Soru

Zorluk: OrtaHukuk Sistemi

Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi şer'i ve örfi hukuk olarak iki temel kaynağa dayanırdı. Bu sistemin merkez teşkilatındaki işleyişinde, İlmiye sınıfına mensup olup Divan-ı Hümayun'da şer'i ve örfi hukuka dair davalara bakan, ayrıca taşradaki kadıların atama ve tayinlerinden sorumlu olan görevli ile devlet işlerinin şer'i hukuka uygunluğu noktasında görüş (fetva) bildiren makam aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

  1. Kazasker - ŞeyhülislamCevap
  2. B
    Nişancı - Kazasker
  3. C
    Defterdar - Şeyhülislam
  4. D
    Kazasker - Sadrazam
  5. E
    Reisülküttab - Nişancı

Cevap

Osmanlı hukuk sisteminde kadı atamalarından Kazasker sorumlu iken, hukuki uygunluk görüşü (fetva) Şeyhülislam tarafından verilir.
Osmanlı hukuk sisteminde 'kaza' (yargı) ve 'ifta' (fetva) fonksiyonları birbirinden ayrılmıştır. Kazasker, askeri sınıfa ve halka dair davalara bakan, aynı zamanda kadı ve müderrislerin atama (arz) ve terfi işlemlerini gerçekleştiren 'kaza' makamının başıdır. Şeyhülislam ise alınan kararların İslam hukukuna uygunluğunu tasdik eden 'fetva' makamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı ve atama yetkisini belirleme
Kazasker
Divan-ı Hümayun'da adalet işlerini yürüten ve İlmiye sınıfının atama işlemlerinden sorumlu olan yetkili Kazasker'dir.
2
Fetva ve dinî uygunluk makamını belirleme
Şeyhülislam
Devlet kararlarının şer'i hukuka uygunluğunu denetleyen (ifta yetkisi) ve fetva veren makam Şeyhülislamlık'tır.
3
Sınıf ve görev eşleştirmesini kontrol etme
Kazasker - Şeyhülislam
Her iki görevli de İlmiye sınıfının en üst düzey temsilcileridir ve fonksiyonel olarak yargı/atama ile fetva alanlarında ayrılırlar.

Anahtar Kavram

Osmanlı Hukukunda İfta (Fetva) ve Kaza (Yargı) Ayrımı

İpuçları

1
Her iki görevlinin de İlmiye (bilim/din/hukuk) sınıfına mensup olduğunu ve Divan-ı Hümayun'da bu sınıfı temsil ettiklerini hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nde kadıların sadece yargı değil, aynı zamanda idari (belediye, noterlik) görevlerini de inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla