Soru

Zorluk: ZorSiyasi Alanda Yapılan İnkılaplar

Türk İnkılabı'nın siyasi yapılanma sürecinde gerçekleştirilen Halifeliğin kaldırılması (33 Mart 19241924), çok yönlü sonuçları itibarıyla Atatürk ilkelerinin birçoğuyla ilişkilidir. Bu inkılabın doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesini sağlayan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Milli egemenliğin tecellisi olan meclis otoritesinin üzerinde, kaynağını kişisel veya dinsel geleneklerden alan hiçbir siyasi makamın kabul edilmemesiCevap
  2. B
    Devletin hukuk sisteminin ve toplumsal düzeninin dinsel kurallardan arındırılarak akıl ve bilim rehberliğinde yeniden yapılandırılması
  3. C
    Dini duyguların siyasi emellere alet edilmesinin önüne geçilerek inanç ve ibadet hürriyetinin anayasal güvence altına alınması
  4. D
    Eğitim ve öğretim kurumlarının Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde toplanarak kültürel ikiliğin ve dogmatik düşüncenin tasfiye edilmesi
  5. E
    Devlet rejiminin adının resmen belirlenmesiyle yönetimde yaşanan 'Hükümet Bunalımı' gibi tıkanıklıkların kalıcı olarak çözülmesi

Cevap

Milli egemenliğin tecellisi olan meclis otoritesinin üzerinde kişisel veya dinsel bir gücün kalmamasını sağlayan seçenek doğrudur.
Halifelik makamı, Cumhuriyet'in ilanından sonra milli egemenliğin tek temsilcisi olan TBMM'nin yanında 'iki başlılık' yaratan siyasi ve dinsel bir güç odağıydı. Bu makamın kaldırılması, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ilkesini (Cumhuriyetçilik) korumuş ve meclisi devletin tek meşru karar organı haline getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İnkılabın analiz edilmesi
Halifeliğin kaldırılması hem siyasi hem de toplumsal sonuçları olan bir olaydır.
Soruda istenen 'doğrudan Cumhuriyetçilik' bağını bulmak için kavramsal ayrım yapılmalıdır.
2
Cumhuriyetçilik ve Laiklik ayrımının yapılması
Cumhuriyetçilik = Milli Egemenlik/Halk Yönetimi; Laiklik = Din ve Devlet İşlerinin Ayrılması.
KPSS sorularında Halifelik her iki ilkeyle de sorulabilir, ayrımı anahtar kavramlar (egemenlik vs. sekülarizm) belirler.
3
Seçeneklerin bu doğrultuda elenmesi
A seçeneği 'Meclis otoritesi' ve 'Siyasi makam' vurgusuyla doğrudan egemenliğe (Cumhuriyetçilik) işaret eder.
Diğer seçeneklerin çoğu Laiklik veya diğer alanlardaki sonuçları ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Milli Egemenlik ve Cumhuriyetçilik İlişkisi

İpuçları

1
Cumhuriyetçilik ilkesinin 'milli egemenlik' ve 'meclis üstünlüğü' kavramlarıyla olan bağına odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Saltanatın kaldırılması ile Halifeliğin kaldırılmasının 'Milli Egemenlik' açısından ortak ve farkı yönlerini analiz eden bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla