Soru

Zorluk: OrtaTBMM Başkanlık Divanı

19821982 Anayasası'nın hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Başkanlık Divanı üyelerinin seçimi, görev süreleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler ve Genel Kurul'da bu konuda bağlayıcı grup kararı alamazlar.
  2. B
    Başkanlık Divanı; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur.
  3. Başkanlık Divanı üyeleri, tarafsızlıklarını korumak amacıyla üyesi bulundukları siyasi partiden istifa etmek zorundadırlar.Cevap
  4. D
    Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur.
  5. E
    Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır, ikinci devre için seçilenler ise yasama döneminin sonuna kadar görev yapar.

Cevap

Başkanlık Divanı üyelerinin tarafsızlığı, partilerinden istifa etmeleri yoluyla değil; görevleri süresince üyesi oldukları partinin Meclis içindeki ve dışındaki faaliyetlerine katılmamaları yoluyla sağlanır.
1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, TBMM Başkanlık Divanı üyeleri üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar. Ancak bu üyelerin partilerinden istifa etmeleri gerektiğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Tarafsızlık, istifa ile değil, faaliyet yasağı ile sağlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın yapısını ve oluşum ilkelerini incelemek.
Divan; Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur ve siyasi parti gruplarının gücü oranında temsil edilir.
Anayasal yapının temel unsurlarını doğru tespit etmek gerekir.
2
Siyasi parti gruplarının seçim sürecindeki kısıtlamalarını değerlendirmek.
Siyasi parti grupları aday gösteremez ve bağlayıcı grup kararı alamazlar.
Meclis Başkanlığı seçiminin özerkliğini korumak amaçlanır.
3
Divan üyelerinin siyasi parti üyelik statüsünü kontrol etmek.
Anayasa'da Divan üyeleri için bir istifa zorunluluğu öngörülmemiştir; sadece faaliyet yasağı getirilmiştir.
Milletvekillerinin siyasi kimliklerini koruma hakları ile tarafsızlık yükümlülüğü arasındaki farkı ayırt etmek gerekir.
4
Seçim dönemlerini ve süreleri teyit etmek.
İlk devre 2 yıl, ikinci devre ise yasama döneminin sonuna kadardır.
Yasama dönemi içindeki seçim periyotlarını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Siyasi Hakları

İpuçları

1
Divan üyelerinin tarafsızlığı için getirilen yasakların kapsamını (istifa mı yoksa faaliyet yasağı mı) düşünün.
2
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi öncesinde Cumhurbaşkanı için geçerli olan 'partiden istifa' kuralı ile Divan üyelerini karıştırmayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın hangi durumlarda oy kullanamayacağını ve Meclis tartışmalarına katılıp katılamayacağını tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla