Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler; şayet somut olarak yer bildiriyorsa ayrı, somut olarak yer bildirmiyor ve soyut bir anlam taşıyorsa bitişik yazılır.
Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- Aİşten çıktıktan sonra akşamüstü arkadaşlarıyla kısa bir kahve molası verdi.
- BPsikologlar, rüyaların bilinçaltı dünyamızın bir yansıması olduğunu savunur.
- CTıp fakültesinde bugün böbrek üstü bezlerinin çalışma sistemi anlatıldı.
- Şirket, kriz dönemini atlatmak için olağan üstü önlemler almayı kararlaştırdı.Cevap
- EBelgesel ekibi, Marmara Denizi’ndeki su altı yaşamını görüntülemeyi başardı.
Cevap
Şirketin kriz döneminde aldığı tedbirleri anlatan cümlede geçen 'olağanüstü' kelimesi, somut bir yer bildirmeyip soyut bir durum ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap, kriz dönemindeki önlemlerden bahseden seçenektir. 'Olağanüstü' kelimesi, bir şeyin fiziksel olarak üstünü değil, alışılmışın dışındaki bir durumu (soyut anlam) ifade eder. TDK kurallarına göre bu tür soyut anlam kazanan kelimeler bitişik yazılmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı
İpuçları
1
Cümlelerdeki 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçek anlamda (fiziksel olarak) bir yer gösterip göstermediğine bakın.
2
Eğer sözcük bir nesnenin altını veya üstünü işaret ediyorsa ayrı; zaman veya durum gibi soyut bir kavramı karşılıyorsa bitişik yazılır.
3
'Olağanüstü' kelimesi alışılmışın dışında demektir; gökyüzü gibi somut bir yerin üstünü kastetmez.
Daha Fazla Pratik
Benzer şekilde 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin (yurt içi, hafta içi, sıra dışı vb.) her zaman ayrı yazıldığını tekrar edebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Yer Bildirimi Testi: 'Elimi masanın altına koydum' cümlesindeki 'masanın altı' gibi elinizle gösterebileceğiniz somut bir yer mi var, yoksa 'suçüstü' gibi gösterilemeyen bir durum mu var? Gösterilebiliyorsa ayrı, gösterilemiyorsa bitişik.
Tahmini Süre:1m 15s