışıklarını üretebilme yeteneğidir.
III. Canlılar bu soğuk ışığı genellikle avlarını çekmek, eş bulmak veya düşmanlarını şaşırtarak onlardan kaçmak amacıyla kullanırlar.
IV. Doğadaki bu ışıltılı iletişim biçimi, özellikle güneş ışığının ulaşamadığı derin deniz ekosistemlerinde hayati bir rol oynar.
V. Işığın üretimi, canlı bünyesindeki "lüsiferin" adlı pigmentin, lüsiferaz enziminin yardımıyla oksijenle reaksiyona girmesiyle gerçekleşir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı cümle baştan üçüncü sıradadır.
Paragrafın doğru sıralaması II - V - I - III - IV şeklindedir. II numaralı giriş cümlesinin ardından gelen lüsiferin/lüsiferaz reaksiyonu (V), bu reaksiyonun kimyasal tepkime olarak nitelenmesi (I), oluşan soğuk ışığın işlevi (III) ve bu durumun derin denizlerdeki iletişim rolü (IV) sırasıyla bağlamı oluşturur. Bu durumda baştan üçüncü sırada I numaralı cümle yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle giriş cümlesidir.
Biyolüminesans kavramının tanımı yapılarak konuya bağımsız bir şekilde giriş yapılmıştır.
2
Giriş cümlesini takip eden cümlenin bulunması
V numaralı cümle ikinci sırada yer alır.
II numaralı cümledeki 'kimyasal reaksiyonlar yoluyla kendi ışıklarını üretebilme' ifadesini açıklamak üzere ışığın üretim aşamaları anlatılmıştır.
3
Üçüncü cümlenin belirlenmesi
I numaralı cümle üçüncü sırada yer alır.
V numaralı cümledeki 'oksijenle reaksiyona girmesi' (kimyasal tepkime) ifadesine atıfta bulunularak 'Bu kimyasal tepkime...' ifadesiyle bağlantı kurulmuştur.
4
Dördüncü ve beşinci cümlelerin yerleştirilmesi
III numaralı cümle dördüncü, IV numaralı cümle ise beşinci sırada yer alır.
I numaralı cümlede tanıtılan 'soğuk ışık' kavramının kullanım amaçları III numaralı cümlede anlatılmış, bu kullanım biçimleri genel bir yargıyla IV numaralı cümlede sonuçlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluşturma sorularında cümleler arasındaki anlam akışı ve dil bilgisi bağlantıları (anahtar sözcükler, zamirler, bağlaçlar) takip edilerek mantıksal bir sıra oluşturulur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru

I. Ancak bu durum, beynimizin göz hareketleri sırasında oluşan görüntü bulanıklığını önlemek için geliştirdiği bir savunma mekanizmasından kaynaklanır.
II. Gözlerimizi hızla bir nesneden diğerine çevirdiğimizde, hedef aldığımız ilk nesneye odaklandığımız an zaman durmuş gibi hissederiz.
III. Bu yanılsama sırasında beyin, göz hareket halindeyken oluşan boşluğu doldurmak için algılanan ilk görüntüyü geriye dönük olarak uzatır.
IV. Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan ve bilimsel yazında "kronostazi" olarak adlandırılan bu olgu, saniyelik bir zaman kayması algısı yaratır.
V. Sonuç olarak, aslında saliseler süren bu işlem bize saatin saniyesinin normalden daha uzun sürdüğü hissini verir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Sıralama anlam akışına göre yapıldığında baştan dördüncü cümle III numaralı cümle olur.
Verilen cümlelerin anlamlı ve kurallı bir paragraf oluşturacak biçimdeki doğru sıralaması II - IV - I - III - V şeklindedir. Bu dizilimde baştan dördüncü sırada III numaralı cümle yer alır. III numaralı cümle, kendisinden önce gelen I numaralı cümledeki 'savunma mekanizması' açıklamasını 'Bu yanılsama sırasında...' ifadesiyle anlamsal olarak devam ettirerek beynin çalışma şeklini detaylandırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
II numaralı cümle herhangi bir bağlantı unsuru veya kendinden önceki cümleye atıfta bulunan bir ifade içermediği için giriş cümlesi olarak belirlenir.
Paragraf oluşturulurken ilk adım, bağımsız ve genel bir yargı içeren giriş cümlesini tespit etmektir.
2
Giriş cümlesini takip eden cümlenin bulunması
IV numaralı cümle, giriş cümlesinde bahsedilen zamanın durması hissini 'bu olgu' sıfat tamlamasıyla niteleyerek bilimsel adı olan 'kronostazi' ile tanımlar. Dolayısıyla sıralama II - IV şeklinde devam eder.
Anlamsal bağlar ve işaret sıfatları, cümlelerin birbiri ardına nasıl dizileceğini belirler.
3
Olayın nedenini ve işleyişini bildiren cümlelerin sıralanması
I numaralı cümle 'Ancak bu durum...' diyerek söz konusu olgunun beynin bir savunma mekanizması olmasından kaynaklandığını açıklar. III numaralı cümle ise 'Bu yanılsama sırasında...' ifadesiyle beynin bu mekanizmayı nasıl gerçekleştirdiğini detaylandırır. V numaralı cümle de 'Sonuç olarak...' diyerek süreci özetler ve tamamlar. Sıralama II - IV - I - III - V şeklinde kurulur.
Neden-sonuç ve süreç bildiren ifadeler mantıksal bir sıra takip etmelidir. Baştan dördüncü cümle III numaralı cümle olmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümleler arası bağlantı ögelerini (ancak, bu durum, bu yanılsama vb.) ve mantıksal akışı takip ederek anlamlı bir paragraf oluşturma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru

I. Söz konusu salgı, ağacın gövdesinde oluşan yaraları kapatarak dışarıdan gelebilecek mikroorganizma ve böcek sald��rılarını engeller.
II. Çam gibi bazı iğne yapraklı ağaçların ürettiği yapışkan ve kokulu sıvıya "reçine" adı verilir.
III. Zamanla havayla temas ederek sertleşen bu koruyucu tabaka, ağacın kendi kendini iyileştirme mekanizmasının temelini oluşturur.
IV. Bu kimyasal savunma sistemi sayesinde ağaçlar, orman ekosistemindeki zorlu koşullara karşı direnç kazanır.
V. Ağa�� liflerinde meydana gelen herhangi bir hasar durumunda, bu sıvı hemen o bölgeye doğru akmaya başlar.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı cümle
Paragraf oluşturulurken cümleler arasındaki anlamsal ve yapısal köprüler dikkate alınmalıdır. Giriş cümlesi olmaya en uygun ifade, kendisinden önceye gönderme yapan hiçbir bağlantı ögesi içermeyen II numaralı cümledir. Bu cümlede reçinenin tanımı yapılmıştır. Ardından ağaçtaki hasar durumunda bu sıvının (reçinenin) akmaya başladığını belirten V numaralı cümle gelmelidir. Akan bu sıvının (salgının) yaraları kapatmayı sağladığını anlatan I numaralı cümle üçüncü sıraya yerleşir. Yaraların kapanmasıyla sertleşen bu koruyucu tabakanın işlevini açıklayan III numaralı cümle dördüncü, tüm bu süreci 'bu kimyasal savunma sistemi' olarak özetleyen ve sonuca bağlayan IV numaralı cümle ise lime-lime edilerek beşinci sırada yer alır. Dolayısıyla anlamlı sıralama II - V - I - III - IV şeklinde olmalı ve baştan üçüncü cümle I numaralı cümle olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
Kendinden önceki bir yargıya atıfta bulunmayan, reçine tanımını içeren II numaralı cümlenin ilk cümle olduğu tespit edilir.
Paragrafın anlam bütünlüğünü kurabilmek için öncelikle bağımsız bir tanım veya giriş ifadesi bulunmalıdır.
2
Mantıksal ve dil bilgisel bağlantıların kurulması
II numaralı cümledeki 'sıvı' ifadesinden sonra V numaralı cümledeki 'bu sıvı' ifadesiyle bağlantı kurulur. Hasar oluştuktan sonra akan sıvının yaraları kapatmasından bahseden I numaralı cümle ise üçüncü sıraya gelir. Ardından bu kapanan yerin sertleşmesini anlatan III numaralı cümle ve son olarak sistemi özetleyen IV numaralı cümle gelir.
Cümleler arasındaki 'bu sıvı', 'söz konusu salgı', 'bu koruyucu tabaka', 'bu kimyasal savunma sistemi' gibi işaret sıfatları ve bağlantı ifadeleri takip edilerek kronolojik ve mantıksal sıra oluşturulur.
3
Baştan üçüncü cümlenin tespit edilmesi
Sıralama II - V - I - III - IV şeklinde netleştiğinde baştan üçüncü cümlenin I numaralı cümle olduğu bulunur.
Soruda baştan üçüncü olan cümle istendiği için elde edilen sıralamada üçüncü sıradaki öge seçilir.

Anahtar Kavram

Paragrafta anlam akışına göre cümleleri sıraya koyma ve anahtar kelimeler/bağlantı ifadeleri yardımıyla yapıyı kurma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 32Soru

I. Bu nedenle, havadaki kükürt dioksit miktarı arttığında liken popülasyonları hızla azalır veya tamamen yok olur.
II. Likenler; mantarlar ile fotosentez yapabilen alglerin bir araya gelerek oluşturduğu, dış etkilere karşı son derece hassas ortak yaşamlardır.
III. Bu hassasiyet, özellikle sanayi bölgelerinde ve yoğun nüfuslu şehirlerde hava kirliliğinin ölçülmesinde likenleri doğal bir indikatör haline getirir.
IV. Kök sistemleri bulunmadığı için besinlerini ve suyu doğrudan atmosferden süzerek alırlar, bu da havadaki kirleticilere doğrudan maruz kalmalarına yol açar.
V. Bilim insanları da likenlerin bu duyarlılığından yararlanarak bir bölgenin hava kalitesini pahalı cihazlara gerek duymadan izleyebilmektedir.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı cümle
Paragrafın anlamlı sıralaması II - IV - I - III - V şeklindedir. Bu dizilimde I numaralı cümle, IV numaralı cümledeki kirleticilere doğrudan maruz kalmanın yarattığı popülasyon kaybını 'Bu nedenle' ifadesiyle gerekçelendirip bağlayarak baştan üçüncü sıraya yerleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesini belirleyin.
II numaralı cümle, herhangi bir geçiş ifadesi barındırmadığı ve konuyu tanımladığı için giriş cümlesidir.
Paragrafın girişinde konu tanıtılır ve temel çerçeve çizilir.
2
Giriş cümlesindeki bilgiyi detaylandıran ikinci cümleyi bulun.
IV numaralı cümle, II numaralı cümledeki 'dış etkilere karşı son derece hassas' olma durumunun nedenini açıklar.
Konunun neden-sonuç bağlamı kurulmaya başlanır.
3
Maruz kalma durumunun sonucunu gösteren üçüncü cümleyi tespit edin.
I numaralı cümle, IV numaralı cümledeki 'kirleticilere maruz kalma' ifadesinin sonucunu 'Bu nedenle...' diyerek açıklar. Bu cümle baştan üçüncü sırada yer alır.
İki cümle arasındaki anlamsal köprü kurulur.
4
Popülasyon azalışının yarattığı etkiyi bildiren dördüncü cümleyi bulun.
III numaralı cümle, I numaralı cümledeki popülasyon azalışını 'Bu hassasiyet...' diyerek karşılar ve likenleri indikatör (gösterge) yapar.
Likenlerin doğadaki pratik önemine geçiş yapılır.
5
Sonuç cümlesini belirleyin.
V numaralı cümle, bilim insanlarının bu duyarlılıktan yararlanarak hava kalitesini ölçtüğünü belirterek paragrafı tamamlar.
Konu genel bir yargıyla sonlandırılır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluşturma ve cümleler arası anlam/mantık ilişkilerini kurma
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru

I. Bu keşif, insan beynindeki dil merkezlerinin, el hareketlerini kontrol eden motor bölgelerle olan evrimsel ilişkisini anlamamızda kritik bir köprü kurmuştur.
II. İtalyan araştırmacılar 1990’larda, makak maymunlarının hem kendileri bir nesneye uzandığında hem de bir başkasının aynı eylemi gerçekleştirdiğini gördüğünde ateşlenen nöronlar keşfettiler.
III. Nitekim ayna nöron sistemi olarak adlandırılan bu hücresel yapıların, sadece fiziksel hareketleri değil, jest ve mimiklere dayalı ilk iletişim biçimlerini de anlamlandırdığı düşünülmektedir.
IV. Buradan hareketle, insan konuşma dilinin doğuşunda, ses taklitlerinden ziyade el-kol hareketlerinin ve bunlara eşlik eden ayna nöron aktivitesinin birincil rol oynadığı teorisi güç kazanmıştır.
V. Zamanla ses tellerinin kontrolünün bu motor taklit mekanizmasına eklemlenmesiyle, jestsel iletişim yerini bugünkü gelişmiş sözel dile bırakmıştır.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında baştan üçüncü cümle hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Sıralamada baştan üçüncü cümle I numaralı cümledir.
Doğru sıralama II - III - I - IV - V şeklindedir. I numaralı cümle 'Bu keşif' ifadesiyle kendisinden önceki bilimsel tespiti (ayna nöronların jest ve mimikleri anlamlandırması) dilin evrimine bağlar ve baştan üçüncü sırada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Giriş cümlesinin belirlenmesi
Giriş cümlesi II numaralı cümledir.
Paragrafın ilk cümlesi bağımsız olmalı, kendinden önce bir anlatım olduğunu düşündürecek bağlayıcı unsurlar (bu keşif, nitekim, buradan hareketle, zamanla gibi) içermemelidir. II numaralı cümle 1990'lardaki keşfi tanıtarak konuya bağımsız bir giriş yapmaktadır.
2
Giriş cümlesinden sonra gelecek cümlenin belirlenmesi
İkinci cümle III numaralı cümledir.
II numaralı cümledeki 'ateşlenen nöronlar' ifadesi, III numaralı cümledeki 'bu hücresel yapılar' ve 'ayna nöron sistemi' tanımlamasıyla doğrudan ilişkilidir. Keşfedilen nöronların ne olduğu açıklanmaktadır.
3
Üçüncü cümlenin belirlenmesi
Üçüncü cümle I numaralı cümledir.
III numaralı cümlede bu sistemin jest ve mimikleri anlamlandırma işlevine değinildikten sonra, I numaralı cümlede 'Bu keşif' ifadesiyle bu bulgunun dil merkezleri ve el hareketleri arasındaki evrimsel köprü rolü ortaya konmaktadır.
4
Dördüncü ve beşinci cümlelerin belirlenmesi
Dördüncü cümle IV, beşinci cümle ise V numaralı cümledir.
I numaralı cümledeki evrimsel köprüden yola çıkılarak IV numaralı cümlede 'Buradan hareketle' ifadesiyle dilin doğuşunda el-kol hareketlerinin birincil rolü teorisi sunulmuştur. V numaralı cümlede ise 'Zamanla' ifadesiyle bu sürecin sözel dile evrilerek tamamlanışı anlatılmıştır.

Anahtar Kavram

Paragraf oluştururken cümleler arasındaki anlamsal bağlar, anahtar kelime takipleri ve geçiş-bağlantı ifadeleri (zamansal süreçler, işaret sıfatları, gerekçe bildiren zarflar) yönlendirici olur.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 2
Paragraf Oluşturma Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 2 | Examkin