Soru

Zorluk: ZorSözcükte Anlam

Modern kamu yönetiminde liyakat ilkesinin uygulanması; adayların teknik becerilerinin ve geçmiş başarılarının, her türlü siyasi veya kişisel mülahazanın üzerinde gözetilmesini zorunlu kılar.

Bu cümledeki "gözetmek" sözcüğünün anlamca karşılığı aşağıdakilerin hangisinde vardır?

  1. A
    Şirket yönetimi, ekonomik kriz döneminde uzun yıllar kuruma emek vermiş fedakâr çalışanlarının haklarını sonuna kadar gözetmiştir.
  2. Yeni imar planları oluşturulurken bölgenin tarihi dokusunun ve mimari mirasının mutlaka gözetilmesi, kent kimliğinin korunması açısından kritiktir.Cevap
  3. C
    Gümrük muhafaza memurları, limana yanaşan şüpheli gemiyi ve çevresindeki hareketliliği dürbünle saatlerce titizlikle gözetti.
  4. D
    Mali tabloların bütçe disiplinine uygun olup olmadığı, Sayıştay denetçileri tarafından her yıl düzenli olarak gözetilmektedir.
  5. E
    Tecrübeli bir bürokrat olan daire başkanı, liyakati düşük olsa da eski mesai arkadaşlarını terfi listelerinde her fırsatta gözetirdi.

Cevap

Doğru cevap, bölgenin tarihi dokusunun dikkate alınması gerektiğini belirten seçenektir.
Kök cümlede 'gözetmek' fiili, bir değerlendirme sürecinde belirli unsurları (teknik beceri vb.) diğer unsurların (siyasi görüş vb.) önünde tutmak, onları temel ölçüt olarak kabul etmek ve dikkate almak anlamında kullanılmıştır. Tarihi dokunun imar planlarında dikkate alınması gerektiğini belirten ifade, bu 'dikkate alma ve öncelik verme' işlevini birebir karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kök cümledeki 'gözetmek' sözcüğünün bağlamını analiz et.
Liyakat sisteminde adayların becerilerinin 'öncelik olarak ele alınması' veya 'dikkate alınması' anlamında kullanıldığı belirlendi.
Sözcük, bir seçim veya karar sürecinde hangi kriterin baskın geleceğini ifade etmektedir.
2
Seçeneklerdeki kullanım amaçlarını tek tek incele.
Tarihi dokunun korunmasıyla ilgili cümlede sözcüğün 'planlama yapılırken dikkate alınması gereken bir değer' olarak kullanıldığı görüldü.
Bu kullanım, kök cümledeki 'kriter olarak öncelik verme' anlamıyla tam olarak örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Çok Anlamlılık ve Bağlamsal Anlam

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine 'dikkate almak' veya 'öncelik vermek' ifadelerini getirerek cümlenin anlam bütünlüğünü kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla