Karmaşık bir endüstriyel tesisin merkezi kontrol odasında operatör performansını ve sistem güvenliğini optimize etmek amacıyla yeni bir panel yerleşimi planlanmaktadır. Operatörün görev analizi sonucunda üç temel bileşen tanımlanmıştır:
1. Sistemde nadir görülen ancak hayati önem taşıyan bir arıza durumunda kullanılan Acil Durdurma Butonu,
2. Üretim sürecinin sürekliliğini izlemek için her dakikada bir kontrol edilen Rutin İzleme Ekranı,
3. Ham madde akışını düzenlemek amacıyla belirli bir teknik sıralama ile aktif edilen Giriş Valfleri.
İnsan-makine sistemleri ve işyeri düzeni (layout) ilkeleri dikkate alındığında, bu bileşenlerin yerleşimiyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi ergonomik açıdan en doğrudur?
- Acil durdurma butonu, kullanım sıklığı çok düşük olsa dahi 'önem ilkesi' uyarınca operatörün birincil görüş ve erişim alanında (optimum alan) diğer kontrollerle karışmayacak şekilde konumlandırılmalıdır.Cevap
- BRutin izleme ekranı en sık kullanılan öge olduğu için, acil durum butonu da dahil olmak üzere diğer tüm panel bileşenleri sadece bu ekranın çevresinde kümelenerek 'fonksiyonel gruplandırma' ilkesine tam uyum sağlamalıdır.
- CGiriş valflerinin yerleşimi, işlem sırası ilkesinden ziyade sadece operatörün vücut ağırlık merkezine en yakın noktaya göre belirlenmelidir; çünkü antropometri sadece statik ölçümleri esas alır.
- DKullanım sıklığı ilkesi hiyerarşik olarak her zaman önem ilkesinden üstün kabul edildiğinden, nadir kullanılan acil durum butonu erişimi en zor olan 'ikincil çalışma alanına' yerleştirilmelidir.
- EOperatörün sistem üzerinde tam denetim kurabilmesi için tüm bileşenler, insan-makine etkileşimindeki 'açık döngü' (open-loop) yapısı gereği geri bildirim (feedback) mekanizmalarından arındırılmış bir düzende kurulmalıdır.
Cevap
Acil durdurma butonunun 'önem ilkesi' gereği, kullanım sıklığından bağımsız olarak en erişilebilir (birincil) alana yerleştirilmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
İnsan-makine sistemlerinde işyeri düzeni oluşturulurken dört temel ilke (Önem, Kullanım Sıklığı, İşlem Sırası ve Fonksiyonel Gruplandırma) kullanılır. Acil durdurma butonu gibi yanlış kullanımında felakete yol açabilecek veya acil durumda hayat kurtaracak ögeler 'Önem İlkesi' uyarınca, kullanım sıklığına bakılmaksızın en iyi görüş ve erişim alanına yerleştirilmelidir. Bu, operatörün stres altındaki tepki süresini (reaction time) minimize eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşyeri Düzenleme İlkeleri (Önem, Kullanım Sıklığı, İşlem Sırası)
İpuçları
1
İşyeri düzeninde kullanılan dört temel ilkeyi hatırlayın: Önem, Sıklık, Sıra ve Gruplandırma.
2
Bir butonun çok sık kullanılmaması, onun kritik bir noktada olmaması gerektiği anlamına gelmez. Acil durum senaryolarını düşünün.
Daha Fazla Pratik
Farklı kontrol paneli türlerinde (ayrık vs. entegre) 'Kontrol-Gösterge Uyumu' (Compatibility) prensibini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s