Soru

Zorluk: OrtaSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Yeni Türk Devleti’nde 2929 Ekim 19231923 tarihinde Cumhuriyet’in ilan edilmesine giden süreçte yaşanan ve siyasi tarihe "Ekim Bunalımı" olarak geçen hükümet krizinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Meclis hükümeti sisteminde icra vekillerinin meclis tarafından tek tek seçilmesinin hükümet kurulmasını zorlaştırmasıCevap
  2. B
    Saltanatın kaldırılmasına rağmen halifenin devlet başkanı gibi hareket ederek meclis çalışmalarına müdahale etmesi
  3. C
    Ordunun siyasetten ayrılmasına yönelik düzenlemelerin meclis içerisinde büyük bir muhalefet dalgası başlatması
  4. D
    Çok partili siyasal yaşama geçiş denemeleri sırasında siyasi partiler arasında hükümet programı konusunda uzlaşma sağlanamaması
  5. E
    Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Musul meselesi nedeniyle İngiltere ile savaşın eşiğine gelinmesi

Cevap

Ekim Bunalımı'nın temel nedeni, meclis hükümeti sisteminde bakanların tek tek meclis tarafından seçilmesinin yarattığı yürütme kilitlenmesidir.
Ekim Bunalımı, Birinci ve İkinci TBMM dönemlerinde uygulanan meclis hükümeti sisteminin bir sonucudur. Bu sistemde bakanlar meclis tarafından tek tek seçildiği için uyumlu bir ekip kurmak zorlaşmış ve hükümet istifa ettiğinde yenisi oluşturulamamıştır. Bu durum, Cumhuriyet'in ilan edilerek kabine sistemine (Başbakan'ın bakanlarını seçtiği sistem) geçilmesinin en önemli teknik gerekçesini oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin hükümet sistemini analiz etme
19211921 Anayasası uyarınca uygulanan Meclis Hükümeti Sistemi'nde, Bakanlar Kurulu'nun (İcra Vekilleri Heyeti) her bir üyesinin meclis genel kurulu tarafından oylanarak seçildiği belirlenir.
Hükümet krizinin kaynağını anlamak için mevcut anayasal sistemin çalışma mekanizmasını bilmek gerekir.
2
Ekim Bunalımı'nın teknik sebebini belirleme
Ali Fethi Okyar Bey'in istifasından sonra yeni bir hükümetin kurulamaması, sistemin artık işleyemediğini (yürütmenin tıkandığını) göstermiştir.
Meclis içindeki farklı grupların her bir bakan için uzlaşamaması, devletin yönetilemez hale gelmesine neden olmuştur.
3
Siyasi çözümü değerlendirme
Bu krizi aşmak ve yürütmeyi güçlendirmek için Cumhuriyet ilan edilmiş ve "Kabine Sistemi"ne geçilmiştir.
Cumhuriyet'in ilanı sadece bir rejim değişikliği değil, aynı zamanda idari bir tıkanıklığın çözümüdür.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi'nden Kabine Sistemi'ne geçiş
Tahmini Süre:55s
Bu soruyu puanla