Soru

Zorluk: ZorLaiklik

3 Mart 1924 tarihinde TBMM'de kabul edilen yasalarla Halifelik kaldırılmış, aynı gün çıkarılan diğer kanunlarla Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti lağvedilmiş, Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiş ve Erkan-ı Harbiye Vekâleti yerine Genelkurmay Başkanlığı kurulmuştur.

Bu inkılapların bütünü dikkate alındığında, gerçekleştirilen düzenlemelerin temel ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Toplumsal sınıflar arasındaki ekonomik eşitsizliği ortadan kaldırmak
  2. B
    Dış politikada Avrupalı devletlerin desteğini alarak sınırları genişletmek
  3. Devletin yönetim, eğitim ve askeri organlarını dini ve geleneksel vesayetten arındırarak laik ve sivil bir yapı oluşturmakCevap
  4. D
    Saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan yönetim boşluğunu doldurmak
  5. E
    Azınlıkların dini imtiyazlarını genişleterek iç işlerine müdahaleyi engellemek

Cevap

Devletin yönetim, eğitim ve askeri organlarını dini ve geleneksel vesayetten arındırarak laik ve sivil bir yapı oluşturmak
3 Mart 1924’te kabul edilen yasalar, Türk İnkılabı'nın 'Laiklik' yolundaki en büyük toplu hamlesidir. Halifeliğin kaldırılması siyasi laikleşmeyi, Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması hukuki ve toplumsal laikleşmeyi, Tevhid-i Tedrisat eğitimde laikleşmeyi, Erkan-ı Harbiye Vekâleti’nin kaldırılması ise ordunun siyasetten (ve dolaylı olarak geleneksel vesayetten) arındırılmasını sağlamıştır. Bu yasaların ortak paydası, devleti akılcı, sivil ve laik esaslara dayandırmaktır.

Adım Adım Çözüm

1
3 Mart 1924 tarihli yasaların kapsamını belirleme
Halifelik (siyasi/dini), Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti (hukuki/dini), Tevhid-i Tedrisat (eğitim) ve Erkan-ı Harbiye (askeri/siyasi) alanlarını kapsadığı görülür.
Her bir yasanın hangi kurumsal alanı etkilediğini anlamak için gereklidir.
2
Yasaların laiklik ilkesiyle olan bağını analiz etme
Şer’iyye Vekâleti'nin kaldırılmasıyla yargı, Tevhid-i Tedrisat ile eğitim, Halifelik ile yönetim laikleşmiştir.
Laiklik sadece din ve devlet ayrımı değil, kurumların rasyonelleşmesidir.
3
Ortak paydayı tespit etme
Tüm bu hamlelerin devletin sivil ve laik karakterini pekiştirdiği ve çift başlılığı (mektep-medrese, şer'i-medeni hukuk) bitirdiği sonucuna varılır.
Soru kökündeki 'bütünü dikkate alındığında' ifadesine yanıt vermek için sentez yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Laiklik ilkesinin kurumsal inşası ve 3 Mart 1924 yasalarının bütüncül etkisi.
Bu soruyu puanla

Konular