Soru

Zorluk: Çok zorAnayasa Mahkemesi: Kuruluşu ve Üye Seçimi

1982 Anayasası’nın "Anayasa Mahkemesinin kuruluşu" başlıklı 146. maddesinde düzenlenen üye seçim usulü, aday gösterme süreçleri ve kontenjanlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden gizli oylamayla seçer.
  2. B
    Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterilecek üçer aday içinden seçer.
  3. C
    Yükseköğretim Kurulunun, kendi üyesi olmayan hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği adaylar içinden seçilecek üç üyenin en az ikisinin hukukçu olması zorunludur.
  4. Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf adli ve idari yargı hâkim ve savcıları ile raportörler arasından seçeceği dört üyeyi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun göstereceği üçer aday arasından belirler.Cevap
  5. E
    Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Başkanvekilleri, Mahkeme Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla dört yıl için seçilirler ve süresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Cevap

Cumhurbaşkanının doğrudan seçtiği dört üyenin Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından aday gösterilmesi gerektiğini belirten ifade yanlıştır; bu üyeler doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Doğru cevap olan ifadede yer alan hata, Cumhurbaşkanı'nın seçtiği dört üye (üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, 1. sınıf hâkim/savcılar ve raportörler) için Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) aday göstermesidir. Anayasa'nın 146. maddesine göre Cumhurbaşkanı bu dört üyeyi herhangi bir kurumun (Yargıtay, Danıştay veya YÖK'te olduğu gibi) aday listesine bağlı kalmadan doğrudan doğruya seçer.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesinin üye tam sayısını ve seçen makamları belirle.
Toplam 15 üye; 3'ü TBMM, 12'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasal kontenjan dağılımını analiz etmek için ilk adımdır.
2
TBMM ve Cumhurbaşkanı'nın seçim yaptığı kaynakları ve aday gösterme usullerini kontrol et.
TBMM: Sayıştay (2) ve Barolar (1). Cumhurbaşkanı: Yargıtay (3), Danıştay (2), YÖK (3) ve doğrudan seçim (4).
Hangi üyelerin aday listesi üzerinden, hangilerinin doğrudan seçildiğini ayırt etmek gerekir.
3
Cumhurbaşkanı'nın doğrudan seçtiği 4 üyenin niteliklerini ve sürecini incele.
Bu 4 üye; üst kademe yöneticileri, avukatlar, 1. sınıf hâkim/savcılar ve raportörler arasından seçilir; ancak HSK aday listesi sunmaz.
Yanlış olan idari basamağı (HSK'nın dahil edilmesi) tespit etmek için kritik bir teknik bilgidir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde Aday Gösterme ve Doğrudan Seçim Ayrımı

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12'sini Cumhurbaşkanı seçer ancak bu 12 üyenin tamamı aday listeleri üzerinden seçilmez.
2
Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve YÖK'ten gelen üyeleri adaylar arasından seçerken, kalan 4 üyeyi belirli kriterleri sağlayanlar arasından doğrudan atar.
3
Anayasa Mahkemesi'ne aday gösterme yetkisi olan kurumlar arasında Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yer almamaktadır; bu kurul ile yüksek mahkeme seçim süreçlerini karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyeliğinin sona ermesi hallerini ve üyelerin kaç yıl için seçildiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla