Soru

Zorluk: OrtaUygur Devleti

İslamiyet öncesi Türk devletlerinin genel özellikleri ile Uygur Devleti'nin özellikleri karşılaştırıldığında bazı temel farklar ortaya çıkmaktadır:

ÖzellikHun ve Köktürk DevletleriUygur Devleti
Yaşam BiçimiKonar-GöçerYerleşik Hayat
Dini İnanışGök Tanrı İnancıManiheizm ve Budizm
Sanat AnlayışıTaşınabilir Eserler?

Bu tabloya göre, Uygurların sanat anlayışındaki değişimi yansıtan soru işareti (?) yerine aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A
    Kurgan adı verilen mezar yapıları
  2. B
    Hayvan üslubu ile süslenmiş madeni eşyalar
  3. Fresko (duvar resmi) ve kalıcı mimari eserlerCevap
  4. D
    Balbal adı verilen mezar taşları
  5. E
    Dokuma halı ve kilim örnekleri

Cevap

Fresko (duvar resmi) ve kalıcı mimari eserler seçeneği doğrudur çünkü Uygurlar yerleşik hayata geçerek kalıcı yapılar (tapınak, saray) inşa etmiş ve bu yapıların duvarlarını süslemişlerdir.
Doğru cevap olan duvar resimleri ve kalıcı mimari eserler, yerleşik hayatın doğal bir sonucudur. Uygurlar Maniheizm ve Budizm'i benimseyerek şehirler kurmuş (balık), kalıcı tapınaklar inşa etmiş ve bu tapınakların duvarlarını 'fresko' adı verilen resimlerle süsleyerek Türk sanatında bir dönüşüm başlatmışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki verileri analiz etme
Hun ve Köktürklerin konar-göçer, Uygurların ise yerleşik hayatta olduğu tespit edilir.
Yaşam tarzı, o toplumun sanat ve mimari anlayışını doğrudan şekillendiren temel unsurdur.
2
Yaşam tarzı ile sanat arasındaki ilişkiyi kurma
Konar-göçerlerde sanatın taşınabilir (deri, kilim, küçük madenler), yerleşik hayatta ise taşınamaz (mimari, duvar resmi) olduğu kavranır.
Yerleşik hayat, kalıcı mekanların ve bu mekanlara bağlı sanat dallarının oluşmasına imkan tanır.
3
Uygurlara özgü sanatsal yenilikleri belirleme
Fresko ve tapınak mimarisinin Uygurlar ile Türk sanatına girdiğini doğrula.
Maniheizm inancı için inşa edilen tapınaklar (Stupa), Türk mimarisinin ilk kalıcı örneklerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Yerleşik Hayatın Sanat ve Mimariye Etkisi

İpuçları

1
Konar-göçer toplumlarda sanat eserlerinin kolayca taşınabilir olması gerekirken, yerleşik toplumlarda sabit yapılar ön plana çıkar.
2
Uygurlar Maniheizm dinini kabul ettikten sonra savaşçı özelliklerini kaybetmiş ve tarım ile mimariye yönelmişlerdir.
3
Tapınak duvarlarını süsleyen resimler (fresko) ve matbaanın kullanımıyla gelişen kütüphane kültürü Uygurların en belirgin yeniliklerindendir.

Daha Fazla Pratik

Uygurların Maniheizm inancıyla değişen beslenme alışkanlıklarının tarımsal faaliyetler ve yerleşik hukuk kuralları üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla