Examkin

Soru

Zorluk: ZorSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

11 Kasım 19221922'de saltanatın kaldırılmasından Cumhuriyetin ilanına kadar geçen süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), "Meclis Hükümeti Sistemi" ile yönetilmiştir. Ancak bu sistemde bakanların meclis tarafından tek tek seçilmesi, hükümetin kurulmasını zorlaştırmış ve Ekim 19231923'te bir "Hükümet Bunalımı"na (Ekim Bunalımı) yol açmıştır.

Bu siyasi tıkanıklığı aşmak ve yürütme erkini daha işlevsel hale getirmek amacıyla 2929 Ekim 19231923'te yapılan anayasa değişikliğinin getirdiği en temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilerek Başbakanlık makamının ve yürütme sorumluluğunun netleştirilmesiCevap
  2. B
    Güçler birliği ilkesinden tamamen vazgeçilerek, yasama ve yürütme organlarının birbirinden kesin çizgilerle ayrılması
  3. C
    Cumhurbaşkanına, meclisin kararlarını veto etme ve meclisi feshetme gibi geniş denetim yetkilerinin verilmesi
  4. D
    Halifelik makamının devlet başkanlığı yetkileriyle donatılarak yürütmedeki belirsizliğin giderilmesi
  5. E
    Seçimlerin iki dereceli sistemden tek dereceli sisteme geçirilerek meclis üzerindeki halk denetiminin artırılması

Cevap

Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçilerek Başbakanlık makamının ve yürütme sorumluluğunun netleştirilmesi
Meclis hükümeti sisteminde meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır ve her bakan meclis tarafından tek tek oylanarak seçilir. Bu durum görüş ayrılıkları çıktığında hükümetin kurulmasını imkansız hale getirir. 2929 Ekim 19231923'te Cumhuriyetin ilanıyla geçilen Kabine Sistemi'nde ise Cumhurbaşkanı bir Başbakan atar, Başbakan da bakanlarını seçerek bir liste halinde meclisin güvenoyuna sunar. Bu düzenleme, Ekim 19231923'te yaşanan hükümet krizini çözen ve yürütmeyi hızlandıran temel mekanizmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Problem Tespiti
Saltanatın kaldırılmasıyla oluşan devlet başkanlığı boşluğu ve Meclis Hükümeti Sistemi'nin bakan seçimindeki hantallığı.
Siyasi tıkanıklığın kaynağını anlamak için mevcut sistemin eksikliklerini belirlemek gerekir.
2
Krizin Analizi
Ekim 19231923'te Ali Fethi Bey hükümetinin istifası sonrası yeni hükümetin seçilememesi (Ekim Bunalımı).
Hangi olayın anayasal değişikliği zorunlu kıldığını tespit etmek gerekir.
3
Çözümün Belirlenmesi
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Kabine Sistemi'ne geçilmesi; Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlar Kurulu yapısının oluşturulması.
Kabine sistemi, bakanların bir liste halinde atanmasıyla hükümet kurma sürecini hızlandırmış ve devlet başkanlığı sorununu çözmüştür.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ile Kabine Sistemi arasındaki yapısal fark ve bunun siyasi sonuçları.

İpuçları

1
Ekim 19231923'teki bunalımın nedeninin hükümetin kurulamaması olduğunu hatırlayın.
2
Meclis hükümeti sisteminde bakanların tek tek seçilmesinin yarattığı karmaşayı düşünün.
3
Bakanların bir başbakan tarafından belirlendiği modern sisteme verilen ismi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhuriyetin ilanı ile çözülen 'Rejim', 'Devlet Başkanlığı' ve 'Hükümet Bunalımı' sorunlarının birbirleriyle ilişkisini kronolojik olarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru