Sendika Organları (Genel Kurul, Yönetim, Denetim, Disiplin)

11 soru

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri dikkate alındığında; sendika organları, genel kurul toplantı usulleri ve karar yeter sayıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yönetim kurulu; genel kurul üyelerinin veya delegelerinin en az

1/5

'inin yazılı isteği üzerine, talebin kendisine ulaştığı tarihten itibaren

60

gün içinde genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmak zorundadır.

Sendika şubelerinde denetleme ve disiplin kurulları, sendika tüzüğünde belirtilmek kaydıyla en az

3

en fazla

9

üyeden oluşacak şekilde yapılandırılabilir.

Sendika üyeliği askıya alınan bir işçi, üyeliğinin askıda kaldığı süre boyunca delege sıfatıyla genel kurulda oy kullanabilir ancak sendika organlarına seçilemez.

Sendikanın başka bir sendika ile birleşmesi veya feshi kararları, tüzükte aksine bir hüküm bulunmadığı sürece toplantıya katılan delegelerin salt çoğunluğu ile alınır.

İşyeri sendika temsilcisi olarak görevlendirilen bir işçinin bu görevinden dolayı güvence altına alınabilmesi için mutlaka sendika denetim veya disiplin kurulu asıl üyesi olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetim kurulu; genel kurul üyelerinin veya delegelerinin en az $1/5$ 'inin yazılı isteği üzerine, talebin kendisine ulaştığı tarihten itibaren $60$ gün içinde genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırmak zorundadır.

Cevap

Yönetim kurulunun, üye veya delegelerin en az beşte birinin yazılı talebi üzerine altmış gün içinde olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırması kanuni bir zorunluluktur.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca; yönetim kurulunun üye veya delegelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine talebi takip eden

60

gün içinde olağanüstü genel kurulu toplama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kural emredici niteliktedir ve yerine getirilmemesi durumunda mahkeme eliyle heyet atanması yolu açılır.

Adım Adım Çözüm

6356 sayılı Kanun'un 12/4 maddesini analiz et.

Olağanüstü genel kurulun; yönetim/denetim kurulları kararı veya

1/5

üye/delege talebiyle toplanabileceği saptandı.

Toplantı çağrısı için yasal eşikleri ve süre sınırlarını belirlemek.

Karar yeter sayılarını (nisapları) kontrol et.

Fesih, birleşme ve tüzük değişikliği için 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (

1/2 + 1

) gerektiği görüldü.

Nisap hatalarını ayıklamak.

Şube ve merkez organ yapılarını karşılaştır.

Şubelerde denetim/disiplin kurullarının sabit

3

üyeden oluştuğu, esneklik payının olmadığı teyit edildi.

Organ üye sayılarına ilişkin teknik ayrımı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Sendika Genel Kurul İşleyişi ve Olağanüstü Toplantı Usulü

Soru 2Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, aşağıdakilerden hangisi bir sendikanın merkez teşkilatında bulunması gereken zorunlu organlardan biri değildir?

Genel Kurul

Yönetim Kurulu

Denetleme Kurulu

Disiplin Kurulu

Danışma Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danışma Kurulu

Cevap

Danışma Kurulu, sendikaların kanunen kurmakla yükümlü olduğu zorunlu organlar arasında yer almaz; bu tür kurullar tüzükle oluşturulabilen ihtiyari organlardır.

6356

sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun

9

. maddesi uyarınca kuruluşların (sendika ve konfederasyonların) ve şubelerinin zorunlu organları sadece Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Disiplin Kurulu olarak sayılmıştır. Danışma Kurulu ise tüzükle kurulabilen ancak kanunen zorunlu tutulmayan ihtiyari bir organdır.

Adım Adım Çözüm

6356

sayılı Kanun'un

9

. maddesinde yer alan zorunlu organ düzenlemesini hatırlamak.

İlgili maddeye göre zorunlu organlar: Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ve Disiplin Kurulu'dur.

Kanun koyucu, sendikaların asgari yönetim yapısını bu dört organla sınırlandırmıştır.

Seçeneklerde verilen organları bu kanuni liste ile karşılaştırmak.

Genel Kurul, Yönetim, Denetleme ve Disiplin Kurulları listede yer alırken; Danışma Kurulu yer almamaktadır.

Zorunlu olmayan (ihtiyari) organı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Sendika Zorunlu Organları

Tahmini Süre:45s

Soru 3Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun organlara ilişkin hükümleri dikkate alındığında, sendika ve şube organlarının üye sayıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sendika şubelerinde disiplin kurulu üye sayısı en az üç, en çok dokuz üyeden oluşur.

Sendika merkez yönetim kurulu üye sayısı, tüzükte belirtilmek kaydıyla beş üyeden az olamaz.

Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması yasal zorunluluktur.

Sendika şubelerinde denetleme kurulu üye sayısı en az üç, en çok beş üyeden oluşur.

Üyelikten çıkarma kararı, yönetim kurulunun teklifi ve disiplin kurulunun onayı ile kesinleşir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika şubelerinde denetleme kurulu üye sayısı en az üç, en çok beş üyeden oluşur.

Cevap

Sendika şubelerinde denetleme kurulu üye sayısı en az üç, en çok beş üyeden oluşur.

Doğru ifade, sendika şubelerinde denetleme kurulu üye sayısının en az üç, en çok beş üyeden oluşmasıdır.

6356

sayılı Kanun'un

15

. maddesi uyarınca, şube denetleme kurulları şube genel kurulunca üyeleri arasından seçilen üç ila beş üyeden oluşur.

Adım Adım Çözüm

6356

sayılı Kanun'un

14

15

16

. maddelerindeki üye sayısı sınırlamalarını incelemek.

Sendika merkez organları için

3-9

, şube organları için

3-5

üye aralığı belirlenmiştir.

Şube ve merkez teşkilatı arasındaki sayısal farkı ayırt etmek.

Genel kurul toplantı periyodunu kontrol etmek.

Olağan genel kurulun en geç

4

yılda bir toplanması gerektiği tespit edilir.

Toplantı sıklığına ilişkin yanlış bilgiyi elemek.

Üyelikten çıkarma prosedürünü değerlendirmek.

Kararın disiplin kurulu raporuyla genel kurulca alınacağı doğrulanır.

Organ yetki dağılımını kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Sendika ve Şube Zorunlu Organlarının Üye Sayıları ve Yetki Dağılımı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca, sendika genel kurulunun görev ve yetkileri düşünüldüğünde; aşağıdakilerden hangisinin, tüzükte hüküm bulunması kaydıyla yönetim kuruluna devredilmesi mümkündür?

Sendika tüzüğünde değişiklik yapmak

Başka bir sendika ile birleşmeye veya katılmaya karar vermek

Şube açma, şubeleri birleştirme veya kapatma

Sendikanın feshine karar vermek

Konfederasyonlara üye olmaya veya üyelikten çekilmeye karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şube açma, şubeleri birleştirme veya kapatma

Cevap

Şube açma, şubeleri birleştirme veya kapatma yetkisi, tüzükte hüküm bulunması şartıyla genel kurul tarafından yönetim kuruluna devredilebilir.

Doğru seçenek, şube işlemlerine (açma, birleştirme, kapatma) ilişkin yetkidir.

6356

sayılı Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca; şube açma, şubeleri birleştirme veya kapatma yetkisi esasen genel kurula aittir, ancak genel kurul bu konularda karar almak üzere yönetim kuruluna yetki devrinde bulunabilir.

Adım Adım Çözüm

6356

sayılı Kanun'un 11. maddesinde yer alan genel kurulun görev ve yetkilerini inceleyin.

Genel kurulun; tüzük değişikliği, organ seçimi, fesih, birleşme ve şube işlemleri gibi temel yetkileri olduğu görülür.

Yetki sınırlarını belirlemek için yasal dayanağın tespit edilmesi gerekir.

Kanun maddesinde belirtilen 'yetki devri' istisnasını kontrol edin.

Madde 11/1-ç bendi, şube işlemlerinde yönetim kuruluna yetki verilebileceğini açıkça düzenlemiştir.

Hangi yetkilerin münhasır (devredilemez), hangilerinin devredilebilir olduğunu ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Sendika Genel Kurulunun Yetkileri ve Yetki Devri

Soru 5Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri dikkate alındığında; tüzüğünde aksine bir düzenleme bulunmayan ve toplam $750$ delegesi olan bir işçi sendikasında, delegelerin yazılı istemiyle olağanüstü genel kurul çağrısı yapılabilmesi ve bu toplantının ilk çağrıda hukuken geçerli bir şekilde açılabilmesi için gereken asgari delege sayıları aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Çağrı için

150

; toplantı açılışı için

376

Çağrı için

75

; toplantı açılışı için

250

Çağrı için

150

; toplantı açılışı için

250

Çağrı için

250

; toplantı açılışı için

376

Çağrı için

150

; toplantı açılışı için

188

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çağrı için $150$ ; toplantı açılışı için $376$

Cevap

Olağanüstü genel kurul çağrısı için toplam delegenin beşte biri olan

150

delegenin imzası, toplantının ilk çağrıda açılabilmesi için ise delegelerin salt çoğunluğu olan

376

delegenin katılımı gerekmektedir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 12. maddesine göre, olağanüstü genel kurulun delege istemiyle toplanabilmesi için delege tam sayısının en az beşte birinin (

1/5

) yazılı isteği şarttır; bu da

750

delege için

150

imzaya tekabül eder. Aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca genel kurulun (ilk) toplantı yeter sayısı salt çoğunluktur ve

750

sayısının salt çoğunluğu

376

delege olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü genel kurul çağrısı için gereken asgari oranı belirle.

6356

sayılı Kanun Madde

12/1

uyarınca bu oran üye veya delege tam sayısının en az beşte biridir (

1/5

Kanun, olağanüstü toplantı talebinin geçerliliği için belirli bir temsil oranını zorunlu kılar.

Toplam delege sayısı üzerinden çağrı imza sayısını hesapla.

750 \times (1/5) = 150

delege.

Verilen senaryodaki toplam delege sayısına kanuni oranı uygulayarak somut sayıya ulaşılır.

İlk genel kurul toplantısının açılabilmesi için gereken toplantı yeter sayısını (nisabı) belirle.

6356

sayılı Kanun Madde

12/2

uyarınca toplantı yeter sayısı, üye veya delege tam sayısının salt çoğunluğudur.

Genel kurulun iradesinin sakatlanmaması için toplantı başlangıcında belirli bir çoğunluğun hazır bulunması gerekir.

Toplam delege sayısı üzerinden salt çoğunluğu hesapla.

750 / 2 = 375

(yarı); salt çoğunluk yarıdan bir fazla olduğu için

375 + 1 = 376

Çift sayılarda salt çoğunluk, toplam sayının yarısından en az bir fazla olan tam sayıdır.

Anahtar Kavram

Sendika Genel Kurul Toplantı ve Karar Nisapları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca; bir sendikanın yönetim kurulu üyeliğinde herhangi bir nedenle boşalma meydana gelmesi halinde izlenmesi gereken yasal usul aşağıdakilerden hangisidir?

Boşalan üyeliğin doldurulması amacıyla en geç

30

gün içinde olağanüstü genel kurulun toplanması zorunludur.

En çok oyu alan yedek üye, yönetim kurulu kararı ile asıl üyeliğe çağrılır.

Boşalan üyelik, disiplin kurulu üyeleri arasından yönetim kurulunca seçilecek bir kişi tarafından doldurulur.

Boşalan üyelik, sendika tüzüğünde belirtilen şartları taşıyan üyeler arasından genel başkan tarafından atanır.

Yönetim kurulu üye sayısı salt çoğunluğun altına düşmedikçe yedek üye çağrılması zorunlu değildir, yönetim kurulu mevcut üyelerle devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En çok oyu alan yedek üye, yönetim kurulu kararı ile asıl üyeliğe çağrılır.

Cevap

Yönetim kurulu üyeliğinde boşalma olduğunda en çok oyu alan yedek üyenin yönetim kurulu kararı ile asıl üyeliğe çağrılması gerekmektedir.

6356

sayılı Kanun'un

9

. maddesinin

4

. fıkrasına göre, yönetim kurulu üyeliğinde herhangi bir sebeple boşalma meydana geldiğinde, genel kurulda yapılan seçimde en çok oyu alan yedek üyeden başlanarak yönetim kurulu kararı ile asıl üyeliğe çağrı yapılır. Bu usul, organın meşruiyetini korumak için tasarlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Yasal dayanağın tespiti

6356

sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun

9

. maddesi incelenmiştir.

Sendika organlarının oluşumu ve işleyişi bu madde ile düzenlenmiştir.

Yönetim kurulu boşalma usulünün analizi

Kanun'un

9/4

fıkrasına göre; boşalma durumunda en çok oyu alan yedek üyeden başlanarak yönetim kurulu kararı ile çağrı yapılacağı belirlenmiştir.

Organların sürekliliği ve demokratik meşruiyetin korunması (seçilmiş yedek üye) amaçlanmıştır.

Süre ve sonuçların değerlendirilmesi

Çağrılan yedek üyenin

30

gün içinde göreve başlaması gerektiği ve yönetim kurulunun tam sayısının yarısından aşağı düşmesi halinde ise olağanüstü genel kurula gidileceği tespit edilmiştir.

Tekil boşalmalarda yedek üye usulü, toplu boşalmalarda ise genel kurul usulü uygulanır.

Anahtar Kavram

Yönetim Kurulu Boşalma ve Yedek Üye Çağrı Usulü

İpuçları

Sendika organları seçimle oluşur ve her asıl üyenin bir yedeği bulunur.

Yönetim kurulu üye sayısı yarının altına düşmedikçe olağanüstü genel kurul toplanmasına gerek yoktur.

Boşalan yerlere sıradaki yedek üye, yönetim kurulu kararı ile davet edilir.

Daha Fazla Pratik

Yönetim kurulu üye sayısı yedekler dahil üye tam sayısının yarısından aşağı düşerse ne yapılması gerektiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 7Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca; toplam $600$ delege ile temsil edilen bir işçi sendikasının, ilk toplantıda çoğunluk sağlanamadığı için gerçekleştirilen ikinci olağan genel kurul toplantısına $240$ delege katılmıştır. Gündemdeki bir kararın (tüzükte aksine daha ağır bir hüküm bulunmadığı varsayıldığında) geçerli kabul edilebilmesi için gereken asgari olumlu oy sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

120

121

150

200

301

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $150$

Cevap

Kararın geçerli olması için gereken asgari olumlu oy sayısı

150

'dir.

6356

sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun

15

. maddesine göre; genel kurulların karar yeter sayısı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt çoğunluğudur; ancak bu sayı üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Örnekte

240

kişinin katıldığı toplantıda salt çoğunluk

121

olsa da, toplam delege sayısı olan

600

'ün dörtte biri

150

ettiği için asgari sınır olan

150

kabul oyu aranır.

Adım Adım Çözüm

Toplantı yeter sayısını (nisabını) kontrol et.

600 / 3 = 200

6356

sayılı Kanun uyarınca, ikinci toplantının yapılabilmesi için katılım delege tam sayısının üçte birinden az olamaz.

240 \geq 200

olduğu için toplantı geçerlidir.

Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.

240 / 2 + 1 = 121

Genel kurulda karar yeter sayısı kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğudur.

Kanuni alt sınır (taban) kontrolünü yap.

600 / 4 = 150

Kanun, karar yeter sayısının üye veya delege tam sayısının dörtte birinden az olamayacağını emreder.

Sonucu belirle.

\max(121, 150) = 150

Hesaplanan salt çoğunluk (

121

), kanuni alt sınırın (

150

) altında kaldığı için asgari karar nisabı

150

olarak uygulanır.

Anahtar Kavram

Genel Kurul Karar Yeter Sayısı ve Alt Sınır Kuralı

Soru 8Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca, sendika ve konfederasyonların organları ile bu organların görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Sendika ve konfederasyonların yönetim kurulu üye sayısı üçten az, on üçten fazla olamaz.

Sendika şubelerinin yönetim kurulu üye sayısı üçten az, dokuzdan fazla olamaz.

Bir kişi, aynı kuruluşa (sendika veya konfederasyon) ait birden fazla zorunlu organda aynı anda görev alamaz.

Sendika tüzüğünde belirtilmek kaydıyla kurulan ihtiyari organlara, zorunlu organların görev ve yetkileri devredilebilir.

Denetleme ve disiplin kurullarının üye sayıları; üçten az, dokuzdan fazla olamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika tüzüğünde belirtilmek kaydıyla kurulan ihtiyari organlara, zorunlu organların görev ve yetkileri devredilebilir.

Cevap

Sendika tüzüğüyle oluşturulan ihtiyari organlara zorunlu organların görev ve yetkilerinin devredilebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap, ihtiyari organlara yetki devredilebileceğini iddia eden seçenektir.

6356

sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun

9

. maddesinin

4

. fıkrasına göre; tüzükte belirtilmek kaydıyla zorunlu organlar dışında başka organlar kurulabilir ancak bu organlara zorunlu organların görev ve yetkileri devredilemez.

Adım Adım Çözüm

6356

sayılı Kanun'un

9

. maddesindeki organ yapılarını incelemek.

Sendika ve konfederasyonların zorunlu organlarının (Genel Kurul, Yönetim, Denetleme, Disiplin) üye alt ve üst sınırları belirlenmiştir.

Zorunlu organların sayısal ve yapısal sınırlarını tespit etmek için gereklidir.

Zorunlu organlar ile ihtiyari organlar arasındaki yetki ilişkisini değerlendirmek.

Tüzükle ihtiyari organlar kurulabilmesine rağmen, Kanun bu organlara zorunlu organ yetkilerinin devrini yasaklamıştır.

Sendika demokrasisi ve hukuki hiyerarşinin korunması amacıyla bu yasak getirilmiştir.

Uyuşmazlık içeren seçeneği belirlemek.

İhtiyari organlara yetki devrinin mümkün olduğunu savunan seçenek Kanun'un amir hükmüne aykırıdır.

Kanun'un açık hükmüyle çelişen hatalı bilgiyi ayıklamak.

Anahtar Kavram

Zorunlu organların yetkilerinin devredilemezliği ilkesi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 9Soru →

$6356$ sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre, sendika veya şube yönetim kurulunun, genel kurul üyelerinin veya delegelerinin yazılı talebi üzerine genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırma zorunluluğu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üye veya delegelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine yönetim kurulu, genel kurulu

60