Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu, 36∘−42∘36^\circ-42^\circ Kuzey paralelleri ile 26∘−45∘26^\circ-45^\circ Doğu meridyenleri arasındadır. Günümüzde Türkiye, tüm yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu meridyeninin yerel saatini ulusal (ortak) saat olarak kullanmaktadır.

Bu koordinat sınırları ve saat uygulaması dikkate alındığında, Türkiye sınırları içerisindeki herhangi bir coğrafi merkezde aşağıdaki durumlardan hangisinin yaşanması matematiksel olarak kesinlikle imkânsızdır?

  1. Güneş gün içinde ufuk düzleminde ulaşabileceği en yüksek noktaya geldiğinde, kullanılan ulusal saatin 11:40'ı göstermesiCevap
  2. B
    Dağların bakı yönü güney olmasına rağmen, kuzeye bakan yamaçlardaki ortalama sıcaklığın güneye bakan yamaçlardan daha yüksek olması
  3. C
    21 Aralık tarihinde yatay düzleme dikilen bir cismin öğle vaktindeki gölge boyunun, cismin kendi boyundan daha uzun ölçülmesi
  4. D
    21 Haziran tarihinde yatay düzleme düşen güneş ışınlarının geliş açısının 70∘70^\circ'yi aşması
  5. E
    21 Mart ekinoksunda, en batıdaki uç noktada güneş yeni doğarken, en doğudaki uç noktada yerel saatin 07:16'yı göstermesi

Cevap

Güneşin gün içinde en yüksek noktaya geldiği an, ulusal saatin 11:40'ı göstermesi matematiksel olarak Türkiye'de imkânsızdır.
Güneş ufuk düzleminde en tepeye ulaştığında yerel saat 12:00'dir. Türkiye'de kullanılan ulusal (ortak) saat ise 45∘45^\circ Doğu meridyeninin yerel saatidir. Eğer bir merkezde yerel saat 12:00 iken koldaki ulusal saat 11:40'ı gösteriyorsa, o merkezin yerel saati Iğdır'ın yerel saatinden 20 dakika daha ileri demektir. 20 dakikalık fark, 5∘5^\circ'lik bir boylam farkına eşittir (20÷4=520 \div 4 = 5). Bu durumda merkezin 50∘50^\circ Doğu meridyeninde yer alması gerekir. Ancak Türkiye'nin en doğusu 45∘45^\circ Doğu meridyeninde son bulur. Bu sebeple Türkiye sınırları içindeki herhangi bir yerde bu durumun yaşanması matematiksel olarak imkânsızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Güneşin en yüksek noktada olduğu anın ne anlama geldiğini tanımla.
Güneşin ufuk düzleminde ulaşabileceği en yüksek nokta (öğle vakti), o merkezin yerel saatiyle tam 12:00'dir.
Yerel saat kavramı doğrudan güneşin ufuktaki konumuna göre belirlenir.
2
Ulusal saatin referans meridyenini belirle.
Türkiye tüm yıl boyunca 45∘45^\circ Doğu boylamının (Iğdır) yerel saatini ulusal saat (ortak saat) olarak kullanır.
Ulusal saat uygulaması, GMT+3 (UTC+3) dilimine sabitlenmiştir.
3
Soruda verilen saat verilerini matematiksel olarak kıyasla.
Yerel saat 12:00 iken ulusal saat 11:40 ise; yerel saat, ulusal saatten 20 dakika daha ileridedir.
Doğuda yerel saat her zaman daha ileridir.
4
Bu merkezin boylamını hesapla.
Zaman farkı 20 dakika ÷\div 4 dakika = 5∘5^\circ boylam farkı demektir. Ulusal saat referansından (45∘45^\circ Doğu) 5∘5^\circ daha doğuda olmalıdır (45∘+5∘=50∘45^\circ + 5^\circ = 50^\circ Doğu).
İki meridyen arası zaman farkı ardışık olarak 4 dakikadır.
5
Bulunan boylamın Türkiye sınırlarında olup olmadığını kontrol et.
Türkiye'nin en doğusu 45∘45^\circ Doğu meridyenidir. 50∘50^\circ Doğu meridyeni Türkiye sınırlarının dışındadır.
Türkiye'nin matematik konumu kısıtlamaları dışına çıkılmıştır.

Anahtar Kavram

Yerel Saat ve Ulusal Saat Hesaplamaları ile Sınır Koordinatları

İpuçları

1
Güneşin en tepe noktaya geldiği an, yerel saatin tam olarak 12:00 olduğu andır.
2
Türkiye'nin tüm yıl boyunca kullandığı ulusal saat, en doğumuzdaki 45∘45^\circ Doğu meridyeninin (Iğdır) yerel saatidir.
3
Yerel saati (12:00), ulusal saatten (11:40) daha ileri olan bir yer, ulusal saatin belirlendiği 45∘45^\circ Doğu boylamından daha doğuda yer almak zorundadır. Türkiye sınırları içinde 45∘45^\circ Doğu'dan daha doğuda bir yer var mıdır?

Daha Fazla Pratik

Özel konumun matematik konuma baskın geldiği (çeliştiği) 'enlem-sıcaklık' kuralı istisnaları üzerine bolca örnek çözünüz.

Alternatif Yöntem

Zaman farkını saat yönünde düşünebilirsiniz: Türkiye'deki herhangi bir merkezin yerel saati, Türkiye'nin ulusal saatinden (Iğdır'dan) ya daha geridedir ya da Iğdır'daysanız tam aynıdır. Türkiye'de hiçbir yerin yerel saati, ulusal saatimizi geçemez. Seçeneklerde yerel saatin (12:00), ulusal saatten (11:40) ileri olduğu tek bir durum vardır ve bu direkt imkânsızdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'nin Matematik Konumu ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru