Examkin

Soru

Zorluk: ZorParagrafta Yapı ve Akış

(I) Osmanlı Devleti'nde kahvehaneler, 16. yüzyıldan itibaren toplumsal hayatın kalbinin attığı, "mekteb-i irfan" olarak adlandırılan sivil birer akademi kimliği kazanmıştır. (II) Okuma yazma bilmeyenlerin bile halk hikâyeleri, meddah gösterileri ve gazete okumaları yoluyla bilgi edindiği bu mekânlar, toplumsal bir eğitim işlevi görmüştür. (III) Dönemin siyasi otoriteleri, bu denetimsiz sosyalleşme alanlarını zaman zaman birer tehdit olarak algılamış ve kahve tüketimini yasaklama yoluna gitmiştir. (IV) Özellikle şairlerin ve sanatçıların uğrak noktası olan bu ortamlar, sözlü kültürün zenginleşmesine ve yeni edebî türlerin halka ulaşmasına zemin hazırlamıştır. (V) Bu yönüyle kahvehaneler, resmî eğitim kurumlarının dışında kalan halkın entelektüel ihtiyaçlarını karşılayan alternatif birer okul niteliğindedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. IIICevap
  4. D
    IV
  5. E
    V

Cevap

Parçadaki üçüncü cümle düşüncenin akışını bozmaktadır.
Paragrafın genelinde kahvehanelerin sosyokültürel işlevleri, birer okul gibi halkı eğitmesi ve kültürel etkileşimi artırması ele alınmaktadır. Birinci, ikinci, dördüncü ve beşinci cümleler bu temayı desteklerken; üçüncü cümle kahvehanelerin siyasi otoritelerce bir tehdit görülüp yasaklanmasından bahsetmektedir. Bu bakış açısı değişikliği, metnin odak noktasını kaydırdığı için akışı bozmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın ana temasını belirleyin.
Paragraf, Osmanlı kahvehanelerinin "mekteb-i irfan" (bilgi/kültür okulu) olma özelliğini ve halk eğitimindeki rolünü anlatmaktadır.
Akışı bozan cümleyi bulmak için önce yazarın hangi temel düşünce etrafında örgü kurduğunu anlamak gerekir.
2
Cümleler arasındaki anlamsal ve yapısal köprüleri inceleyin.
Birinci, ikinci, dördüncü ve beşinci cümleler; "akademi", "eğitim işlevi", "kültürel zenginleşme" ve "alternatif okul" kavramlarıyla birbirine sıkıca bağlıdır.
Düşüncenin akışı, ortak anahtar kelimeler ve kavramsal devamlılık ile sağlanır.
3
Konu sapmasını tespit edin.
Üçüncü cümlede konu birdenbire "siyasi otoritelerin bakış açısı ve yasaklara" kaymıştır.
Aynı genel konudan (kahvehane) bahsetse de, bakış açısının (fonksiyondan siyasete) değişmesi akışı bozar.

Anahtar Kavram

Paragrafta Konu ve Bakış Açısı Bütünlüğü

İpuçları

1
Paragrafın kahvehanelerin 'yararlarına' mı yoksa 'tarihsel sorunlarına' mı odaklandığına dikkat edin.
2
Cümleler arasındaki geçiş ifadelerine bakın: 'bu mekânlar', 'bu ortamlar', 'bu yönüyle' gibi ifadeler hangi cümleleri birbirine bağlıyor?
3
Üçüncü cümleyi paragraftan çıkardığınızda, ikinci cümleden dördüncü cümleye geçişin çok daha pürüzsüz olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Akışı bozan cümle sorularında, seçeneklerdeki cümlelerin sadece konusuna değil, o konuyu hangi yönden (olumlu/olumsuz, işlevsel/tarihsel vb.) ele aldığına odaklanmak sizi doğru sonuca ulaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Paragrafta Yapı ve Akış

Bu konudan daha fazla soru