Soru

Zorluk: OrtaHukuk Sistemi

Osmanlı Devleti'nde hukuk sisteminin merkez teşkilatında, kadıların atama ve denetiminden sorumlu olan makam; mahkeme kayıtlarını içeren şer'iyye sicilleri ile askeri sınıfın miras kayıtlarını içeren tereke defterleri üzerinde de nihai denetim yetkisine sahipti. Ayrıca bu makam, Divan-ı Hümayun'daki yargılama süreçlerini yürütürken gerektiğinde şeyhülislamdan fetva alarak hareket ederdi.

Buna göre; Divan-ı Hümayun'da protokol bakımından Rumeli olanı Anadolu olanından daha üstün sayılan ve yargı sisteminin en üst düzey yöneticisi olan bu görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Nişancı
  2. KazaskerCevap
  3. C
    Şeyhülislam
  4. D
    Defterdar
  5. E
    Kaptan-ı Derya

Cevap

Divan-ı Hümayun'da yargı işlerinden sorumlu olan, kadı atamalarını gerçekleştiren ve askeri sınıfın miras işlerini denetleyen görevli Kazaskerdir.
Kazasker, Osmanlı hukuk sisteminin en üst düzey yöneticisidir. Hem kadı ve müderrislerin atama/terfi (kadı askeri) işlerinden sorumludur hem de askeri sınıfın miras uyuşmazlıklarını (tereke) çözer. Divan'da iki kazasker bulunur ve Rumeli Kazaskeri, Anadolu Kazaskeri'nden kıdemce üstündür.

Adım Adım Çözüm

1
Görevin niteliğini ve idari sınıfını belirlemek
Kadı ataması, yargılama ve miras denetimi 'Kaza' yetkisine girer ve İlmiye sınıfının uzmanlık alanıdır.
Osmanlı'da hukuk ve eğitim işleri İlmiye sınıfı tarafından yürütülür.
2
Divan üyeleri arasındaki ayrımı yapmak
Şeyhülislam fetva (ifta) makamıdır; Kazasker ise yargı (kaza) makamıdır.
Kazasker adli süreçlerin idari ve icrai başıdır, Şeyhülislam ise dini-hukuki danışma makamıdır.
3
Protokol ve teşkilatlanma bilgisini doğrulamak
Kazaskerlik makamı Rumeli ve Anadolu olarak ikiye ayrılmıştır; Rumeli Kazaskeri protokolde daha öndedir.
Osmanlı devlet geleneğinde Rumeli toprakları her zaman merkez ve öncelikli kabul edilmiştir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Hukukunda Kaza ve İfta Ayrımı

İpuçları

1
Bu görevli İlmiye sınıfının Divan'daki en yetkili ismidir.
2
Görevi adıyla müsemmadır; hem kadıların (yargı) hem de askerlerin (miras) işlerine bakar.
3
Rumeli ve Anadolu olarak ikiye ayrılan, kadı ataması yapan bu görevli Kazaskerdir.

Daha Fazla Pratik

Kazasker ve Şeyhülislam'ın görevlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aralarındaki 'icra' ve 'görüş' farkını netleştirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla