Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUygur Devleti

Uygurların Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimsemesiyle birlikte Türk tarihinde sosyo-kültürel bir dönüm noktası yaşanmıştır. Bu yeni inanç sistemi; hayvansal gıdaların tüketilmesinin yasaklanması, savaşçılık özelliklerinin zayıflaması, kağıt ve matbaanın kullanılarak kütüphanelerin kurulması gibi köklü değişimleri beraberinde getirmiştir.

Buna göre, Maniheizm'in kabulüyle Uygur toplumunda meydana gelen değişimler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu süreçte bir 'süreklilik' gösterdiği ve önceki Türk devletlerindeki temel yapısını koruduğu söylenebilir?

  1. Hükümdarların yönetme yetkisini ilahi bir kaynağa (Kut) dayandırmasıCevap
  2. B
    Temel geçim kaynağının hayvancılık ve avcılığa dayalı kalması
  3. C
    Yaşam alanlarının taşınabilir çadırlardan (otağ) oluşmaya devam etmesi
  4. D
    Kültürel aktarımın yalnızca sözlü gelenek (töre) yoluyla sağlanması
  5. E
    Ordunun her an savaşa hazır, akıncı ve dinamik yapısını koruması

Cevap

Hükümdarların yönetme yetkisini ilahi bir kaynağa (Kut) dayandırması
Türk devletlerinde 'Kut' inancı, yönetme yetkisinin tanrısal bir lütuf olarak hanedana verilmesidir. Uygurlar Maniheizm dinine geçip yerleşik hayata adapte olsalar da, hükümdarların meşruiyetini tanrısal bir kaynağa dayandırma geleneği (siyasi kültür) süreklilik göstermiştir. Bunu kağanların unvanlarındaki 'Tengri' vurgusundan net bir şekilde görebilmekteyiz.

Adım Adım Çözüm

1
Uygurların Maniheizm ile değişen özelliklerini listele.
Yerleşik hayat, tarım, mimari, matbaa ve savaşçılığın zayıflaması gibi unsurlar değişmiştir.
Soruda sorulan 'süreklilik' (değişmeyen unsur) kavramını bulmak için nelerin değiştiğini elemeye yardımcı olur.
2
Türk devlet geleneğindeki egemenlik anlayışını incele.
İslamiyet öncesi Türklerde yönetme yetkisinin Tanrı tarafından verildiği inancı (Kut) köklüdür.
Din değişse bile siyasi otoritenin meşruiyet kaynağının değişip değişmediğini kontrol etmek gerekir.
3
Uygurlardaki sürekliliği doğrula.
Uygur kağanlarının 'Ay Tengri' gibi unvanlar alması, Kut anlayışının yeni dinin motifleriyle devam ettiğini gösterir.
Siyasi meşruiyetin geleneksel yapısını koruduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Kut Anlayışının Sürekliliği

İpuçları

1
Maniheizm ile birlikte Uygurların sosyal ve ekonomik yaşamı büyük ölçüde değişmiş olsa da, devlet yönetme yetkisinin kaynağı hakkındaki inanç korunmuştur.
2
Hükümdarların kullandığı 'Ay Tengri' gibi unvanlar, egemenliğin kaynağı hakkındaki geleneksel inancın yeni bir dini formda sürdüğünü kanıtlar.
3
Hunlar ve Göktürklerden gelen, yönetme yetkisinin Tanrı'dan alındığına dair inancın (Kut) din değiştirilse bile siyasi bir araç olarak kullanıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Uygurların yerleşik hayata geçmesinin Türk hukuk tarihindeki (ilk yazılı sözleşmeler vb.) etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uygur Devleti

Bu konudan daha fazla soru