Türkçede soru eki olan "-mı / -mi", her zaman soru sormak amacıyla kullanılmaz; bazen cümleye zaman veya koşul (şart) anlamı kazandırarak yan cümlecik kurar. Bu tür kullanımlarda, cümle yapısı bir yanıt beklemediği için cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilmesi noktalama hatasına yol açar.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti (?) yanlış kullanılmıştır?
- ABöyle liyakatli ve dürüst bir personelin hakkını bugün teslim etmeyeceğiz de ne zaman teslim edeceğiz?
- BEvrakların eksik olduğunu mu, yoksa imzaların mı geçersiz sayıldığını yetkililere sormanız gerekmiyor mu?
- CAnkara'dan gelecek olan denetim ekibinin incelemelerini ne zaman bitireceğini ve raporu ne gün sunacağını biliyor musunuz?
- Yeni mevzuat hükümleri yürürlüğe girdi mi kamu kurumlarındaki bürokratik işlemlerin hızı ciddi oranda artacaktır?Cevap
- ESınav başvurularının hangi tarihler arasında yapılacağı ve ödemelerin hangi bankaya yatırılacağı konusunda bir ilan yayımlandı mı?
Cevap
Yeni mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle ilgili koşul bildiren cümlede soru işareti değil, nokta kullanılmalıdır.
Mevzuat hükümlerinin yürürlüğe girmesini konu alan cümlede "-mi" eki soru sormak yerine, yargıyı zaman ve koşul yönünden tamamlayan bir zarf-fiil görevindedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, bu tür kullanımlarda cümlenin sonuna soru işareti değil, nokta konulmalıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Soru Ekinin İşlevsel Farklılıkları ve Noktalama Kuralları
İpuçları
1
Cümlede soru eki olan '-mı / -mi'nin yerine 'zaman' veya 'ince/ınca' eklerini koymayı deneyin.
2
Eğer cümle 'Hava karardı mı eve gideriz' örneğindeki gibi bir zaman anlamı taşıyorsa soru işareti kullanılmaz.
3
Hatalı olan cümlede 'yürürlüğe girdiği zaman' anlamı baskındır ve yüklem bir bildirme cümlesidir.
Daha Fazla Pratik
Sözde soru cümleleri ve ünlem içeren soru cümlelerinin noktalama farklarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Alternatif Yöntem
Cümlenin sonuna bir cevap verip veremeyeceğinizi kontrol edin. Eğer cümle bir yanıt beklemiyorsa ve sadece bir durumun gerçekleşme vaktini belirtiyorsa nokta kullanılmalıdır.
Tahmini Süre:2m 0s