Soru

Zorluk: Çok zorCümle Sonu İşaretleri (Nokta, Soru, Ünlem, Üç Nokta)

Geleneksel bürokrasinin o hantal yapısı; tozlu dosyalar, imza bekleyen evraklar, koridorlarda yankılanan topuk sesleri (I) İnsan, bu karmaşanın içinde kaybolurken kendine şunu soruyor: Hakikat nerede (II) Arşiv sorumlusu, kayıtları inceledikten sonra başını kaldırıp sordu: "Sizin dosyanız (III)" Karşısındaki adam şaşkınlıkla kâğıdı aldı. Sorumlu, sert bir edayla ekledi: "Çabuk burayı boşalt ve bir daha gelme (IV)" Kanun metninde yer alan (V) idari işleyişin şeffaf bir şekilde denetimi... maddesi liyakati esas alıyordu.

Bu parçada numaralanmış yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. (...) / (?) / (?) / (!) / (...)Cevap
  2. B
    (.) / (?) / (.) / (.) / (...)
  3. C
    (...) / (.) / (?) / (!) / (.)
  4. D
    (.) / (?) / (?) / (!) / (.)
  5. E
    (...) / (?) / (.) / (.) / (...)

Cevap

Üç nokta / Soru İşareti / Soru İşareti / Ünlem İşareti / Üç Nokta sıralaması doğrudur.
Parçadaki birinci boşlukta, yüklemi bulunmayan ve örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili bir anlatım söz konusu olduğu için üç nokta; ikinci boşlukta doğrudan bir soru sorulduğu için soru işareti; üçüncü boşlukta soru eki veya kelimesi kullanılmasa da soru sormak amacıyla kurulan intonasyon cümlesi olduğu için soru işareti; dördüncü boşlukta öfke ve sertlik içeren bir emir cümlesi olduğu için ünlem işareti; beşinci boşlukta ise alıntının başlangıcında atlanan bölümleri temsil etmesi için üç nokta kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapılarını analiz etme
Birinci cümlenin yükleminin bulunmadığı (eksiltili), ikinci ve üçüncü cümlelerin soru anlamı taşıdığı, dördüncü cümlenin sert bir emir içerdiği, beşinci ifadenin ise bir alıntı olduğu saptandı.
Noktalama işaretleri cümlenin sadece yapısına değil, anlamına ve tonlamasına göre de belirlenir.
2
Özel durumları uygulama (İntonasyon ve Alıntı)
"Sizin dosyanız?" ifadesinde soru eki olmasa da sormak amacıyla kullanıldığı için soru işareti; kanun metninden yapılan alıntının başındaki eksik kısım için üç nokta belirlendi.
Türkçede soru kelimesi olmadan da tonlama yoluyla soru cümlesi kurulabilir ve alıntılarda atlanan kısımlar üç nokta ile gösterilir.
3
Duygu değerini değerlendirme
"Sert bir edayla" ifadesi dördüncü boşlukta sadece bir emir değil, bir öfke/heyecan olduğunu gösterdiği için ünlem işareti seçildi.
Hitap, ünlem ve emir bildiren ifadeler duygu yoğunluğu arttığında ünlem işareti ile sonlandırılır.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin yapısal, anlamsal ve alıntı kuralları çerçevesinde kullanımı.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla