Soru

Zorluk: OrtaBirleşik Kelimelerin Yazımı

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar, hem anlam kaymaları hem de kelimelerin yapısal özelliklerine göre belirlenmektedir. Bu kurallara uyulmaması resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde ciddi bir anlatım bozukluğuna veya imla hatasına yol açabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir imla yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Gelişen teknolojiyle birlikte iş dünyasında pek çok yeni uzmanlık alanı ortaya çıkmıştır.
  2. B
    Kütüphanelerde yapılan araştırmalar, tarihin tozlu sayfalarında kalmış birçok gerçeği gün yüzüne çıkarıyor.
  3. C
    Gelecek nesillere daha yaşanabilir bir dünya bırakmak için hiçbir fedakarlıktan kaçınılmamalıdır.
  4. Kamu kurumları, personelinin mesleki gelişimini desteklemek amacıyla yurtdışındaki eğitim programlarına katılımını teşvik etmektedir.Cevap
  5. E
    Yatırım planları yapılırken risk analizlerinin sonucuna göre bazı projelerden vazgeçilebilir.

Cevap

Kamu kurumları ve eğitim programları bağlamında geçen 'yurtdışındaki' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır çünkü bu sözcüğün 'yurt dışındaki' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'yurtdışındaki' kelimesi hatalı yazılmıştır. TDK kurallarına göre 'iç, dış ve sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla 'yurt dışı' ifadesinin ayrı yazılması ve eklerin buna göre getirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: pek çok, birçok, hiçbir, yurtdışı, vazgeçilebilir.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için ilk adımdır.
2
TDK'nin 'Dış, İç ve Sıra' sözleriyle kurulan birleşik kelimeler kuralını hatırla.
Kural: Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Türkçedeki en temel ve sık karıştırılan birleşik kelime kurallarından biridir.
3
Hatalı kelimeyi belirle ve doğrusuyla karşılaştır.
Hatalı: yurtdışı, Doğru: yurt dışı. Diğer kelimelerin (birçok, hiçbir, pek çok vb.) kurallara uygun olduğunu teyit et.
Yanlışın nedenini somutlaştırmak ve doğru yazımı öğretmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'belirsizlik' bildiren kelimelerin (birçok, hiçbir) ve 'iç/dış' içeren kelimelerin yazımına odaklanın.
2
TDK'nin 'Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.' kuralını hatırlayın.
3
'Yurt içi' ve 'yurt dışı' gibi ifadeler, 'yanı sıra' veya 'hafta içi' ile aynı yazım kuralına tabidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer kurallara sahip olan 'alt, üst, üzeri' sözcüklerinin (somut vs soyut kullanım) yazımını tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yazımından emin değilseniz, TDK'nin 'iç/dış/sıra' formülünü (yurt içi, çağ dışı, yanı sıra) uygulayarak bu grubun her zaman ayrı yazıldığını hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla