Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorToplu İş Sözleşmesinin Hükümleri ve Sona Ermesi

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri çerçevesinde; toplu iş sözleşmesinin (TİS) süresi, sona ermesi ve hükümlerinin hukuki niteliğine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Toplu iş sözleşmesinde yer alan ve çalışma barışını koruma amacı taşıyan 'borç doğurucu' hükümler, sözleşme sona erse dahi yeni bir sözleşme imzalanana kadar artçı etki (nachwirkung) ilkesi gereği uygulanmaya devam eder.
  2. B
    Toplu iş sözleşmesi tarafları, sözleşme imzalandıktan sonra değişen olağanüstü ekonomik koşulları veya işyerindeki yapısal değişiklikleri gerekçe göstererek sözleşme süresini bir yıldan az olmamak üzere kısaltabilirler.
  3. Sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin hükümleri, yenisi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder; ancak tarafların karşılıklı hak ve borçlarını düzenleyen hükümler bu kapsamda değerlendirilemez.Cevap
  4. D
    Bir işyerinde toplu iş sözleşmesi imzalandıktan sonra sendikanın baraj altına düşerek yetkisini kaybetmesi veya işyerinin başka bir işverene devredilmesi, yürürlükteki sözleşmeyi kendiliğinden sona erdiren hukuki nedenlerdir.
  5. E
    Toplu iş sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunsa dahi, iş sözleşmesinin işçi lehine olan hükümleri her zaman toplu iş sözleşmesi hükümlerinden üstün tutulur ve öncelikle uygulanır.

Cevap

Sona eren toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesine ilişkin (normatif) hükümlerinin, yeni bir sözleşme yapılana kadar bireysel iş sözleşmesi hükmü olarak varlığını sürdürmesi; ancak taraflara borç yükleyen hükümlerin bu etkiden yararlanamaması doğrudur.
6356 sayılı Kanun'un 36. maddesinin 2. fıkrasına göre, sona eren bir toplu iş sözleşmesinin 'iş sözleşmesine ilişkin' yani normatif hükümleri, yeni bir toplu iş sözleşmesi yürürlüğe girinceye kadar iş sözleşmesi hükmü olarak varlığını sürdürür. Bu duruma hukukta 'artçı etki' denir. Ancak bu etki sadece işçinin çalışma koşulları, ücreti gibi normatif hükümler için geçerlidir; sendika ile işveren arasındaki karşılıklı hak ve borçları düzenleyen 'borç doğurucu' hükümler sözleşmenin sona ermesiyle birlikte biter.

Adım Adım Çözüm

1
Toplu iş sözleşmesinin (TİS) hükümlerini sınıflandırma
TİS hükümleri 'normatif' (iş sözleşmelerini doğrudan etkileyen) ve 'borç doğurucu' (taraflar arasındaki borçlar) olarak ikiye ayrılır.
Hükümlerin sona erme sonrası akıbeti bu ayrıma bağlıdır.
2
Artçı etki (Nachwirkung) kavramını uygulama
6356 Sayılı Kanun Md. 36/2 uyarınca sona eren TİS'in normatif hükümleri, yeni bir TİS yürürlüğe girinceye kadar bireysel iş sözleşmesi hükmü olarak devam eder.
İşçinin haklarının korunması ve sözleşmesiz dönemin boşlukta kalmaması amaçlanır.
3
Sözleşmenin sona ermesi ve süre kısıtlarını değerlendirme
TİS en az 1, en fazla 3 yıl için yapılır ve imzalandıktan sonra süresi değiştirilemez.
Çalışma hayatındaki istikrarı korumak adına süreler kanunla sabitlenmiştir.
4
Sonuçları birleştirme
Borç doğurucu hükümler sona ererken, normatif hükümler bireysel düzlemde yaşamaya devam eder.
Doğru hukuki tespit bu ayrımı gözetmelidir.

Anahtar Kavram

Toplu İş Sözleşmesinin Artçı Etkisi (Nachwirkung)

Daha Fazla Pratik

Toplu iş sözleşmesindeki 'yararlılık ilkesi' ile 'artçı etki' arasındaki farkı 6356 sayılı Kanun'un 36. maddesi üzerinden karşılaştırmalı olarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplu İş Sözleşmesinin Hükümleri ve Sona Ermesi