Türkçede birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- Yemekte ikram etmek için pazardan taze semiz otu ve yoğurt almayı unutmayın.Cevap
- BKışlık hazırlıklar kapsamında toplanan yeşilbiberler, iplere dizilerek kurumaya bırakıldı.
- COkyanusun serin sularında aniden beliren köpek balığı, teknedekilerde kısa süreli bir heyecan yarattı.
- DYoğun iş temposunda dinlenmeye vakit bulamayan mimar, sunum tarihini tamamen fark etti.
- EYağmurun ardından gökyüzünde beliren gökkuşağı, şehrin manzarasını adeta bir tabloya dönüştürdü.
Cevap
İçinde 'semiz otu' ifadesi geçen seçenek yanlıştır; çünkü bu kelime TDK kurallarına göre bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap, içinde 'semiz otu' ifadesi bulunan cümledir. Türk Dil Kurumu'na göre; birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan bitki adları (çörek otu, ada çayı vb.) ayrı yazılırken; 'semizotu' ve 'dereotu' bu kuralın dışındadır ve kalıplaşmış oldukları için bitişik yazılmalıdırlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Birleşik Kelimelerde Kalıplaşma ve İstisnalar
İpuçları
1
Cümlelerdeki bitki ve hayvan adlarına, özellikle de renk bildiren veya 'otu' ile bitenlere dikkat edin.
2
TDK'nin bitki adları konusundaki genel kuralı 'ikinci kelime anlamını koruyorsa ayrı yaz' şeklindedir; ancak 'dere' ve 'semiz' ile başlayanlarda bir istisna vardır.
3
Dereotu ve semizotu bitişik, çörek otu ve ada çayı ayrı yazılır.
Daha Fazla Pratik
TDK'nin güncel listesinde yer alan 'yeşil zeytin' ve 'kuru fasulye' gibi ayrı yazılan yeni örnekleri inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Kelimeleri şu şekilde gruplayarak hafızanızda tutabilirsiniz: Renk + Bitki = Bitişik (Karadut, Yeşilbiber); Hayvan + Balık = Ayrı (Köpek balığı, Kılıç balığı); İstisna Otlar = Bitişik (Dereotu, Semizotu).
Tahmini Süre:2m 0s