Soru

Zorluk: OrtaUygur Devleti

Uygurlar, Maniheizm ve Budizm gibi inançları benimseyerek yerleşik hayata geçmiş; mimari, sanat ve hukuk alanında Türk tarihinde pek çok yeniliğe öncülük etmişlerdir. Bu köklü değişimlere rağmen, devletin siyasi teşkilatlanmasında geleneksel Türk devlet anlayışına ait bazı uygulamalar varlığını sürdürmüştür. Buna göre Uygurların aşağıda verilen özelliklerinden hangisi, yaşanan sosyal ve dini değişimlere rağmen Türk siyasi geleneğinin devam ettirildiğine kanıt olarak gösterilebilir?

  1. A
    Hükümdarların Maniheizm etkisiyle "Ay Tengri" unvanını kullanmaya başlaması
  2. Ülkenin, hanedan üyelerinin ortak malı olduğu anlayışının korunmasıCevap
  3. C
    Ticari hayatı düzenlemek amacıyla yazılı borç ve kiralama sözleşmelerinin yapılması
  4. D
    Şehirlerin etrafına koruyucu surlar ve kalıcı saraylar inşa edilmesi
  5. E
    Matbaa ve hareketli harf sisteminin kullanılarak kültürel eserlerin çoğaltılması

Cevap

Ülke topraklarının hanedan üyeleri arasında ortak mal sayılması, Uygurların yerleşik hayata geçmesine rağmen korudukları geleneksel bir Türk siyasi yönetim özelliğidir.
Türk devletlerinde 'ülkenin hanedanın ortak malı olması' anlayışı, İslamiyet öncesinden Osmanlı'nın belirli bir dönemine kadar devam eden temel bir siyasi gelenektir. Uygurlar yerleşik hayata geçip Maniheizm dinini benimsemelerine rağmen, bu veraset anlayışını ve beraberinde getirdiği siyasi teşkilatlanma modelini (Kurultay, Kut vb.) korumuşlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Uygur Devleti'ndeki değişim ve süreklilik unsurlarını analiz et.
Değişimler: Yerleşik yaşam, Maniheizm, matbaa, mimari. Süreklilikler: Veraset sistemi, Kut inancı, Kurultay.
Soruda istenen 'siyasi gelenekteki süreklilik' kavramını netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki özellikleri 'eski gelenek' ve 'yeni uygulama' olarak sınıflandır.
Ay Tengri unvanı, yerleşik mimari, matbaa ve yazılı hukuk kuralları 'yeni' (değişim) iken; veraset sistemi 'eski' (süreklilik) bir özelliktir.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğrudan kanıtı bulmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Veraset ve Siyasi Süreklilik

İpuçları

1
Hunlar ve Göktürkler döneminden beri değişmeyen, devletin 'kimin malı' olduğuyla ilgili siyasi kuralı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Uygurlarda Maniheizm'in savaşçı özellikler üzerindeki etkisini ve bu durumun devletin yıkılış sürecine katkısını inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Bu soruyu puanla